Jelitówka u dzieci czy tzw. grypa żołądkowa, jest najczęściej powodowana przez rotawirusy, rzadziej adenowirusy. Przebywając w pobliżu chorego, bardzo łatwo jest się zarazić, ponieważ wirus potrafi przeżyć kilka dni poza organizmem człowieka, a na rękach utrzymuje się kilka godzin. Przebieg choroby może być łagodny lub ciężki.
Objawy jelitówki u dzieci
Pierwsze objawy jelitówki występują już po 1–3 dniach od kontaktu z osobą zainfekowaną. Są to:
- wymioty i nudności,
- biegunka (w przypadku infekcji rotawirusem – wodnista),
- utrata łaknienia,
- gorączka (najczęściej niewielka).
Wysoka gorączka (powyżej 40°C), krew w kale, częste oddawanie biegunkowego stolca o małej objętości, ból brzucha i objawy zajęcia ośrodkowego układu nerwowego (na przykład zaburzenia świadomości) sugerują zakażenie bakteryjne.
Jelitówka jest szczególnie groźna u najmłodszych dzieci. W wyniku licznych wypróżnień i utrzymujących się wymiotów może dojść do odwodnienia pacjenta.
Odwodnienie dziecka w grypie żołądkowej
W przypadku nieżytu żołądkowo-jelitowego istnieje duże ryzyko odwodnienia, dlatego należy obserwować malucha i robić wszystko, by do takiego stanu nie dopuścić. Znacznie odwodnione dziecko będzie musiało trafić do szpitala, gdzie będzie nawadniane dożylnie.
Jakie są objawy odwodnienia? Objawy zależą od ilości utraconych płynów. Odwodnienie dzielimy na łagodne, umiarkowane i ciężkie.
- W odwodnieniu niewielkiego stopnia (łagodnym) praktycznie nie obserwujemy żadnych objawów odwodnienia.
- W odwodnieniu umiarkowanym obserwujemy suchą skórę i śluzówki; pojawia się drażliwość dziecka, przyspiesza tętno oraz zmniejsza się oddawanie moczu (objętość i częstość).
- Odwodnienie ciężkie to stan, w którym dziecko utraciło ponad 15% płynów – skóra traci wtedy elastyczność, staje się wilgotna, ale śluzówki są dalej suche, oczy „zapadają się”. Pacjent jest apatyczny i podsypiający, nie oddaje moczu. Tętno dalej przyspiesza.
Leczenie jelitówki u dzieci
Niestety, nie istnieje lek na grypę żołądkową, dlatego leczenie schorzenia polega na łagodzeniu objawów i niedopuszczaniu do odwodnienia. Należy:
- często poić dziecko doustnymi płynami nawadniającymi dostępnymi w aptece bez recepty (małymi porcjami, np. po łyżeczce),
- podawać probiotyki,
- stosować lekkostrawną dietę,
- zbijać gorączkę za pomocą zimnych okładów i leków przeciwgorączkowych.
W przypadku jelitówki skuteczne są też: smectyn oraz racekadotryl. Nie zaleca się podawania leków przeciwbiegunkowych, ponieważ nie tylko są nieskuteczne, ale mogą być również niebezpieczne. Dziecko powinno dużo odpoczywać i nie wychodzić z domu. Jeśli jego stan nas zaniepokoi, należy umówić się z lekarzem na teleporadę.
Bezwzględnie należy udać się na osobistą wizytę do pediatry w następujących sytuacjach:
- biegunka u dziecka do ukończenia 2. miesiąca życia,
- ciężka choroba przewlekła u dziecka (np. cukrzyca, niewydolność nerek),
- przedłużające się wymioty,
- duża objętość stolców biegunkowych (przynajmniej 8 epizodów w ciągu 24 h),
- objawy ciężkiego odwodnienia.
Jak długo trwa jelitówka u dzieci?
Najczęściej dolegliwości mijają po ok. 4–8 dniach, jednak w niektórych przypadkach mogą dokuczać nawet przez 2 tygodnie. Dobrze, żeby dziecko pozostało w domu jeszcze 48 godzin po ustąpieniu objawów.
Grypa żołądkowa – zapobieganie
Jeśli w pobliżu jest osoba, która zmaga się z jelitówką, zakażenia trudno będzie uniknąć. Warto jednak spróbować – dlatego tak ważne jest stosowanie zasad higieny osobistej, a zwłaszcza mycie rąk po skorzystaniu z toalety. Pamiętajmy, ze grypa jelitowa przenosi się tzw. drogą fekalno-oralną – wirusy pochodzą z kału zarażonej osoby.
U prawie wszystkich dzieci do 5. roku życia stwierdza się przeciwciała świadczące o kontakcie z rotawirusami. Koszty leczenia biegunek rotawirusowych, w tym hospitalizacji, są stale wysokie, dlatego dzieci urodzone po 31 grudnia 2020 roku są w naszym kraju objęte obowiązkiem szczepienia przeciwko rotawirusom (czyli te szczepienia są dla nich bezpłatne). Szczepienie wykonuje się u dzieci w okresie od ukończenia przez nie 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia. Choć szczepionka nie zawsze zapobiega zachorowaniu, to chroni przed ciężką biegunką wymagającą hospitalizacji.
