Wylew – jak się objawia? Co może spowodować wylew?

Co to jest wylew?

Na skutek pęknięcia naczynia krwionośnego dochodzi do wynaczynienia krwi do okolicznych tkanek. Zjawisko to nosi nazwę wylewu. Nie wszystkie wylewy są groźne, powszechnie występują np. siniaki po uderzeniu, czy samoistne wylewy podskórne u osób starszych, wywołane związaną z wiekiem kruchością naczyń, cienką skórą i niewystarczającą ilością podskórnej warstwy tłuszczowej. Takie zjawiska są naturalne i w zasadzie nie wzbudzają niepokoju.

Jednak u niektórych osób może dochodzić do uszkodzeń naczyniowych w obrębie mózgu. W wyniku wylewu krwi do mózgu, zwanego inaczej udarem krwotocznym, dochodzi do zalania krwią tkanek nerwowych i/lub przestrzeni podpajęczynówkowej (wylew podpajęczynówkowy), zniszczenia okolicznych tkanek, zwiększenia ciśnienia śródczaszkowego i rozległych uszkodzeń. Wylew krwi do mózgu może nie tylko przyczynić się do trwałej niepełnosprawności, ale również śmierci.

Wylew a udar – różnice

Wiele osób zastanawia się, czym się różni udar od wylewu, inni obu nazw używają naprzemiennie. O ile nazwanie wylewu udarem właściwie nie jest błędem, w odwrotnym przypadku, czyli nazwaniu udaru wylewem, błąd występuje.

Udar mózgu jest określeniem zespołu objawów neurologicznych wywołanych zaburzeniami krążenia krwi w obrębie mózgu. Niedotlenienie komórek nerwowych doprowadza do zmian ogniskowych i/lub uogólnionych w mózgu, które trwają powyżej 24 godzin.

Określenie udar dotyczy najczęściej udaru niedokrwiennego, który stanowią 80 proc. wszystkich udarów mózgu. W jego przypadku do niedotlenienia mózgu dochodzi w wyniku występowania utrudnienia w przepływie krwi przez tętnicę mózgową – zamknięcia naczynia. Przy wylewie krwi do mózgu, inaczej udarze krwotocznym (20 proc. wszystkich udarów), dochodzi do pęknięcia naczynia krwionośnego i wynaczynienia krwi, co może doprowadzić do rozległych uszkodzeń mózgu.

Wylew – przyczyny

Ze względu na lokalizację naczynia, które ulega uszkodzeniu, wylewy krwi do mózgu można podzielić na dwa rodzaje:

• krwotok śródmózgowy – kiedy naczynie znajduje się w mózgu;
• krwotok podpajęczynówkowy – kiedy naczynie znajduje się na mózgu, a wynaczyniona krew znajduje się pomiędzy nim a oponą pajęczą.

Główną przyczyną krwotoków śródmózgowych jest nadciśnienie krwi, ale można wyróżnić również inne, takie jak:

• wrodzone lub nabyte wady naczyń krwionośnych (malformacje, kruchość);
• stosowanie używek (szczególnie palenie papierosów, nadmierne spożycie alkoholu, stymulanty np. kokaina);
• obecność nowotworów w obrębie OUN;
• urazy.

Natomiast za krwotoki podpajęczynówkowe odpowiadają głównie:

• ciężkie urazy głowy;
• pęknięcia tętniaków;
• zmiany naczyniowe;
• nadciśnienie.

Zarówno w przypadku wylewów śródmózgowych, jak i podpajęczynówkowych trudno jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, przy jakim ciśnieniu można dostać wylewu. Wiadomo natomiast, że ryzyko rośnie w przypadku nieleczenia przypadłości, jak również związane jest z czasem jej trwania.

Wylew – objawy

Wylew krwi do mózgu może powodować zróżnicowane objawy, w zależności od lokalizacji pękniętego naczynia i wielkości samego wylewu. Najczęstszym objawem świadczącym o tym, że doszło do pęknięcia naczynia w mózgu (tzw. objawem przepowiadającym), jest pojawiający się nagle, bardzo silny ból głowy, mogący wywoływać wymioty.

Obserwuje się również drżenia mięśni, a nawet drgawki. W dalszej kolejności, na skutek postępowania uszkodzeń powstających po wylewie krwi do mózgu objawy stają się bardziej charakterystyczne. Przede wszystkim do oznak wylewu krwi zalicza się:

• opadanie kącików ust;
• problemy z porozumiewaniem się (występują trudności zarówno w mówieniu, jak i rozumieniu mowy);
• niedowłady kończyn (początkowo może występować tylko drętwienie i mrowienie);
• zaburzenia równowagi;
• problemy ze wzrokiem.

Niedowłady, opadanie kącików ust, a nawet zaburzenia widzenia występują najczęściej jednostronnie i dotykają strony przeciwnej, niż ta, w której doszło do wylewu krwi w mózgu (niedowłady po wylewie w prawej półkuli będą dotyczyły lewej strony ciała).

Już pierwsze objawy sugerujące udar czy wylew powinny skłonić pacjenta lub jego bliskich (ok. 50 proc. przypadków wiąże się z utratą przytomności) do wezwania fachowej pomocy. W przypadku wylewu pierwsza pomoc, której możemy samodzielnie udzielić poszkodowanemu, obejmuje natychmiastowe wezwanie karetki, zapewnienie bezpieczeństwa pacjentowi i rozpoczęcie czynności resuscytacyjnych w przypadku zatrzymania krążenia.

Wylew – leczenie

W leczeniu i ograniczaniu skutków wylewu krwi do mózgu kluczowe znaczenie ma upływ czasu. Im szybciej od pojawienia się pierwszych symptomów pacjent otrzyma fachową pomoc, tym większe ma szanse na przeżycie i mniejsze jest ryzyko powstania trwałej niepełnosprawności i nieodwracalnych zmian neurologicznych. Dlatego, tak jak w przypadku wielu nagłych przypadków medycznych, przy wylewie krwi do mózgu szanse na przeżycie zależą od szybko postawionej diagnozy umożliwiającej wszczęcia odpowiedniego leczenia i podjęcia określonych działań (np. operacji neurochirurgicznej).

Lekarze wiedzą, jak rozpoznać wylew, więc badanie wstępne obejmuje obserwowanie charakterystycznych symptomów. Dodatkowo wykonuje się badania krwi i badania obrazowe (przede wszystkim TK i MRI) pozwalające potwierdzić diagnozę, ocenić rozległość zmian, a także ewentualnie wykryć obecność obrzęku.

Leczenie powinno odbywać się na oddziale neurologicznym. Obejmuje zastosowanie specjalistycznego leczenia farmakologicznego, zapobieganie występowaniu niedoborów płynów i elektrolitów, monitorowanie funkcji życiowych i w razie potrzeby przeprowadzenie operacji chirurgicznych.

Wylew krwi do mózgu – skutki

To, ile się żyje po wylewie, zależy od jego rozległości i czasu, w którym pacjenci otrzymują fachową pomoc. Brak szybkiej reakcji zwiększa ryzyko śmierci po wylewie, która i tak występuje częściej niż w przypadku udarów niedokrwiennych. Po rozległym wylewie krwi do mózgu rokowania pacjentów są bardzo złe. Statystycznie przyjmuje się, że u 30 proc. osób po udarze (krwotocznym lub niedokrwiennym) niezależnie od jego wielkości, dochodzi do zgonu w przeciągu 3 miesięcy. Wylew może być bezpośrednią przyczyną śmierci lub wynikiem występujących po nim powikłań.

Do innych częstych powikłań pojawiających się u człowieka po wylewie można zaliczyć:

• niepełnosprawność (paraliż, niedowłady);
• afazję (niemożność mówienia i/lub rozumienia mowy).

Ograniczenie skutków i przywrócenie sprawności (często tylko częściowej) możliwe jest dzięki rehabilitacji po wylewie, obejmującej zarówno fizjoterapię, jak i pomoc logopedy i neurologa.

Wylew do mózgu u dzieci

Udary, zarówno niedokrwienne, jak i krwotoczne zagrażają nie tylko dorosłym, ale również dzieciom. Wylew do mózgu u dzieci występuje stosunkowo rzadko, jednak ze względu na ograniczenie rozpoznawania objawów, szczególnie u najmłodszych, mogą stanowić poważne zagrożenie. Przebieg wylewu do mózgu u dzieci jest podobny, jak u osób dorosłych, jednak przyczyny wystąpienia są zupełnie inne i najczęściej bardzo złożone. Przede wszystkim wyróżnia się wśród nich:

• czynniki genetyczne;
• neuroinfekcje;
• wady serca i układu krążenia;
• choroby hematologiczne;
• choroby metaboliczne;
• choroby immunologiczne;
• czynniki środowiskowe;
• urazy.

Na wystąpienie udarów (krwotocznych i niedokrwiennych) u dzieci najbardziej narażone są noworodki, a przede wszystkim wcześniaki.

Wylew – skutki u dzieci

Na szczęście udary u dzieci wiążą się z mniejszym ryzykiem zgonów niż ma to miejsce u osób dorosłych, jednak u ponad połowy dzieci istnieje ryzyko powtórzenia się sytuacji. W rozwoju dziecka po wylewie w okresie noworodkowym mogą występować pewne zaburzenia psychoruchowe (mowy, koncentracji, panowania nad emocjami, ruchu), na ogół jednak nie występują różnice w rozwoju intelektualnym pomiędzy dziećmi zdrowymi a tymi, które przebyły udar.

Ogólne skutki wylewów u dzieci zależą od ich wieku, lokalizacji i rozległości uszkodzenia oraz przyczyn ich wystąpienia. W 25 proc. przypadków dochodzi do całkowitego uzdrowienia bez jakichkolwiek konsekwencji zdrowotnych.

Autor: Redakcja