Naczyniaki to łagodne zmiany w naczyniach krwionośnych, które mogą lokalizować się na skórze (widoczne jako „gąbka”), błonach śluzowych czy też narządach wewnętrznych, także w kręgosłupie. Bardzo często rodzice niemowląt są zaniepokojeni, że dziecko urodziło się z widocznym naczyniakiem. Nie jest to jednak groźne, a zmiana w większości przypadków zanika.
Naczyniaki występują pojedynczo lub w skupiskach, uważa się, że na ich występowanie mają wpływ czynniki genetyczne. Naczyniaki w literaturze medycznej dzielimy na:
- naczyniaki płaskie – znajdują się na powierzchni skóry, to także tzw. rubinki, czyli małe czerwone kropeczki na skórze, które pojawiają się na ogół wraz z wiekiem, a na ich powstawanie wpływ mają m.in. hormony;
- naczyniaki jamiste – znajdują się pod skórą;
- naczyniaki połączone – składają się ze skóry i części podskórnych;
- naczyniaki mieszane – czyli łagodne nowotwory i tkanka mięśniowa lub nerwowa.
Czym jest naczyniak kręgosłupa?
Naczyniak kręgosłupa uznawany jest za łagodny nowotwór kręgosłupa, który powstaje na skutek rozrostu naczyń krwionośnych w trzonie kręgosłupa. Bardzo rzadko daje objawy bólowe, najczęściej jest wykrywany przypadkowo, podczas badań w kierunku innych dolegliwości. Na ogół naczyniak kręgosłupa nie wymaga leczenia, a pacjenci żyją z nim latami, nieświadomi jego obecności. Ból w przypadku naczyniaka kręgosłupa pojawia się jedynie wtedy, kiedy dochodzi do zwężenia kanału kręgowego i jego ucisku na rdzeń kręgowy.
Czytaj także: Mielopatia – czym jest? Przyczyny i objawy
Naczyniaki kręgosłupa mogą być objawem zespołu Pageta, czyli przewlekłej choroby metabolicznej, polegającej na ogniskowym zaburzeniu równowagi między aktywnością osteoklastów i osteoblastów, czyli na zaburzeniu równowagi między prawidłowymi procesami tworzenia się i wchłaniania kości. Zespół Pageta (choroba Pageta) to schorzenie o nieznanej przyczynie, przy czym w jej przebiegu występują deformacje kości oraz częste ich złamania związane z osłabieniem.
Czytaj także: Choroby kości – rodzaje, przyczyny. Jak zapobiegać chorobom kości?
Czy naczyniak kręgosłupa może być nowotworem złośliwym?
Najczęściej naczyniak jest zmianą łagodną, ale może zdarzyć się, że zaczyna wychodzić poza kręg, powodując różne dolegliwości. Czasami dzieje się to na etapie zwyrodnienia kręgu i może przejść w złośliwą formację. Dlatego jeśli u pacjenta pojawiają się inne dolegliwości, jak powiększenie okolicznych węzłów chłonnych, spadek masy ciała lub osłabienie i zmęczenie, należy udać się do lekarza – albo w przypadku wcześniej zdiagnozowanych zmian – na wcześniejszą kontrolę. Złośliwe zmiany występują bardzo rzadko, ale należy być czujnym.
Rodzaje naczyniaków kręgosłupa
Naczyniaki kręgosłupa dzielone są ze względu na miejsce występowania. Rozróżniamy:
- naczyniaka kręgosłupa szyjnego,
- naczyniaka kręgosłupa piersiowego,
- naczyniaka kręgosłupa lędźwiowego.
U 60 proc. pacjentów naczyniaki lokalizują się w odcinku piersiowym kręgosłupa, u 30 proc. w odcinku lędźwiowym, najrzadziej natomiast spotkać je można w odcinku szyjnym. Częściej spotykane są u kobiet niż u mężczyzn.
Istnieje jeszcze podział naczyniaków kręgosłupa na agresywne i nieagresywne. Te drugie przeważają, natomiast agresywny naczyniak powoduje dolegliwości bólowe i wymaga na ogół interwencji chirurgicznej.
Co istotne – naczyniaki nie pękają. Mogą jedynie powodować ucisk na rdzeń kręgowy, stąd dolegliwości bólowe.
Objawy naczyniaka kręgosłupa
Objawy, jakie może powodować naczyniak są różne – może pojawić się ograniczona ruchomość w odcinku kręgosłupa, w którym występuje naczyniak, ból, bolesność pod wpływem ucisku, a nawet zaburzenia czucia czy problemy ze strony odbytnicy i pęcherza. U niektórych pacjentów ból występuje także w pozycji spoczynkowej. Podsumowując, do objawów naczyniaka należą:
- ból kręgosłupa,
- ograniczenie przeprostu w odcinku lędźwiowo-krzyżowym,
- zaburzenia czucia,
- osłabienie siły mięśniowej,
- brak odruchów kolanowych i skokowych,
- drętwienie kończyn,
- dodatni objaw Lasegue’a – stwierdzany jest wtedy, gdy przy uniesieniu kończyny dolnej wyprostowanej w stawie kolanowym pojawia się ból w krzyżu promieniujący do wyprostowanej nogi,
- zaburzenia zwieraczy.
Czytaj także: Dystrofia mięśniowa – rodzaje, objawy, leczenie
Do jakiego lekarza z naczyniakiem?
Diagnozą i leczeniem naczyniaków zajmuje się neurochirurg. Jednak pacjent, zanim trafi do specjalisty, zostanie prawdopodobnie skierowany przez lekarza rodzinnego do ortopedy lub neurologa. Lekarze ci kierują pacjenta na badania obrazowe, które uwidocznią naczyniaka. Dopiero wtedy decyzję o operacji może podjąć neurochirurg.
Należy jednak wspomnieć, że stabilne naczyniaki, które nie powodują objawów, nie wymagają leczenia. Należy jedynie wykonywać badania kontrolne, aby mieć pewność, że zmiana się nie rozrasta.
Potrzebujesz konsultacji z neurologiem?
Umów wizytę stacjonarną lub telekonsultację
Diagnoza naczyniaka kręgosłupa
Badaniami, podczas których można wykryć naczyniaka kręgosłupa, to:
Leczenie naczyniaków kręgosłupa
Większość naczyniaków nie jest groźna, nie wymaga także podjęcia leczenia. Wykrywane są przypadkowo podczas badań obrazowych, ale nie prowadzi się ich leczenia, a jedynie regularne kontrole. Celem kontroli lekarz zaleca okresowe prześwietlenie kręgosłupa, aby ocenić wielkość zmiany. Naczyniaki rosną bardzo powoli i do momentu, w którym nie stwarzają dolegliwości i nie utrudniają funkcjonowania, nie prowadzi się ich leczenia.
Agresywne naczyniaki rosną szybko, utrudniając pacjentowi codzienne funkcjonowanie. W tym przypadku decyzję i leczeniu podejmuje neurochirurg. Celem leczenia prowadzi się:
- radioterapię (przy mniejszych zmianach kręgosłupa),
- endowaskularną embolizację naczyniową – zabieg polega na wprowadzeniu do zmiany, za pomocą cewnika, specjalnych substancji klejących, dzięki którym dochodzi do zamknięcia naczynia odpowiedzialnego za powstanie naczyniaka,
- wertebroplastykę – zabieg polega na wprowadzeniu niewielkiej igły do trzonu kręgu, a następnie wstrzyknięcia substancji, która tężejąc wydziela ciepło. Popularnie zabieg ten nazywany jest „cementowaniem”. Jest on mało inwazyjny, na ogół wykonywany w znieczuleniu miejscowym. Na skutek działania substancji naczyniak ulega samoistnemu zamknięciu (koagulacji), a dodatkowo substancja wnika w kość i wypełnia jamę po naczyniaku, dzięki czemu wzmacnia osłabiony kręg, zapobiegając jego urazom.
W przypadku nieskuteczności leczenia lub szybkiego narastania dolegliwości, przeprowadza się klasyczny zabieg operacyjny z wszczepieniem metalowej płytki wzmacniającej trzon chorego kręgu.
Czy rehabilitacja pomaga na naczyniaki kręgosłupa?
Rehabilitacja lub masaże lecznicze, w przypadku zdiagnozowania naczyniaka, powinna być zawsze skonsultowana z lekarzem. Zbyt płytko położona zmiana jest przeciwwskazaniem do masażu, ponieważ na skutek ucisku może dojść do poważnych powikłań, jak np. uszkodzenia rdzenia kręgowego.
