Bielactwo nabyte – skąd się bierze?

Czym jest bielactwo nabyte?

Bielactwo nabyte (vitiligo) to choroba polegająca na hipopigmentacji barwnika skóry. Dotyczy około 1–2 proc. społeczeństwa. Schorzenie dziedziczy się autosomalnie dominująco, około 30% pacjentów podaje rodzinne obciążenie bielactwem.

Nie należy mylić bielactwa nabytego z albinizmem, czyli bielactwem wrodzonym – w przypadku albinizmu do utraty melaniny, czyli barwnika skóry, dochodzi ze względu na czynniki genetyczne. Osoby z albinizmem mają bardzo jasne włosy, brwi i rzęsy, jasną karnację, a także bardzo jasne, niebieskie tęczówki.

Bielactwo nabyte to choroba autoimmunologiczna – organizm wytwarza autoprzeciwciała przeciwko własnym komórkom. Dochodzi wówczas do ich niszczenia i zahamowania produkcji melaniny. Choroba rozwija się najczęściej przed 20. rokiem życia zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet.

Przyczyny bielactwa nabytego

Przyczyny bielactwa nabytego nie są do końca znane, jednak w większości przypadków za chorobę odpowiadają czynniki autoimmunologiczne, a także środowiskowe. Bielactwo znacznie częściej występuje u osób zmagających się z innymi chorobami wynikającymi z autoagresji.

Jeżeli w najbliższej rodzinie chorego występują choroby autoimmunologiczne, ryzyko wystąpienia bielactwa również jest większe. Wspomina się także niekiedy o przyczynach psychosomatycznych, ponieważ plamy na skórze mogą pojawić się po bardzo silnym stresie.

Bielactwo może być związane z występowaniem takich chorób, jak:

• choroby tarczycy – choroba Hashimoto, nadczynność i niedoczynność tarczycy,
• inne choroby endokrynologiczne – cukrzyca typu 1, choroba Addisona,
• czerniak skóry,
• łysienie plackowate,
• twardzina układowa,
• niedokrwistość złośliwa,
• toczeń rumieniowaty. 

Objawy bielactwa nabytego

Objawy bielactwa nabytego występują zazwyczaj u dzieci po 10. roku życia, nastolatków oraz młodych dorosłych. Zaburzenia produkcji melaniny prowadzą do powstawania białych, odbarwionych plam na skórze, które mają nieregularny kształt i charakterystyczną ciemniejszą obwódkę. Mogą one być różnej wielkości i zwykle występują na twarzy, dłoniach, łokciach, kolanach lub narządach płciowych.

Początkowo plamy są bardzo małe i ledwo zauważalne, lecz z czasem powiększają się i zajmują coraz większy obszar skóry. Odbarwione plamy mogą się pojawić także na skórze głowy, a pasmo włosów na tym obszarze również ulega depigmentacji. Bielactwo nabyte najczęściej ma charakter obustronny – plamy pojawiają się symetrycznie, na przykład po obu stronach twarzy. Plamy depigmentacyjne mogą też powstawać w miejscu urazu.

Bielactwo jest chorobą o przewlekłym przebiegu i zróżnicowanej dynamice z okresami nasilenia objawów i częściowej repigmentacji. Samoistna repigmentacja jest zawsze częściowa – w postaci drobnych plamek przy ujściu mieszków włosowych – a pełna występuje rzadko, i tylko w dzieciństwie.

Rodzaje bielactwa nabytego

Możemy wyróżnić kilka rodzajów bielactwa nabytego w zależności od lokalizacji depigmentacji:

• Bielactwo nabyte uogólnione – najczęstsza postać choroby, charakteryzująca się występowaniem symetrycznych plam na całym ciele. Rozwija się od małych plam, najczęściej na palcach dłoni, nadgarstkach, a także na twarzy, po czym zaczyna atakować większe obszary.
• Bielactwo nabyte segmentowe w postaci skupionej – występuje tylko w określonym obszarze na ciele człowieka. Zazwyczaj jest to kilka plam, które pojawiają się już w młodym wieku i rozwijają się przez około rok. W niektórych przypadkach depigmentacji ulegają również brwi, rzęsy i włosy.
• Bielactwo nabyte całkowite – występuje najrzadziej i objawia się utratą większości pigmentu w skórze.

Leczenie bielactwa nabytego

Leczenie bielactwa nabytego zależy od stopnia zaawansowania choroby, jest długotrwałe i nie zapewnia wyleczenia. Większą skuteczność wykazuje u dzieci i młodzieży. Najczęściej stosowana jest fototerapia, czyli naświetlanie zmian skórnych promieniami UVA i UVB, co ma na celu ich przyciemnienie. Fototerapia jest najskuteczniejsza w początkowych stadiach choroby, nie zapewnia jednak całkowitego przywrócenia kolorytu. Stosując naświetlania, trzeba ostrożnie dobierać dawki w celu uniknięcia ostrych oparzeń oraz stopniowo wydłużać czas ich trwania.

Oprócz fototerapii stosuje się kremy i maści, preparaty witaminy D, a także glikokortykosteroidy i inhibitory kalcyneuryny – w przypadku tych ostatnich zaprzestanie stosowania może wiązać się z nawrotami objawów choroby. Inhibitory kalcyneuryny są bezpieczniejsze niż glikokortykosteroidy i mogą być stosowane na twarz. Obecnie największą skuteczność mają jednak przeszczepy naskórka i przeszczepy melanocytów.

Jak postępować z bielactwem nabytym?

W przebiegu tej choroby bardzo ważna jest ochrona plam bielaczych przed promieniowaniem UV. Chorzy powinni stosować się do kilku zasad:

• Przed wyjściem na zewnątrz zawsze należy nałożyć krem z wysokim filtrem SPF, nawet jeśli słońce znajduje się za chmurami. Kremy z filtrem powinny być wodoodporne i aplikowane co 2 godziny oraz po każdym pływaniu czy nawet spoceniu się.
• Nie należy korzystać z solarium, ponieważ może to prowadzić do poparzeń.
• Wychodząc na słońce, warto założyć ubrania zakrywające plamy bielacze.
• Nie należy tatuować ciała, ponieważ w miejscu tatuażu lub urazu mogą powstać nowe plamy. 

Autor: Redakcja