Zdrowe jelita – wsparcie mikroflory jelitowej kluczem do zdrowia 

Mikroflora jelitowa – czym jest? Fundament zdrowia i dobrego samopoczucia 

Mikroflora jelitowa, a właściwie mikrobiota jelitowa, stanowi złożone środowisko bakterii, wirusów, grzybów i innych mikroorganizmów, które naturalnie żyją w przewodzie pokarmowym człowieka. Najbardziej uboga jest w żołądku, natomiast najbardziej rozwinięta w jelicie grubym. 

Można wskazać cztery najważniejsze funkcje mikroflory jelitowej: 

1. Wspomaganie trawienia i przyswajania składników odżywczych. 
2. Wspieranie prawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego. 
3. Tworzenie bariery ochronnej przed działaniem patogenów i toksyn. 
4. Stymulowanie poprawy działania systemu immunologicznego. 

Mikrobiota jelitowa wpływa także na kształtowanie tolerancji pokarmowej. 

Czytaj więcej: Jelita – budowa, funkcje. Najczęstsze choroby jelit 

Zaburzenia mikrobioty jelitowej  

Brak równowagi bakteryjnej w jelitach nazywa się dysbiozą jelitową, a jej przewlekła forma może prowadzić do poważnych zaburzeń zdrowotnych. 

Do przyczyn dysbiozy jelitowej zaliczamy m.in.: 

• stres (zwłaszcza długotrwały), 
• niewłaściwą dietę, 
• antybiotykoterapię, 
• nadużywanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), 
• stosowanie inhibitorów pompy protonowej. 

Badania naukowe dowiodły, że istnieje związek dysbiozy jelitowej z rozwojem takich chorób autoimmunologicznych, jak: 

• RZS (reumatoidalne zapalenie stawów), 
• stwardnienie rozsiane, 
• choroba Leśniowskiego-Crohna. 

Jelita jako „drugi mózg” – zależności między jelitami a mózgiem, która może Cię zaskoczyć 

Istnienie związku komunikacyjnego na osi jelita-mózg po raz pierwszy zauważono i zaczęto badać już w XIX wieku. Obecnie wiadomo już, że jelita i mózg „komunikują się” ze sobą i wzajemnie na siebie oddziałują. Dzieje się to za pośrednictwem trzech dróg: 

• przez neurony – głównie za pomocą nerwu błędnego i trzewnego układu nerwowego, 
• przez hormony – wydzielanie m.in. kortyzolu, adrenaliny i serotoniny, 
• przez układ odpornościowy – za pomocą modulacji cytokin. 

Mikroflora jelitowa – jak wspomaga witalność, energię i równowagę organizmu? 

To, co dzieje się na osi jelita-mózg wpływa także na ogólne samopoczucie człowieka, nastrój i emocje. 

Serotonina, która zwana jest potocznie „hormonem szczęścia”, nawet w 98% znajduje się poza mózgowiem i rdzeniem kręgowym. Ponad 90% jej produkcji odbywa się w komórkach błony śluzowej jelit. 

Brak równowagi mikroflory jelitowej może także prowadzić do dolegliwości, które znacząco oddziałują na jakość codziennego życia, powodując m.in.: 

• bóle brzucha, 
• wzdęcia, 
• problemy z wypróżnianiem (biegunki, zaparcia), 
• rozwój zespołu jelita drażliwego (IBS). 

Sprawdź: Leki na trawienie i problemy pokarmowe 

Badania mikroflory jelitowej – w jakim celu wykonywać? 

Badanie mikrobioty jelitowej to analiza próbki kału pod kątem obecności poszczególnych bakterii, grzybów oraz innych drobnoustrojów w organizmie. Badana jest ilość kluczowych mikroorganizmów dla zdrowia i prawidłowego funkcjonowania człowieka, a także potencjalna obecność niepożądanych patogenów. 

W oparciu o wyniki badania mikroflory jelitowej oraz wywiad z pacjentem, możliwe jest ułożenie i wdrożenie odpowiedniego postępowania wspierającego uzyskanie i utrzymanie równowagi środowiska mikrobiologicznego w jelitach. W razie potrzeby wprowadzana jest także odpowiednia suplementacja probiotykami lub synbiotykami wspomagającymi odbudowę poszczególnych szczepów dobroczynnych bakterii, takich jak: 

• Bifidobacterium infantis 35624,
• Bifidobacterium longum 1714,
• Lactobacillus acidophilus, 
• Lactobacillus paracasei, 
• Lactobacillus rhamnosus.

Zdrowe jelita sprzymierzeńcem udanych podróży 

Wiedząc, jak ogromny wpływ na zdrowie i samopoczucie ma równowaga bakteryjna jelit, bardzo łatwo jest dostrzec jej możliwy wpływ na podróże. Sezon wiosenny i letni to czas bardzo sprzyjający wyjazdom, w czasie których niestety wiele osób zmaga się z dolegliwościami ze strony układu trawiennego – często nawet nie mając świadomości, że można im odpowiednio wcześnie zapobiegać.  

Dowiedz się, w jaki sposób częste doświadczenia towarzyszące podróżom mogą być zależne od równowagi Twojej mikroflory jelitowej. 

Czynniki, które mogą negatywnie wpływać na pracę jelit podczas wyjazdu  

Zmiana diety i źródła wody 

Zwłaszcza podczas podróży do rejonów egzotycznych, większość osób jest narażona na niechciane i przykre objawy ze strony układu trawiennego, zaburzające pełne korzystanie z wyjazdu.  

Lokalna kuchnia, szczególnie popularny street food oraz picie wody niepewnego pochodzenia sprzyjają dostawaniu się do organizmu drobnoustrojów chorobotwórczych oraz nieznanych jeszcze układowi odpornościowemu mikroorganizmów. Dodatkowo ciepły klimat o dużej wilgotności przyczynia się do szybszego rozwoju niebezpiecznych bakterii, co zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania. 

Powoduje to zaburzenia równowagi bakteryjnej w jelitach, co może skutkować takimi dolegliwościami jak

• biegunka,
• nudności,
• wymioty,
• ogólne złe samopoczucie. 

Wzmacnianie i wspieranie pracy układu odpornościowego pozwala na poprawę jego działania, w tym adaptowanie organizmu do niezaburzonej pracy mimo styku z nowymi dla niego mikroorganizmami. 

Stres podróżny 

Każda podróż może być źródłem stresu o różnym natężeniu, nie tylko dalekie czy szczególnie wymagające wyprawy. Dbając odpowiednio wcześnie o równowagę swojej mikrobioty, można przygotować organizm na lepsze i bardziej łagodne reagowanie na bodźce stresowe (pamiętaj o produkowanej w jelitach serotoninie!). 

Czytaj także: Biegunka podróżnych – leczenie, profilaktyka, przyczyny 

Niedojrzały układ pokarmowy dzieci 

Układ trawienny i odpornościowy dziecka dopiero się kształtuje i rozwija, dlatego szczególnie ważne jest wspieranie tych procesów rozwojowych u dziecka cały czas – nie wystarczą doraźne działania przed podróżą. Regularne dbanie o równowagę mikrobioty jelitowej najmłodszych pozwala zmniejszyć ryzyko wystąpienia dolegliwości podczas wyjazdów. 

Zdrowe jelita – jak wzmacniać mikroflorę jelitową przed i w trakcie podróży? 

Równowagę mikrobioty jelitowej należy utrzymywać cały rok – dzięki temu wzmacnia się pracę układu trawiennego i odpornościowego, co pozwala zmniejszyć ryzyko wystąpienia ewentualnych dolegliwości i objawów w trakcie podróży. Dbaj o spożywanie naturalnych probiotyków i prebiotyków, zdrową dietę na co dzień, a w razie potrzeby także o odpowiednią suplementację – prowadź ją pod kontrolą lekarza. 

Z tego powodu tak ważne jest, aby wspieranie równowagi mikroflory jelitowej było działaniem stałym, należącym do niezmiennej rutyny wspierania swojego zdrowia. 

Naturalne probiotyki i prebiotyki – kefir, jogurty, kiszonki, błonnik 

Naturalne probiotyki to takie produkty, które zawierają w sobie szczepy bakterii korzystnie wpływające na mikrobiotę jelit. Należą do nich: 

• fermentowane produkty mleczne – takie jak kefir, jogurty czy maślanka, zawierające pałeczki kwasu mlekowego (bakterie z rodzaju Lactobacillus), 
• kiszonki – warzywa i owoce poddane procesowi kiszenia (np. ogórki, kapusta, rzepa, kalafior itp.) również zawierają bakterie szczepu Lactobacillus. Trzeba pamiętać, że takie kiszone produkty należy jeść na surowo – poddanie ich obróbce termicznej zniweluje ich dobroczynne właściwości. 

Do najbardziej powszechnych naturalnych prebiotyków należy z kolei błonnik, który zawiera inulinę – stymuluje ona rozrost szczepów bakterii z rodzaju Lactobacillus. Natomiast w nadmiarze inulina może wpływać na zwiększoną produkcję gazów w wyniku procesu fermentacji, co w konsekwencji prowadzi do wzdęć. Dla osób z wrażliwym przewodem pokarmowym rekomendowanym, łagodniejszym prebiotykiem będzie błonnik z akacji. 

Należy pamiętać, że dla zdrowia jelit niezmiernie ważne jest spożywanie odpowiedniej ilości różnych warzyw i owoców każdego dnia. Warzywa powinny stanowić główną część diety, szczególnie te bogate w błonnik, witaminy i minerały, które wspierają mikroflorę jelitową i poprawiają trawienie. Zalecana dzienna ilość warzyw to około 400-500 g warzyw, co odpowiada 3-5 porcjom. 

Probiotyki na jelita, prebiotyki i synbiotyki – jakie szczepy są ważne dla zdrowia? 

Dla zdrowej pracy układu trawiennego i odpornościowego, a także utrzymywania równowagi mikroflory jelitowej, bardzo ważne są szczepy bakterii takie jak: 

1. Bifidobacterium infantis 35624 – skutecznie łagodzi objawy zespołu jelita drażliwego (IBS), takie jak wzdęcia i biegunki, jednocześnie wspierając zdrową równowagę mikrobioty jelitowej.
2. Bifidobacterium longum 1714 – działa korzystnie na odporność psychiczną, pomagając redukować stres oraz poprawiać koncentrację.
3. Lactobacillus acidophilus – hamuje namnażanie patogenów (w tym bakterii Helicobacter pylori), wspiera produkcję kwasu mlekowego, pomaga utrzymać kwaśne środowisko bakteryjne, wzbogaca mikroflorę jelitową. 
4. Lactobacillus paracasei – redukuje rozwój bakterii Salmonella enterica oraz Helicobacter pylori, poprawia metabolizm, wspiera układ odpornościowy i równowagę mikroflory jelitowej. 
5. Lactobacillus rhamnosus – wspiera zapobieganie i leczenie biegunki rotawirusowej, obniża rozrost bakterii patogennych, utrzymuje zakwaszone środowisko bytowania bakterii, wzbogaca i stymuluje mikroflorę jelitową. 

Suplementy na jelita – wsparcie nie tylko przy biegunce  

Wśród suplementów na jelita wyróżniamy głównie: 

• probiotyki – jednoskładnikowe, zawierające szczep potrzebnych bakterii, 
• prebiotyki – składniki, których organizm człowieka nie trawi, a które wspomagają rozrost dobroczynnych szczepów bakterii, 
• synbiotyki – preparaty łączące powyższe cechy. 

Zdrowe jelita – czego unikać dbając o zdrowie jelit? 

Chcąc zadbać o zdrowie jelit i równowagę mikroflory jelitowej, wyklucz ze swojej diety: 

• cukier (sprzyja namnażaniu się szkodliwych drobnoustrojów), 
• alkohol, 
• wysoko przetworzoną żywność, fast foody. 

Ogranicz także spożywanie: 

• nadmiaru soli, dodatkowego solenia potraw, 
• smażonych dań, 
• tłustego mięsa (za wyjątkiem tłustych ryb). 

Postaw w swojej diecie na:  

• warzywa,  
• owoce,  
• dobrej jakości nabiał,  
• produkty pełnoziarniste,  
• chude mięso (zwłaszcza drobiowe).