Czym są prosaki?
Prosaki to małe grudki o kulistej budowie, znajdujące się pod skórą, ale wystające ponad jej poziom. Mają białe, żółte lub kremowe zabarwienie i występują zazwyczaj w grupach. Ich nazwa wzięła się od nasion prosa, które bardzo przypominają. Prosaki nie są groźnymi zmianami skórnymi , jednak powodują dyskomfort natury estetycznej. Mogą pojawić się na całym ciele, ale najczęściej obserwuje się je na twarzy, w okolicach oczu, np. na powiece, na wargach sromowych, na penisie, na klatce piersiowej. Zazwyczaj prosaki są charakterystycznymi zmianami skórnymi dla niemowląt, a przyczyny ich powstawania u dorosłych nie są do końca poznane.
Prosaki – skąd się biorą? Przyczyny powstawania prosaków
Przyczyny powstawania prosaków nie są znane, ale uważa się, że mogą być uwarunkowane genetycznie, mieć związek z zaburzeniami hormonalnymi oraz zakażeniami bakteryjnymi i wirusowymi. Sama zmiana powstaje natomiast na skutek zamknięcia gruczołów łojowych znajdujących się na skórze. Wewnątrz prosaka znajduje się łój, który nie mógł wydostać się na zewnątrz, a w wyniku rogowacenia prosak staje się zmianą twardą i wyróżniającą się na tle otaczającej go skóry.
Prosak a kaszak – jak odróżnić?
Zarówno kaszaki, jak i prosaki pojawiają się w podobnych miejscach na twarzy, czy klatce piersiowej. Obie zmiany skórne mają też związek z gruczołami łojowymi. Jednak kaszaki powstają na skutek zaczopowania ujścia gruczołu łojowego, a łój cały czas zbiera się pod skórą. Kaszaki mają tendencję do rozrastania się, są zmianami o charakterze torbieli. Wewnątrz zmiany może dojść do nadkażenia bakteryjnego i wtedy pacjent odczuwa ból, może pojawić się także zaczerwienienie. Kaszaki niezwykle rzadko występują u małych dzieci w przeciwieństwie do prosaków, które uważa się za zmiany charakterystyczne dla wieku niemowlęcego. Kaszaki wyróżnia jeszcze jedno – w ich wnętrzu znajduje się łój, który przy wydostaniu się na zewnątrz ma brzydki zapach. Często widoczna w przypadku kaszaków czarna kropka to zatkane ujście gruczołu łojowego.
Prosaki są zmianami małymi i twardymi
Prosaki u dziecka
Prosaki są zmianami, które znikają samoistnie. Nie powinny budzić niepokoju rodzica, są uznawane za zmiany charakterystyczne dla wieku dziecięcego. Zazwyczaj prosaki u dzieci pojawiają się na twarzy: na nosie, w okolicach oczu, nawet na powiekach. Prosaki nie są niebezpieczne dla zdrowia, nie bolą, nie swędzą. Często pojawiają się w grupach, także na skórze niemowląt. Stosowane u dorosłych metody leczenia prosaków nie sprawdzają się przy wrażliwej skórze dzieci. W tym przypadku trzeba poczekać, aż prosaki samoistnie pękną i oczyszczą się z wydzieliny. Prosaki nie pozostawiają po sobie blizn. Jeśli niepokoisz się ich pojawieniem zapraszamy na poradę:
Polecamy: Wysypka u niemowlaka ‒ czy zawsze jest to powód do niepokoju?
Prosaki na powiece – jak je rozróżnić od gradówki?
Gradówka na oku powstaje w wyniku stanu zapalnego gruczołu Meiboma (odpowiedzialnego za natłuszczanie brzegów powieki). Ujście gruczołu zatyka się, powstaje zgrubienie na powiece górnej lub dolnej. Często gradówka jest spowodowana zakażeniem bakteryjnym (np. gronkowcem). Pierwszym objawem jest bolesne zgrubienie, następnie przekształca się ono w białawy i niebolesny guzek. Gradówka może przypominać jęczmień na oku , zwłaszcza, że skóra wokół guzka często jest zaczerwieniona. W przebiegu gradówki oko jest zaczerwienione, podrażnione. W przypadku prosaków nie ma objawów od strony oczu, a zmiana nie jest bolesna. Prosaków może być także więcej niż jeden, gradówka występuje zazwyczaj pojedynczo i jest znacznie większa od prosaka. Skórę nad gradówką można przesuwać, co także odróżnia ją od prosaka.
Prosaki na penisie, na wargach sromowych
Prosaki mogą pojawić się także na penisie i wargach sromowych. W tym przypadku również nie powodują zagrożenia dla zdrowia, nie można także zarazić nimi innej osoby. Prosaki na penisie lub wargach sromowych mogą zniknąć z czasem. Jeśli problem natury estetycznej jest duży i pacjent chce się ich pozbyć, można to zrobić u dermatologa. Nie ma niestety gwarancji, że zmiany nie powrócą. Prosaki mają tendencję do nawracania, także w miejscach intymnych.
Pojawienie się zmian na wargach sromowych może być także związane z zatkaniem gruczołu Bartholina. W wyniku zaczopowania kanalików nawilżających pochwę i wargi sromowe może pojawić się torbiel lub ropień. W przypadku torbieli zmiana nie jest bolesna, natomiast ropień powoduje dotkliwy ból u pacjentek. Tzw. guzek Bartholina od prosaka odróżnia przede wszystkim jego wielkość – prosaki to małe zmiany, a w medycynie znane są przypadki, że torbiele spowodowane zaczopowaniem gruczołu osiągnęły wielkość kurzego jajka. Zmiany na narządach rodnych, zwłaszcza jeśli pojawiły się nagle, zawsze powinny być skonsultowane z lekarzem.
Zobacz w przebiegu jakich chorób dochodzi do pojawienia się na skórze pęcherzy: Choroba EB (Epidermolysis Bullosa) – przyczyny, objawy i leczenie
Usuwanie prosaków w domu
Prosaków nie wolno usuwać na własną rękę, nie wolno ich wyciskać ani przekłuwać. Takie metody mogą doprowadzić do rozwoju zakażenia bakteryjnego i skutkować pozostaniem blizny. W przypadku prosaków u dziecka należy poczekać, aż zmiany znikną same. Dorośli mogą wybrać się do dermatologa, który zaleci najlepszą metodę leczenia prosaków.
Warto mieć na uwadze, że w pozbyciu się (i zapobieganiu) prosaków skuteczna może być sauna. Ciało w wysokiej temperaturze pozbywa się z organizmu toksyn oraz nadmiaru łoju, który przyczynia się do powstawania zmian skórnych.
Jak wygląda leczenie prosaków? Elektrokoagulacja
Leczenie prosaków u dorosłych najczęściej przeprowadza się za pomocą elektrokoagulacji. Metoda ta polega na przyłożeniu głowicy elektrody do prosaka, a emitowana wiązka prądu powoduje ścięcie białka, czyli uszkodzenie struktury skóry. Zabieg można wykonywać bez znieczulenia lub w znieczuleniu miejscowym. Po zabiegu pozostaje niewielki strupek, który odpada samoczynnie. Metoda elektrokoagulacji prosaków jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży, przy obecnej opryszczce oraz chorobach krążenia, krzepnięcia krwi, cukrzycy oraz u pacjentów z rozrusznikiem serca. Nie zaleca się go także u pacjentów, którzy na krótko przed zabiegiem stosowali chemiczne peelingi.
Zapobieganie prosakom
Pojawieniu się prosaków i innych zmian skórnych sprzyja nieprawidłowa pielęgnacja skóry, czyli używanie tłustych kremów, nieprawidłowe oczyszczanie skóry z martwego naskórka, brak pielęgnacji. Dzięki odpowiedniej pielęgnacji skóry kosmetykami dobranymi do typu cery można ograniczyć pojawienie się wielu zmian skórnych, także prosaków.
Autor: Redakcja
