Czym jest wirus RSV?
RSV, czyli syncytialny wirus oddechowy, należy do tej samej rodziny wirusów co wirusy wywołujące odrę, świnkę i paragrypę. Pierwsze zakażenie tym wirusem występuje zwykle pomiędzy 6. tygodniem a 2. rokiem życia i przebiega najczęściej pod postacią zapalenia dolnych dróg oddechowych, któremu może towarzyszyć zapalenie ucha środkowego. W grupie małych dzieci infekcja jest szeroko rozpowszechniona – ocenia się, że do ukończenia 2. roku życia zakażenie RSV przebywa prawie 90% dzieci. Patogen ten uznaje się za główną przyczynę zapalenia oskrzelików i zapalenia płuc u dzieci do 2. roku życia [1, 3].
Zachorowanie nie daje trwałej odporności, dlatego infekcję można przebyć więcej niż raz (najczęściej kolejne zakażenia przechodzi się jednak dużo łagodniej). Problem dotyczy zwłaszcza dzieci do 5. roku życia – ich układ odpornościowy jest jeszcze niedojrzały, w związku z czym są one szczególnie narażone na zakażenia [1].
W naszej strefie klimatycznej najwięcej przypadków zachorowań występuje od listopada do kwietnia. Szczyt zakażeń przypada na styczeń i luty [1].
Wirus RSV – drogi zakażenia
Do zakażenia wirusem RSV dochodzi przede wszystkim poprzez dotykanie zainfekowanych przedmiotów (wirus może przetrwać na nich przez wiele godzin) lub w wyniku bezpośredniego kontaktu z wydzielinami z nosa, oczu, jamy ustnej chorego. Stosunkowo rzadko do infekcji dochodzi drogą kropelkową, w rezultacie przebywania blisko kaszlącego chorego [1, 3].
Dla kogo wirus RSV jest groźny?
Infekcja wirusem RSV zwykle przebiega łagodnie. U niektórych dzieci przebieg jest jednak ciężki, konieczna bywa hospitalizacja [1].
Ryzyko infekcji i ciężkiego przebiegu zakażenia jest większe u dzieci:
- poniżej 6. miesiąca życia,
- z masą urodzeniową poniżej 2400 g,
- urodzonych w 37. tygodniu ciąży lub wcześniej,
- karmionych piersią krócej niż przez 4 miesiące,
- narażonych na dym tytoniowy,
- uczęszczających do żłobka,
- mających liczne rodzeństwo,
- mających choroby współistniejące: dysplazję oskrzelowo-płucną, wrodzone wady serca, mukowiscydozę, niedobory odporności [1, 3].
Objawy infekcji wirusem RSV u dzieci
Zakażenie wirusem RSV tylko u 1% dzieci ma przebieg bezobjawowy; w większości przypadków występują objawy infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych, które można leczyć objawowo w warunkach domowych. Pierwsze dolegliwości pojawiają się po 2–6 dniach od zakażenia [1, 3].
U najmłodszych pacjentów zakażonych RSV często rozwija się zapalenie oskrzelików lub zapalenie płuc [1]. Początkowe objawy choroby to katar i suchy kaszel. W późniejszym okresie mogą wystąpić:
- spadek apetytu,
- ślinotok,
- pienista wydzielina z ust,
- duszności.
Wskazaniem do hospitalizacji u dzieci z rozpoznaniem zapalenia oskrzeli jest m.in. występowanie bezdechów, saturacja poniżej 92%, tachypnoe (przyspieszenie częstości oddechów), trudności w karmieniu i pojeniu, wcześniactwo oraz choroby współistniejące [3].
Objawy zapalenia oskrzelików u dziecka występują średnio przez 12 dni, ale u części pacjentów utrzymują się nawet przez 3–4 tygodnie. Okres, w którym istnieje ryzyko, że chory zarazi wirusem RSV inne osoby, również może wynosić nawet 4 tygodnie [3].
Wirus RSV – diagnostyka. Jakie badania?
Jeśli u dziecka występują objawy zakażenia wirusem RSV, należy zgłosić się z nim do pediatry. Lekarz osłucha małego pacjenta oraz oceni jego stan ogólny, a w razie potrzeby zleci dodatkowe badania.
W przypadku gdy przebieg infekcji jest łagodny i nie ma wskazań do hospitalizacji, badania laboratoryjne mające na celu potwierdzenie zakażenia wirusem RSV przeważnie nie są konieczne. Wykonuje się je u dzieci przyjmowanych do szpitala [1].
Leczenie chorób wywołanych przez wirus RSV
Obecnie specjaliści zalecają objawowe leczenie chorób spowodowanych przez wirus RSV. Jeśli występują nasilone duszności, podstawą leczenia jest tlenoterapia. Antybiotyki powinny być stosowane tylko w uzasadnionych przypadkach, kiedy zakażeniu RSV towarzyszy infekcja bakteryjna. Leczenie pacjentów zakażonych wirusem RSV rybawiryną nie jest uznawane za skuteczne, dlatego odradza się jej rutynowe stosowanie [1, 3].
Profilaktyka zakażenia wirusem RSV. Czy istnieje szczepionka?
Jak dotąd nie opracowano szczepionki przeciw wirusowi RSV. Ryzyko infekcji zmniejsza częste mycie rąk, unikanie przebywania w dużych skupiskach ludzi, a także dezynfekowanie zabawek oraz innych przedmiotów i powierzchni dotykanych przez dzieci [1].
Potwierdzoną skuteczność w zapobieganiu ciężkiemu zachorowaniu wywołanemu przez RSV ma paliwizumab, humanizowane przeciwciało klasy IgG podawane w postaci zastrzyków domięśniowych (3–5 dawek) raz na miesiąc w sezonie zakażeń. Paliwizumab można bezpiecznie stosować u wcześniaków, dzieci z wrodzonymi wadami serca oraz dysplazją oskrzelowo-płucną. Wadą terapii jest jej wysoki koszt [1, 2].
Czytaj także: Jak wzmocnić odporność u dzieci? Leki, witaminy, domowe sposoby na odporność
Bibliografia:
1. Chrobak E. i inni, Przebieg zakażeń RSV u hospitalizowanych niemowląt i małych dzieci, „Przegląd Lekarski” 2011, nr 68 (1), s. 63–67.
2. Helwich E., Rozszerzone kryteria profilaktyki RSV u niemowląt w Polsce, „Postępy Neonatologii” 2018, nr 24 (1), s. 25–28.
3. Kapusta K., Sopińska M., Kalicki B., Zakażenie RSV a nawrotowość obturacji dróg oddechowych u dzieci, „Pediatria i Medycyna Rodzinna” 2016, nr 12 (2), s. 118–125.
