Kręgozmyk – czym jest i jak złagodzić ból? 

Co to jest kręgozmyk? 

Kręgozmyk jest schorzeniem kręgosłupa, w którym dochodzi do przesunięcia się kręgów względem siebie – jedne kręg przesuwa się do przodu w stosunku do kręgu poniżej. 

Schorzenie to może powodować ból kręgosłupa, promieniujący w dół nóg. Ból przede wszystkim pojawia się w momencie wyprostu pleców. Możesz go odczuwać np. leżąc na brzuchu i unosząc tułów do góry lub podczas spojrzenia się w górę. W zaawansowanym stadium mogą pojawić się trudności w poruszaniu, ze względu na ucisk na nerwy.  

Kręgozmyk najczęściej pojawia się w odcinku lędźwiowym kręgosłupa (L5–S1 oraz L4-L5). Znacznie rzadziej pojawia się kręgozmyk szyjny, który dotyczy szyjnego odcinka kręgosłupa. 

Polecamy: Ból kręgosłupa lędźwiowego – przyczyny, objawy i ćwiczenia

Przyczyny kręgozmyku 

Kręgozmyk może zostać podzielony ze względu na przyczynę, która go spowodowała: 

• kręgozmyk zwyrodnieniowy (rzekomy) – jest najczęściej efektem zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, bardzo często pojawia się u osób starszych, 

• kręgozmyk wrodzony (dysplastyczny) – jest wynikiem nieprawidłowego wykształcenia kręgów, dotyczy głównie dzieci i młodzieży,
• kręgozmyk przeciążeniowy – pojawia się podczas długotrwałego wykonywania czynności obciążającej kręgosłup, częstego powtarzania nieprawidłowych ruchów, 
• kręgozmyk urazowy – występuje rzadko, jest konsekwencją urazu kręgosłupa, np. w wyniku wypadku lub kontuzji sportowej, 
• kręgozmyk patologiczny – powstaje w wyniku zmian chorobowych, które pojawiają się w pobliżu kręgów. 

Stopnie zaawansowania kręgozmyku 

Kręgozmyk można sklasyfikować według stopnia zaawansowania, czyli stopnia przemieszczenia się trzonu kręgu. Wyróżnia się kręgozmyk: 

• I stopnia – przemieszczenie poniżej 25%, 
• II stopnia – przemieszczenie między 25% a 50%, 

• III stopnia – przemieszczenie między 50% a 75%, 
• IV stopnia – przemieszczenie między 75 a 100%. 

Kręgozmyk w najbardziej zaawansowanej fazie jest niebezpieczny. Brak styczności kręgów może powodować przerwanie ciągłości rdzenia kręgowego oraz niepełnosprawność. 

Kręgozmyk – objawy schorzenia 

Kręgozmyk w początkowej fazie często nie powoduje żadnych dolegliwości. W miarę jak choroba się rozwija, pojawiają się różne objawy bólowe i problemy z ciałem.  

Czym charakteryzuje się ból spowodowany kręgozmykiem? 

Ból najczęściej jest punktowy. Pojawia się podczas wyprostu kręgosłupa, np.: 

• podczas spojrzenia się w górę i odchylenia tułowia,  
• podczas leżenia na brzuchu z uniesioną górną częścią ciała – np. gdy starasz się czytać książkę leżąc na brzuchu, 
• podczas spania na brzuchu – ulgę przynosi przyciągnięcie kolan do ciała. 

Ból często występuje podczas różnych czynności dnia codziennego gdy przyjmujesz nieprawidłowej pozycji kręgosłupa. Ze względu na osłabione mięśnie, lordoza lędźwiowa (dolna krzywizna kręgosłupa) się pogłębia powodując ból. 

Ból może także promieniować do pośladków, uda lub w dół nogi. 

W dalszym etapie choroby pojawiają się trudności z poruszaniem się. Chód może stać się niewłaściwy, a mięśnie mogą nieprawidłowo działać.  

Polecamy: Ból kręgosłupa – dlaczego boli kręgosłup, leczenie, profilaktyka

Rozpoznanie kręgozmyku 

Rozpoznanie kręgozmyku nie jest proste, ponieważ nie zawsze pojawiają się objawy. Dotyczy to szczególnie początków schorzenia, kiedy ból nie jest bardzo nasilony. 

Wywiad i badanie lekarskie są pierwszymi badaniami, jakie przeprowadzi z Tobą lekarz. Do potwierdzenia diagnozy konieczne będą badania obrazowe: 

• Podstawowym badaniem są zdjęcia RTG.  Powinny zostać wykonane w pozycji stojącej, w dwóch różnych pozycjach: z przodu i z boku. Aby lepiej zrozumieć, co dzieje się z kręgami i jak bardzo są przesunięte, zaleca się zrobienie również zdjęć skośnych. Przemieszczenie kręgu często podawane jest w milimetrach (mm). 
• W niektórych przypadkach, kiedy pacjent ma problemy z nerwami, potrzebne mogą być dodatkowe badania obrazowe. Jedno z nich to tomografia komputerowa (TK), która pomoże lekarzowi zobaczyć bardziej dokładnie kości pacjenta. Inne badanie, zwane rezonansem magnetycznym (MR), jest potrzebne, żeby zobaczyć, jak wyglądają tkanki miękkie, takie jak mięśnie i krążki międzykręgowe oraz czy nerwy są uciskane. 

Jak leczyć kręgozmyk? 

Leczenie dobierane jest indywidualnie na podstawie Twoich potrzeb i zaawansowania choroby.  

Pierwszym etapem jest zawsze leczenie zachowawcze, czyli taki nieobejmujące operacji. Dużą rolę odgrywa tutaj trening, rehabilitacja, a czasem również konieczne są leki przeciwbólowe.  

Dopiero gdy leczenie zachowawcze nie przyniesie efektów lub schorzenie uniemożliwia codzienne funkcjonowanie, lekarz może podjąć decyzję o operacji. Chirurgiczne leczenie kręgozmyku najczęściej dotyczy pacjentów z poważnymi problemami neurologicznymi i dużym przesunięciem kręgów. Wybór konkretnego rodzaju operacji zależy od typu i stopnia kręgozmyku oraz wieku pacjenta. Operacja kręgozmyku wykonana przez doświadczonego specjalistę jest całkowicie bezpieczna. 

Rehabilitacja kręgozmyku 

Kręgozmykowi często towarzyszy pogłębiona lordoza lędźwiowa – krzywizna kręgosłupa występująca w dolnej części pleców. Z tego powodu ważnym elementem rehabilitacji jest wzmocnienie mięśni kręgosłupa oraz brzucha, co pozwoli zminimalizować to zaburzenie. Trening mięśni powinien odbywać się pod okiem fizjoterapeuty – bardzo ważne jest przyjmowanie odpowiedniej postawy podczas ćwiczeń, aby nie pogłębić problemu. 

Niezbędnym elementem jest także edukacja. Przyjmowanie odpowiedniej postawy w ciągu dnia – podczas pracy, wykonywania codziennych czynności oraz spania – jest niezmiernie ważne w walce z bólem.  

Zwróć uwagę, aby dolna część pleców nie była zbyt “wygięta” do przodu. Napinanie mięśni brzucha oraz pośladków pomoże przybrać odpowiednią postawę. 

Polecamy: Ćwiczenia na kręgosłup, żeby nie bolał (różne odcinki)

Skutki kręgozmyku 

Pacjenci, którzy są świadomi swojego problemu z kręgozmykiem i przeszli odpowiednią rehabilitację, mogą żyć bez większego bólu przez wiele lat. Niestety, to schorzenie nie cofnie się samo. Jednak dzięki odpowiedniemu wzmocnieniu mięśni możesz powrócić do codziennego życia z większą pewnością siebie.