Żółtaczka u noworodka – co to jest?
Żółtaczka u noworodka to stan przejawiający się zabarwieniem skóry, błon śluzowych i twardówki na żółto. Wynika to ze zwiększonego stężenia bilirubiny we krwi – barwnika powstającego pod wpływem rozpadu czerwonych krwinek. Żółtaczka u noworodka może być zjawiskiem fizjologicznym, czyli takim, któremu nie towarzyszy żadna inna choroba.
Fizjologiczna żółtaczka noworodkowa jest wywołana m.in.:
- koniecznością wymiany hemoglobiny (cząsteczki przenoszącej tlen w czerwonych krwinkach) z postaci występującej w życiu płodowym dziecka do postaci koniecznej do funkcjonowania poza organizmem matki – w wyniku tej wymiany pojawia się więcej bilirubiny;
- niedojrzałością enzymów wątrobowych koniecznych do usuwania bilirubiny z organizmu malucha;
- niedojrzałością przewodu pokarmowego, uniemożliwiającą skuteczne usuwanie bilirubiny z kałem.
Żółtaczka u noworodka – norma bilirubiny we krwi
Żółtaczka fizjologiczna zwykle pojawia się w drugiej bądź trzeciej dobie życia. Jeśli wystąpi w pierwszej, jest niepokojącym sygnałem, na który należy zwrócić uwagę.
Określenie normy przy żółtaczce wiąże się ze stężeniem bilirubiny we krwi. Jeśli nie przekracza ono 12 mg/dl w badaniu krwi u noworodków urodzonych o czasie, to uznaje się jej stężenie za bezpieczne. Musimy jednak pamiętać, że w ocenie, czy mamy do czynienia z żółtaczką fizjologiczną, rolę odgrywają też inne czynniki, takie jak wcześniactwo, karmienie piersią, inne badania laboratoryjne czy stan ogólny.
Po ok. 2 tygodniach żółtaczka powinna samoistnie zniknąć. W przypadku gdy schorzenie utrzymuje się bądź uzyskane wyniki są wyższe, konieczne jest dodatkowe leczenie.
Jakie są przyczyny żółtaczki u noworodka?
Bezpośrednią przyczyną żółtaczki u noworodka jest nadmierny rozpad czerwonych krwinek. Za nagromadzenie się bilirubiny mogą być odpowiedzialne również zaburzenia pracy dróg żółciowych bądź wątroby – organów, których funkcją jest przetwarzanie barwnika.
Jeśli schorzenie znika samoistnie po ok. 7 dniach u noworodków donoszonych, a po 14 dniach u wcześniaków, mówi się o typowej żółtaczce fizjologicznej. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy żółtaczka utrzymuje się dłużej bądź stężenie bilirubiny jest zbyt wysokie. Schorzenie może mieć wtedy nieco mniej typowy przebieg, z obecnością objawów takich jak m.in. nieprawidłowa barwa moczu czy stolca.
Możliwe przyczyny takiego stanu to:
- konflikt serologiczny – gdy matka ma Rh-, a dziecko Rh+ bądź gdy dziecko ma grupę krwi A lub B, a matka 0 (konflikt powoduje sytuację, w której krwinki dziecka są eliminowane przez przeciwciała z organizmu matki, co prowadzi do nadmiernego rozpadu krwinek i powoduje gwałtowny wzrost bilirubiny);
- mleko matki – to najczęstsza przyczyna żółtaczki u noworodków, w mleku matki znajdują się substancje, które hamują wychwyt bilirubiny i jej wydalanie z organizmu.
Oprócz tego żółtaczkę mogą powodować m.in. stany zapalne i zakażenia w organizmie dziecka bądź matki, wrodzone dysfunkcje w obrębie funkcjonowania krwinek czerwonych bądź schorzenia wątroby i dróg żółciowych.
Większe ryzyko wystąpienia żółtaczki istnieje u dzieci urodzonych przedwcześnie.
Objawy żółtaczki u noworodków
Typowym i najbardziej charakterystycznym objawem żółtaczki jest żółtawa barwa skóry. Co istotne, tkanka przybiera żółty kolor stopniowo, w zależności od stężenia bilirubiny we krwi. Zawsze zaczyna się od twarzy i rozprzestrzenia się w dół, obejmując brzuch, a na końcu nogi oraz stopy (przy bardzo wysokim stężeniu bilirubiny).
U niektórych dzieci obserwuje się nawet zabarwienie gałek ocznych. Maluchy z żółtaczką mogą być też bardziej rozdrażnione, zmęczone i mieć mniejszy apetyt.
Jak pozbyć się żółtaczki u noworodka? Leczenie
Żółtaczka fizjologiczna, mieszcząca się w dopuszczalnych normach, nie wymaga leczenia. W sytuacji gdy stężenie bilirubiny jest bardzo wysokie lub schorzenie przedłuża się, warto jednak zgłosić się do lekarza.
Należy to zrobić także w momencie zaobserwowania nietypowych objawów, np. zaburzenia w zachowaniu dziecka bądź nasilenia się objawów żółtaczki. W przypadku przedłużającej się żółtaczki z bardzo wysokim stężeniem bilirubiny u noworodka stosuje się naświetlanie.
Żółtaczka u noworodka – ile trwa naświetlanie?
Naświetlanie, czyli tzw. fototerapia, polega na skierowaniu strumienia światła białego, fioletowego oraz niebieskiego na jak największą powierzchnię ciała dziecka. Promienie te mają zdolność do rozkładania barwnika, przez co zmniejszają jego stężenie we krwi. Odbywa się to przy użyciu specjalnych lamp, bezpiecznych dla organizmu malucha.
Naświetlanie zazwyczaj trwa dobę lub półtorej doby – wszystko zależy od zaleceń lekarza, wydawanych na podstawie bieżącej kontroli stężenia bilirubiny. W czasie fototerapii należy dbać o odpowiednie nawodnienie dziecka i zmianę pozycji co jakiś czas. W bardzo trudnych i skrajnych przypadkach konieczna może być transfuzja krwi.
Żółtaczka u noworodka – który lekarz?
Po zaobserwowaniu u dziecka niepokojących objawów wskazujących na żółtaczkę należy skonsultować się z pediatrą – specjalistą zajmującym się chorobami dziecięcymi. Udzieli on wskazówek co do domowej opieki nad dzieckiem, zleci badanie stężenia bilirubiny i – w razie konieczności – skieruje na fototerapię.
Sprawdź i zarezerwuj e-wizytę:
Autor: Redakcja
