Zgaga zwykle pojawia się do 2 godzin po posiłku, kiedy to częściowo strawiony pokarm wraz z kwasem solnym cofa się z żołądka do przełyku. Czasem zgaga jest tak silna, że wręcz pali za mostkiem lub w nadbrzuszu, a nawet powoduje bóle w klatce piersiowej. Bardzo często zgadze towarzyszą:
- gorzki smak w ustach;
- problemy z połykaniem;
- bóle brzucha;
- wymioty;
- chrypka;
- suchy kaszel;
- świszczący oddech;
- spadek masy ciała – jest to mocno niepokojący objaw, z którym niezwłocznie trzeba zgłosić się do lekarza.
Przyczyny zgagi
Główną przyczyną występowania zgagi jest rozluźnienie dolnego zwieracza przełyku – mięśnia oddzielającego przełyk od żołądka. Prawidłowo funkcjonujący zwieracz kurczy się po przejściu połkniętego pokarmu przez przełyk i w ten sposób odcina pożywieniu drogę powrotną. W przypadku braku jego napięcia może dojść do refluksu.
Rozluźnienie zwieracza przełyku może nastąpić wskutek:
- palenia papierosów;
- przyjmowania niektórych pokarmów;
- przyjmowania niektórych leków (doustnych środków antykoncepcyjnych, blokerów kanału wapniowego, nitratów, leków uspokajających czy nasercowych);
- zaburzeń hormonalnych;
- cukrzycy.
Zgaga może towarzyszyć podrażnieniu lub zapaleniu przełyku, wzmożonemu wydzielaniu w żołądku kwasu solnego oraz przepuklinie rozworu przełykowego przepony (wówczas część żołądka zostaje przemieszczona ponad przeponę do klatki piersiowej). Niedobór wydzielania śliny jest także istotnym, na szczęście stosunkowo rzadkim, czynnikiem mogącym nasilać kwaśne odbijania. Ślina, mająca lekko zasadowy odczyn, neutralizuje bowiem zalegający w przełyku kwas solny oraz jego nadmiar w żołądku.
Częstość występowania choroby refluksowej przełyku zwiększa się wraz z wiekiem.
Zgaga w ciąży
Zgaga w ciąży pojawia się nie tylko w trzecim trymestrze ciąży, kiedy brzuch jest już duży. Często występuje też u ciężarnych w pierwszym trymestrze. Organizm przyszłej matki intensywnie wydziela bowiem progesteron – hormon działający rozluźniająco na mięśnie układu pokarmowego.
W późniejszych miesiącach ciąży pojawiająca się zgaga jest spowodowana z kolei naciskiem powiększonej macicy na żołądek. Ciśnienie w jamie brzusznej wzrasta, co skutkuje wypychaniem z żołądka treści pokarmowej. Z tego samego powodu na zgagę mogą cierpieć osoby z nadwagą oraz noszące zbyt ciasną odzież.
U kobiet w ciąży leczenie zgagi przebiega niefarmakologicznie – skupia się na modyfikacji stylu życia i odpowiedniej diecie. Jeśli jednak zachodzi konieczność stosowania leków, powinny one być przyjmowane możliwie jak najkrócej i obejmować leki zobojętniające, które nie są wchłaniane z przewodu pokarmowego.
Jak zapobiegać zgadze?
Osoby cierpiące na zgagę przede wszystkim powinny zadbać o racjonalną dietę oraz odpowiednią higienę żywienia. Posiłki powinny być częste (do 5 razy dziennie), ale nie obfite, a także spożywane w pozycji wyprostowanej. Pożywienie należy dokładnie rozgryzać, połykać w małych porcjach. Nie należy go niczym popijać. Na czczo oraz między posiłkami można przyjmować płyny obojętne – letnią przegotowaną wodę, mleko lub ziołowe herbaty. Ostatni posiłek zaleca się spożyć przynajmniej 3 godziny przed snem.
Należy wykluczyć ze swojego jadłospisu niektóre składniki diety, takie jak:
- alkohol, napoje zawierające kofeinę (kawa, cola), soki pomidorowe oraz z owoców cytrusowych;
- napoje gazowane, gdyż zawarty w nich dwutlenek węgla rozdyma żołądek;
- potrawy ostro doprawione, tłuste i nadmiernie bogate w węglowodany, które podrażniają przełyk oraz zwiększają wydzielanie kwasu żołądkowego;
- czekoladę oraz cebulę, ponieważ rozluźniają zwieracz przełyku.
Pomocne będzie także rzucenie palenia, pozbycie się nadwagi, unikanie prac związanych ze schylaniem się, a także spanie w pozycji uniesionej głowy lub tułowia (użycie drugiej poduszki nie da zadowalającego efektu, należy unieść całe wezgłowie łóżka o około 15–20 centymetrów lub podłożyć pod barki i górną część pleców podgłówek w kształcie klina). Ulgę mogą przynieść również leki.
Leczenie zgagi
Jeśli zgaga występuje rzadko, możesz pomóc sobie lekiem zobojętniającym. Bardzo dobre są też preparaty zawierające alginiany, które działają osłaniająco. Przy problemach ze zgagą i nadkwaśnością polecane są również leki, które hamują wydzielanie soku żołądkowego.
Możliwe jest zastosowanie leków o różnym działaniu:
- leków alkalizujących kwaśność w żołądku w postaci tabletek lub płynów;
- leków zmniejszających wydzielanie kwasu w żołądku działających na zasadzie hamowania receptorów histaminowych typu 2 – H2 (ranitydyna, cymetydyna, famotydyna) lub blokowania aktywności enzymu pompy protonowej w komórkach okładzinowych żołądka (omeprazol);
- leków prokinetycznych o działaniu zwiększającym napięcie dolnego zwieracza przełyku, pobudzającym perystaltykę przełyku oraz opróżnianie żołądka (cyzapryd, metoklopramid).
Aby leki przyniosły skutek, należy je przyjmować systematycznie.
Zgaga od czasu do czasu może pojawić się u każdego. Jeżeli jednak zdarza się częściej niż dwa razy w tygodniu, trzeba skontaktować się z lekarzem. Badaniami pomocniczymi w rozpoznaniu są m.in.: endoskopia, RTG przełyku z kontrastem, ambulatoryjne monitorowanie pH przełyku, manometria przełykowa.
W przypadku wystąpienia powikłań, zwłaszcza podczas utrzymującego się pomimo przyjmowania leków zapalenia błony śluzowej przełyku, jedynym rozwiązaniem może być leczenie chirurgiczne.
Powikłaniami nieleczonej zgagi mogą być: zwężenie przełyku, krwawienie z przewodu pokarmowego, rak gruczołowy przełyku.
Zgaga – zalecenia
Palenie w przełyku pomoże złagodzić wypicie małymi łykami szklanki ciepłego mleka lub ziołowej, niesłodzonej herbatki (np. z żywokostu). Niektórym pomaga chrupanie niesolonych i nieobranych ze skórki migdałów lub piętnastominutowy spacer.
Należy wyeliminować z jadłospisu pokarmy, które nasilają nieprzyjemne objawy. Nie ma uniwersalnej listy produktów, które wywołują zgagę – u każdego może ona pojawiać się w odpowiedzi na inny pokarm. Osoby mające skłonność do zgagi powinny też unikać schylania się oraz spożywania obfitych posiłków.
Autor: Redakcja
