Nadpłytkowość – co to jest?
Nadpłytkowość krwi występuje wtedy, gdy stężenie płytek krwi wynosi powyżej 600 tys./µl. Nie jest to choroba, lecz stan kliniczny, który może być konsekwencją występowania różnych chorób.Rodzaje nadpłytkowości
Wyróżnia się dwa rodzaje nadpłytkowości:- pierwotną – to choroba nowotworowa szpiku, która charakteryzuje się zwiększonym wytwarzaniem płytek krwi mogących nieprawidłowo funkcjonować,
- wtórną – wywołana odpowiedzią szpiku na różne czynniki chorobotwórcze.
Nadpłytkowość – klasyfikacja
Klasyfikacja nasilenia nadpłytkowości wg Sutora wygląda następująco:- łagodna – liczba płytek krwi poniżej 700 000/µl,
- umiarkowana – liczba płytek od 700 000 do 900 000/µl,
- ciężka – liczba płytek powyżej 900 000/µl,
- ekstremalna – liczba płytek powyżej 1 000 000/µl.
Jak często występuje nadpłytkowość?
Jeżeli chodzi o dzieci, nadpłytkowość pierwotna występuje u 1 na 10 mln przypadków rocznie (60-krotnie rzadziej niż wśród osób dorosłych). Dane pokazują, że aż u ok. 60 proc. dzieci z nadpłytkowością pierwotną klasyfikowana ona była jako najbardziej nasilona, czyli ekstremalna.Częściej występuje nadpłytkowość wtórna, która diagnozowana jest u ponad 600 dzieci na 1 mln w ciągu roku. U ponad 70 proc. pacjentów występuje łagodna postać nadpłytkowości.
Nadpłytkowość – przyczyny
Przyczyny rozwoju nadpłytkowości samoistnej nie zostały do końca poznane. Istnieje pewna teoria, że jest ona konsekwencją mutacji genetycznych zachodzących w obrębie komórek szpiku kostnego. Nadpłytkowość pierwotna jest stanem charakterystycznym dla nowotworów mieloproliferacyjnych, ale także dla czerwienicy prawdziwej i pierwotnego włóknienia szpiku.Nadpłytkowość może być też skutkiem zabiegu chirurgicznego, np. usunięcia śledziony.
Ryzyko wystąpienia nadpłytkowości zwiększają czynniki takie jak: nadużywanie alkoholu, niedobór żelaza, przyjmowanie środków antykoncepcyjnych, duży wysiłek fizyczny czy częste oddawanie krwi.
Objawy nadpłytkowości
Objawy zależą przede wszystkim od przyczyny występowania nadpłytkowości, czyli choroby, która ją wywołała. Najczęściej u pacjentów występują objawy niedokrwistości, zakażenia, urazu i innych stanów.W nadpłytkowości pierwotnej mogą występować takie objawy jak:
- bóle i zawroty głowy,
- zaburzenia widzenia,
- parastezje,
- bolesny rumień kończyn,
- zakrzepica tętnicza lub żylna,
- zmniejszenie masy ciała,
- osłabienie.
Nadpłytkowość – diagnostyka
O tym, jakie badania należy wykonać, decyduje lekarz na podstawie przeprowadzonego z pacjentem wywiadu i wykonanego badania przedmiotowego.W diagnostyce nadpłytkowości zastosowanie znajdują takie badania jak:
- morfologia krwi obwodowej,
- badania biochemiczne,
- badania molekularne,
- badania obrazowe (np. USG jamy brzusznej),
- badanie szpiku kostnego.
Leczenie nadpłytkowości
Leczenie nadpłytkowości ma na celu przede wszystkim zmniejszenie przykrych dolegliwości i przedłużenie życia, a także zmniejszenie ryzyka wystąpienia powikłań. Podstawą jest leczenie przyczyny, która wywołała nadpłytkowość.W przypadku nadpłytkowości samoistnej postępowanie dobiera się z uwzględnieniem czynników ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych. Dotyczy ono osób powyżej 60. roku życia, jak również tych, które miały incydenty zakrzepowo-zatorowe.
U osób należących do grupy małego ryzyka stosuje się aspirynę (kwas acetylosalicylowy) w niewielkiej dawce, z kolei pacjentom z grupy dużego ryzyka oprócz kwasu acetylosalicylowego podaje się również leki cytoredukcyjne (najczęściej hydroksymocznik).
Czy możliwe jest całkowite wyleczenie nadpłytkowości?
Wyleczenie nadpłytkowości wtórnej jest możliwe wyłącznie w przypadku wyleczenia choroby podstawowej, natomiast nadpłytkowości samoistnej nie da się całkowicie wyleczyć. Chory musi się leczyć już do końca życia, jednak biorąc leki i stosując się do zaleceń lekarza, można uzyskać satysfakcjonującą jakość, a także długość życia.Pacjent musi jednak co 2–3 miesiące wykonywać badanie liczby płytek krwi i zgłaszać się na kontrolę do lekarza. Ponadto musi zwracać szczególną uwagę na incydenty zakrzepowe lub krwotoczne.
Autor: Redakcja
