Katar chroniczny (przewlekły) – co to znaczy?
Przewlekły nieżyt nosa i zatok przynosowych, zwany także katarem przewlekłym lub chronicznym, to choroba zapalna zatok przynosowych będąca najczęstszą przyczyną przewlekłych objawów ze strony nosa i zatok. Jest rozpoznawana wtedy, gdy przez co najmniej 12 kolejnych tygodni obecne są co najmniej dwa z czterech głównych objawów, a mianowicie:
- ból/uczucie rozpierania w obrębie twarzy,
- pogorszenie/utrata węchu,
- wyciek z nosa lub spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła,
- blokada/niedrożność/zatkanie nosa.
Objawy przewlekłego nieżytu nosa i zatok przynosowych bywają bardzo uciążliwe, jednak chorobę stosunkowo łatwo się leczy. Warto jednak podkreślić, że przewlekły katar u niemowląt i dzieci leczy się inaczej niż u dorosłych, dlatego odpowiednią terapię powinien zaplanować lekarz.
Czytaj także: Katar i kichanie a koronawirus SARS-coV-2. Czy katar może być objawem zakażenia?
Rodzaje przewlekłego kataru
W medycynie istnieje podział na różne rodzaje kataru o przewlekłym charakterze. Wyróżnia się m.in.:
- Katar alergiczny – charakterystyczne są dla niego: cieknąca, bezbarwna wydzielina z nosa, zaczerwienienie, świąd.
- Przewlekły idiopatyczny nieżyt nosa (naczynioruchowy) – dochodzi do poszerzenia naczyń krwionośnych jamy nosowej, czego skutkiem jest obrzęk błony śluzowej i nadmiar wydzieliny. Przyczyną jest przegrzewanie okolicy pleców lub stóp oraz narażenie na gwałtowne zmiany temperatury.
- Przerostowy przewlekły nieżyt nosa – cechuje się silnym upośledzeniem drożności nosa z obu stron, w drogach oddechowych obecne są polipy nosowe o zapalnym podłożu.
- Przewlekły zanikowy nieżyt nosa – w obrębie błony śluzowej nosa występują zmiany, przez które staje się ona stopniowo cieńsza. Obserwuje się dużą szerokość i suchość w przewodzie pokarmowym, co prowadzi do gromadzenia się skąpej wydzieliny w formie strupów. Podczas ich usuwania może dochodzić do krwawień.
- Przewlekły cuchnący zanikowy nieżyt nosa (ozena) – objawom charakterystycznym dla kataru współtowarzyszy nieprzyjemny zapach z ust. Ten rodzaj kataru występuje praktycznie wyłącznie u kobiet.
Przewlekły katar – przyczyny
Chroniczny katar może mieć różne źródło. Często jest związany z alergią występującą szczególnie w okresie wiosenno-letnim. Może go wywołać także infekcja – wirusowa, bakteryjna lub grzybicza. Źródłem kataru przewlekłego może być także choroba zatok.
Nie zawsze jednak przyczyną chronicznego kataru jest choroba. U niektórych bywa on konsekwencją występowania wad anatomicznych w obrębie nosa lub zaistniałych urazów. Do jego rozwoju może doprowadzić również przyjmowanie pewnych leków lub nadmiar hormonów.
Dowiedz się więcej: Katar – przyczyny, rodzaje, leczenie
Przewlekły katar a nowotwór
Warto mieć świadomość, że przewlekle występujący katar może być objawem choroby nowotworowej. W takiej sytuacji dolegliwość dotyczy tylko jednej dziurki. Katarowi mogą towarzyszyć takie objawy, jak:
- wypływ wydzieliny z nosa,
- krwawienie z nosa,
- problemy z oddychaniem przez nos,
- wybrzuszenie tkanek z jednej strony policzka lub nosa,
- ruszające się zęby w górnej szczęce,
- ból zdrowych zębów,
- przemieszczenie oka,
- zaburzenie widzenia,
- łzawienie.
Objawy chronicznego kataru
Typowym objawem kataru o przewlekłym charakterze jest długotrwały wypływ z nosa obfitej śluzowej lub śluzowo-ropnej wydzieliny. Błona śluzowa zwykle jest obrzęknięta, a nadmiar wydzieliny zalega w drogach oddechowych, utrudniając oddychanie. Drożność nosa jest mocno ograniczona, przez co pacjent jest zmuszony oddychać przez usta.
Do pozostałych objawów kataru przewlekłego należą:
- ból nosa,
- kichanie,
- suchość nosa,
- bóle głowy,
- brzydki zapach z nosa,
- pękające strupy i krwawienie,
- przekrwienie oczu,
- łzawienie,
- zapalenie spojówek,
- problemy ze snem,
- zmęczenie.
Chroniczny katar może mieć postać łagodną lub umiarkowaną. W tej pierwszej objawy są mało uciążliwe i nie zaburzają codziennego funkcjonowania, z kolei w tej drugiej – mocno dają się we znaki, pogarszają jakość życia i wymagają leczenia.
Może Cię zainteresować: Suchość w nosie – jak sobie z nią radzić?
Jak rozpoznać katar przewlekły (chroniczny)?
Katar przewlekły rozpoznaje się na podstawie badania przedmiotowego i przeprowadzonego z pacjentem szczegółowego wywiadu w kierunku dolegliwości ze strony zatok i nosa oraz schorzeń występujących w rodzinie. Lekarz może przeprowadzić lub zlecić takie badania, jak rynoskopia przednia i endoskopia bądź badania radiologiczne, np. prześwietlenie RTG czy tomografię komputerową (TK) zatok przynosowych.
Przewlekły katar – leczenie. Jak leczyć katar chroniczny?
Leczenie kataru chronicznego ma na celu przede wszystkim opanowanie uporczywych objawów oraz poprawę lub utrzymanie dotychczasowej jakości życia. Stosowane metody leczenia mają za zadanie zwiększyć oczyszczenie śluzowo-rzęskowe, zmniejszyć wypływ wydzieliny z zatok, uporać się z miejscowymi zakażeniami oraz wyeliminować stan zapalny, a także ułatwić dostęp lekom stosowanym miejscowo.
Jak wyleczyć przewlekły katar? Zawsze, gdy tylko istnieje taka możliwość, przewlekły katar powinien być leczony przyczynowo. W większości przypadków zastosowanie znajduje leczenie zachowawcze opierające się na farmakoterapii i domowych metodach leczenia. Jeśli jednak takie postępowanie nie działa, leczenie może obejmować również endoskopową operację zatok.
Co najlepiej sprawdzi się na przewlekły katar?
Środki na przewlekły katar powinien dobrać lekarz, uwzględniając przyczyny i objawy kataru oraz ich nasilenie, a także ogólny stan zdrowia pacjenta. Dostępne metody leczenia to między innymi płukanie jamy nosowej roztworem chlorku sodu przynajmniej raz dziennie z użyciem małego ciśnienia i dużej ilości płynu (240 ml). W łagodzeniu objawów ze strony nosa sprawdza się także donosowe podawanie glikokortykosteroidów w aerozolu.
Jeśli u pacjenta występuje śluzowo-ropna wydzielina widoczna w badaniu endoskopowym, konieczna może okazać się antybiotykoterapia celowana. Antybiotyk dobiera się na podstawie wyników posiewu wydzieliny z nosa pobranej podczas endoskopii. Gdy leczenie zachowawcze okaże się nieskuteczne, zmniejszenie objawów kataru i poprawę stanu zdrowia może przynieść chirurgia endoskopowa.
Autor: Redakcja
