Ból lewej ręki, ból prawej ręki – przyczyny, diagnostyka i postępowanie

Ręka – czym jest w ujęciu anatomicznym?

Wielu pacjentów ręką nazywa całą kończynę górną, jednak nie jest to poprawne medycznie określenie. Zgodnie z wiedzą anatomiczną ręka to końcowy (dystalny) odcinek kończyny górnej, który składa się z nadgarstka, śródręcza i palców. Ból ręki prawej lub lewej może wynikać z nieprawidłowości zarówno w obrębie kości, mięśni, ścięgien, jak i nerwów unerwiających tę część kończyny górnej. Ból ręki może mieć swoje źródło również w stawach. Najważniejsze stawy znajdujące się w obrębie ręki to:

• staw promieniowo-nadgarstkowy;
• stawy śródręczno-paliczkowe;
• staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka.

Ból ręki prawej, ból ręki lewej – przyczyny ortopedyczne

Jedną z głównych przyczyn bólu ręki jest choroba zwyrodnieniowa stawów. Czynniki ryzyka predysponujące do pojawienia się zwyrodnienia to m.in.:

• starszy wiek;
• nadwaga i otyłość;
• płeć żeńska (kobiety częściej borykają się z problemem zwyrodnienia stawów niż mężczyźni);
• niektóre choroby endokrynologiczne i zaburzenia hormonalne.

W przypadku choroby zwyrodnieniowej w obrębie stawów ręki ból lokalizuje się przede wszystkim w okolicy stawów międzypaliczkowych bliższych i międzypaliczkowych dalszych, a także w obrębie stawu podstawy kciuka. Ból w chorobie zwyrodnieniowej stawów charakteryzuje się tym, że nasila się podczas wykonywania ruchów, maleje zaś w trakcie spoczynku. Co więcej, bólowi może towarzyszyć sztywność. Dolegliwości mogą nawet wybudzać pacjenta w nocy, co znacznie pogarsza codzienne funkcjonowanie.

Do przyczyn ortopedycznych bólu ręki prawej czy lewej należą również złamania w obrębie kości ręki oraz zerwania ścięgien (powstałe na przykład na skutek urazów).

Ból ręki prawej i lewej – przyczyny reumatologiczne

Przyczyną bólu ręki mogą być również schorzenia reumatologiczne takie jak:

• Reumatoidalne zapalenie stawów – to schorzenie o podłożu autoimmunologicznym, występujące częściej u płci żeńskiej, które objawia się przede wszystkim symetrycznym bólem i obrzękiem w obrębie stawów rąk i stóp. Rzadziej zmiany dotykają duże stawy (np. kolanowe czy ramienne). Bólowi podobnie jak w przypadku zwyrodnienia może towarzyszyć sztywność, która jest odczuwana głównie rano i trwa powyżej godziny.
• Łuszczycowe zapalenie stawów – jedną z typowych cech tego schorzenia jest zapalenie palców (dactylitis), które objawia się obrzękiem i bólem w obrębie palca. Łuszczycowe zapalenie palców nawet w 40% przypadków towarzyszy łuszczycy, czyli schorzeniu przewlekłemu skóry, które manifestuje się obecnością na skórze grudek pokrytych łuskami.
• Zespół de Quervaina (zapalenie pochewki ścięgna) – na ogół występuje w okolicy nadgarstka. Choroba ta najczęściej dotyka osoby wykonujące częste ruchy kciukiem, czyli m.in. kelnerów, pracowników biurowych. Badaniem pomocniczym w wykryciu tego schorzenia jest RTG.

Ból lewej ręki a serce i układ krążenia

Problemy kardiologiczne rzadko bywają przyczyną bólu ręki, jednak w odniesieniu do ręki lewej istnieje taka możliwość. Ból mający swoje źródło w klatce piersiowej, za mostkiem, promieniujący do lewego barku, ramienia oraz lewej ręki jest charakterystyczny dla dławicy piersiowej, której istotą jest niedokrwienie mięśnia sercowego.

Taki ból może również towarzyszyć zawałowi mięśnia sercowego, szczególnie gdy trwa powyżej 20 minut i nie ustępuje po przyjęciu nitrogliceryny (substancji zwiększającej dostarczanie tlenu do mięśnia sercowego). W przypadku podejrzenia przyczyn kardiologicznych bólu lewej ręki należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Ból ręki lewej i ból ręki prawej – diagnostyka

Jeśli podejrzewamy przyczynę ortopedyczną bólu ręki, warto wykonać podstawowe badanie, jakim jest zdjęcie radiologiczne (RTG) ręki. Dzięki niemu można zobrazować obecność złamania kości, a także zwyrodnienia w obrębie stawów. W razie podejrzenia reumatoidalnego zapalenia stawów konieczne jest zazwyczaj wykonanie badań immunologicznych – m.in. określenie poziomu przeciwciał charakterystycznych dla tej choroby. W przypadku łuszczycowego zapalenia stawów należy wykonać RTG zajętego chorobowo stawu; pomocne bywa także oznaczenie parametrów zapalnych, takich jak CRP i OB.

Przy podejrzeniu przyczyn kardiologicznych warto wykonać podstawowe badanie – EKG. Czasami konieczne bywa oznaczenie troponin, które mogą świadczyć m.in. o uszkodzeniu mięśnia sercowego i jego martwicy.

Ból ręki prawej i ból ręki lewej – leczenie

Leczenie bólu ręki zależy przede wszystkim od przyczyny dolegliwości. W przypadku złamania konieczne bywa założenie opatrunku gipsowego, a jeśli jest to złamanie otwarte, niezbędny może okazać się zabieg operacyjny. Schorzenia reumatologiczne często wymagają stosowania leków sterydowych. Leczeniem przyczyn ortopedycznych zajmuje się lekarz ortopeda, zaś reumatologicznych – specjalista reumatolog. W pierwszej kolejności warto odwiedzić lekarza rodzinnego, który po przeprowadzeniu badania zdecyduje, czy konieczne jest wykonanie dodatkowych badań diagnostycznych i udanie się do specjalisty.

Bardzo pomocne może być również połączenie leczenia u lekarza z wizytami u fizjoterapeuty, który poprzez dobranie odpowiednich zabiegów przyspieszy okres rekonwalescencji.

Autor: Redakcja