Dżuma – choroba o kilku postaciach. Jak można się zarazić?
Dżuma to choroba zakaźna, co oznacza, że przenosi się z jednego zarażonego na drugiego. Najczęściej odbywa się to:
- za pośrednictwem pcheł, zwłaszcza obecnych na szczurach czy innych zwierzętach, m.in. psach, kotach, nornicach;
- przy bezpośrednim kontakcie z zakażonymi tkankami lub płynami ustrojowymi;
- drogą kropelkową, szczególnie przy postaci płucnej. Oznacza to, że wystarczy bliski kontakt z osobą zakażoną, aby zarazić się dżumą.
Choroba ta wywoływana jest przez bakterie Yersinia pestis i występuje w kilku postaciach jako:
- Dżuma dymienicza – tzw. płucna dżuma wtórna; jest najczęściej występującą postacią choroby. Objawy widoczne są od 2 do 6 dni od momentu zakażenia. Początkowo symptomy są mało charakterystyczne, u chorego występują: gorączka, dreszcze, bóle głowy czy nadmierne pocenie się. Jednak po kilku godzinach pojawia się jeden z typowych dla tego rodzaju dżumy symptomów – powiększenie węzłów chłonnych o kilka centymetrów. Choroba ma tendencję do rozprzestrzeniania się i atakowania kolejnych węzłów chłonnych.
- Dżuma płucna pierwotna – to najcięższa postać dżumy, często prowadząca do śmierci. Przenosi się głównie drogą kropelkową. Dżuma płucna pierwotna przyczynia się do niewydolności oddechowej lub krążeniowej, co z kolei prowadzi do zatrzymania akcji serca i w konsekwencji – śmierci.
- Dżuma posocznicowa – ma bardzo dynamiczny i ciężki przebieg. Dżuma w tej postaci bardzo szybko postępuje i prowadzi do zgonu w przeciągu kilku dni. Atakuje jednocześnie niemal cały organizm, niszcząc najważniejsze narządy.
Objawy dżumy
Objawy dżumy nieco różnią się w zależności od jej rodzaju. Cechą wspólną jest czarna barwa skóry, choć symptom ten nie zawsze się pojawia i jest najbardziej typowy dla dżumy posocznicowej. Czarna barwa skóry wynika z gnicia tkanek organizmu.
Objawy obecne przy dżumie pierwotnej płucnej to przede wszystkim:
- gorączka,
- bóle głowy,
- duszności,
- kaszel,
- kłucie w klatce piersiowej.
Symptomy te mają bardzo szybkie tempo rozwoju. W dżumie płucnej wtórnej (dymieniczej) obecne są dodatkowo powiększone węzły chłonne, które mogą wydzielać brzydki zapach, a w skrajnych sytuacjach – pękać.
Dodatkowo obserwuje się wysypkę na dłoniach oraz powiększenie niektórych organów, m.in. wątroby. Z kolei dżuma posocznicowa najczęściej przejawia się gorączką, dreszczami, silnym osłabieniem oraz gniciem tkanki skórnej, czyli jej czernieniem.
Jak zdiagnozować dżumę?
Dżuma obecnie jest dość rzadką chorobą, najczęściej występuje na terenach Azji, Afryki i w niektórych rejonach USA. Na zdjęciu poniżej średniowieczny lekarz w specjalnej masce, która miała za zadanie pomóc mu uniknąć zakażenia. Wtedy dżuma była obecna w Europie.
Obecność opisanych objawów u osób, które wróciły z terenów, na których dzisiaj dżuma występuje, jest zaleceniem do przeprowadzenia badań pod kątem dżumy. Diagnoza polega przede wszystkim na potwierdzeniu lub wykluczeniu obecności bakterii Yersinia pestis we krwi lub plwocinie.
Jako badanie dodatkowe zaleca się również RTG klatki piersiowej – pomaga ocenić rozległość zmian.
Dżuma – leczenie
Leczenie dżumy trwa zwykle ponad tydzień i opiera się na przyjmowaniu odpowiednich antybiotyków. Ze względu na zaraźliwość chorzy poddawani są przymusowej kwarantannie. W sytuacji wystąpienia m.in. procesu gnicia tkanek konieczna jest interwencja chirurga.
Szybkie podjęcie leczenia diametralnie zmniejsza ryzyko zgonu i daje szansę na pełne wyleczenie. Im później zostanie udzielona pomoc, tym większe ryzyko powikłań lub mniejsza skuteczność leczenia, co może doprowadzić do śmierci chorego.
Dżuma – do którego lekarza się udać?
Dżuma jako choroba zakaźna wymaga przede wszystkim konsultacji ze specjalistą do chorób zakaźnych. W ramach pierwszej pomocy można skonsultować się również z lekarzem rodzinnym, który skieruje na odpowiednie badania i zaleci konsultację z odpowiednim specjalistą.
Autor: Redakcja
Polecane artykuły:
