Leniwe oko – co to jest?
Leniwe oko, zespół leniwego oka, uciekające oko, zez jednym okiem, choroba i syndrom leniwego oka – wszystkie te określenia są potocznymi nazwami dolegliwości znanej jako amblyopia. Oto 5 najważniejszych informacji o leniwym oku:
- Oko leniwe to dolegliwość polegająca na tym, że w jednym oku pojawia się zamazane i nieostre widzenie
- Amblyopia powstaje w wyniku problemów z komunikacją między mózgiem, a okiem
- Przyczyny leniwego oka mogą być różne – mogą to być wady i choroby oczu typu skrzywienie rogówki i zaćma, niewłaściwe ustawienie oczu, zez jednego oka
- Zespół leniwego oka można stwierdzić w przypadku gdy jedno oko widzi co najmniej o dwa rzędy gorzej na tablicy do badania wzroku
- Niedowidzenie w jednym oku rozwija się zazwyczaj do 6. roku życia, ale może postępować w kolejnych latach, jeśli nie jest odpowiednio wcześnie zdiagnozowane i leczone
Polecamy: Wady wzroku – jakie wyróżniamy?
Oko leniwe – jakie są przyczyny amblyopii?
Częste przyczyny leniwego oka:
- zaburzenia refrakcji (np. astygmatyzm, nadmierna krótkowzroczność, dalekowzroczność)
- różnica w ostrości widzenia między oczami
- skrzywienie rogówki
- zaćma
- zez w jednym oku (nieprawidłowe ustawienie oczu)
- niedostateczne używanie jednego oka w okresie rozwoju (anopsia)
Objawy leniwego oka
Objawy leniwego oka to m.in.:
- upośledzona ostrość wzroku
- rozmazane widzenie w jednym oku
- trudność w wyostrzaniu obrazu w leniwym oku
- pogorszenie widzenia, którego nie można skorygować okularami
- trudność w postrzeganiu i widzeniu głębi
- występowanie zeza
- mrużenie oczu
- przekrwienie oczu
Duża różnica ostrości widzenia między dwoma oczami może skutkować też objawami, takimi jak lekkie zawroty głowy. Jeśli wystąpią te lub inne niepokojące symptomy – skonsultuj się z lekarzem.
Polecamy: Podwójne widzenie – czy zawsze oznacza poważne problemy zdrowotne?
Leniwe oko u dziecka – jak rozpoznać?
Leniwe oko często rozwija u dziecka do momentu przypadkowego wykrycia wady wzroku – lub uwidocznienia wady w trakcie wizyty kontrolnej u okulisty.
Jak rozpoznać leniwe oko u dziecka i jakie może dawać objawy?
- Dziecko może przechylać główkę w jedną stronę, aby lepiej dostrzegać przedmioty. Mogą też występować problemy z koncentracją – szczególnie z koncentracją wzroku na jednym obiekcie.
- W leniwym oku może występować zez i tzw. „uciekające oko”. Jeśli dziecko jest starsze i możesz przeprowadzić domowe badanie, to nawet prosty test może wykazać zauważalną różnicę w ostrości widzenia między jednym a drugim okiem. W niektórych przypadkach u dziecka z leniwym okiem można też zaobserwować trudności w płynnym poruszaniu oczami.
- Czasami objawem mogą być też przekrwione oczy, częste mrużenie oczu i skargi dziecka na „szczypanie” i przemęczenie oczu. Mogą też wystąpić u dziecka zaburzenia percepcji przestrzennej i problemy z widzeniem trójwymiarowym.
Polecamy: Badanie wzroku – na czym polega? Kiedy warto iść do okulisty?
Leniwe oko u dorosłego
U dorosłych leniwe oko jest najczęściej następstwem wady, która rozwijała się w wieku dziecięcym. Jeśli problem nie został wykryty odpowiednio wcześnie i wyleczony w okresie dojrzewania (przed ukończeniem 8. roku życia), to najczęściej skutkuje to utrzymaniem amblyopii już przez całe życie.
Charakterystyczne u osób dorosłych z leniwym okiem jest to, że widzenia nie poprawiają nawet soczewki czy okulary korekcyjne (lub poprawiają widzenie, ale w niewielkim stopniu, korygując inne, występujące jednocześnie wady – np. astygmatyzm).
Polecamy: Co to jest kurza ślepota? Objawy, przyczyny, leczenie
Leczenie leniwego oka
Jak przebiega leczenie leniwego oka? Kluczowa w leczeniu jest szybkość postawienia diagnozy. Im szybciej młody pacjent zostanie zdiagnozowany, tym zazwyczaj większe szanse skorygowania wzroku w wieku dziecięcym. W tym celu lekarz dobiera indywidualnie metody leczenia, takie jak:
- zakrywanie dobrze widzącego oka – stosowana jest tzw. opaska na oko, która zasłania mocniejsze oko, co wymusza pracę leniwego oka i stabilizuje stopniowo widzenie
- noszenie okularów korekcyjnych – szczególnie gdy dodatkowo okulista stwierdza u dziecka astygmatyzm lub krótkowzroczność (okulary poprawiają komfort widzenia)
- terapie wzrokowe – gry, ćwiczenia na leniwe oko, dzięki którym stymuluje się wzrokowo leniwe oko
- farmakoterapia – stosowana wspomagająco np. gdy występuje niewłaściwe ustawienie oczu (zez), to mogą być zlecone krople czy maści do oczu zmniejszające dominację dobrze widzącego oka i stymulujące do pracy oko leniwe
Uwaga! Nie bagatelizuj problemu, jeśli występuje u dziecka – udaj się z nim do okulisty i wykonuj ćwiczeń na leniwe oko. Systematyczne badania wzroku to podstawowy element zarówno terapii leniwego oka, jak i zapobiegania tej dolegliwości.
FAQ: Leniwe oko – odpowiedzi na często zadawane pytania
Czy leniwe oko można wyleczyć?
Tak, możliwe jest wyleczenie leniwego oka u dziecka. Pamiętaj jednak, że skuteczność leczenia zależy od momentu wykrycia wady, czasu rozpoczęcia terapii i leczenia leniwego oka oraz konsekwencji w stosowaniu metod terapeutycznych.
Na czym polega test na leniwe oko?
Test na leniwe oko polega na badaniu ostrości widzenia, badaniu 3D (stereowzroku), badaniu ruchomości gałek ocznych. Dodatkowo mogą być wykonywane inne testy specjalistyczne, które wykrywają dodatkowe wady wzroku. Diagnostyka umożliwia też określenie stopnia leniwego oka.
Leniwe oko a laserowa korekcja
Laserowa korekcja wzroku (LASIK) może poprawić ostrość widzenia, ale dotyczy wad refrakcji (krótkowzroczność, dalekowzroczność i astygmatyzm). Operacja oczu zazwyczaj nie pomoże w przypadku leniwego oka – problem w tym przypadku nie dotyczy wady wzroku, tylko problemie z komunikacją mózgu z okiem, który wystąpił we wczesnym okresie rozwoju.
Leniwe oko a prawo jazdy – czy można uzyskać prawo jazdy z amblyopią?
Przed przystąpieniem do testów i egzaminów na prawo jazdy wykonywane jest badanie wzroku.
Zazwyczaj leniwe oko przy odpowiednim dobraniu okularów korekcyjnych nie powinno być przeszkodą do uzyskania prawa jazdy. Jeśli jednak leniwe oko powoduje znaczący ubytek wzroku, a różnica między widzeniem w obu oczach jest bardzo duża, to może mieć to wpływ na zdolność kierowania pojazdem i uzyskanie prawa jazdy.
Opaska na leniwe oko – czym jest i jak to działa?
Opaska na leniwe oko (inaczej: plaster patch, zasłonka na oko) to najczęściej podstawowy element terapii leniwego oka. Zakładana jest na mocniejsze oko. W ten sposób w ciągu dnia wymusza się pracę słabszego oka.
Astygmatyzm a leniwe oko – co mają ze sobą wspólnego?
Astygmatyzm to wada polegająca na nieregularnym kształcie rogówki lub soczewki oka. Z kolej leniwe oko wynika z niedoskonałości rozwoju mózgu, a konkretnie zaburzonej komunikacji między okiem a mózgiem. To dwie różne dolegliwości, ale mogą występować jednocześnie.
Czy każdy ma leniwe oko?
Nie, leniwe oko to stan, który może dotyczyć tylko niektórych osób. Najczęściej leniwe oko występuje u dzieci, a niedowidzenie tego typu może też występować genetycznie.
Autor: Katarzyna Górska
