Nerwica żołądka (jelito drażliwe) – objawy, przyczyny, leczenie

Nerwica żołądka, określana inaczej jako zespół jelita drażliwego, jelito spastyczne lub jelito drażliwe, to rodzaj zaburzenia nerwicowego, które objawia się przede wszystkim zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi. W ten sposób organizm reaguje na silne emocje – objawy nerwicy żołądka nasilają się w stresujących sytuacjach, takich jak ważne spotkanie, egzamin czy rozmowa kwalifikacyjna. U osób z nerwicą żołądka czasami nawet z pozoru błahe wydarzenie, takie jak wspólny obiad z rodziną, może potęgować objawy ze strony układu pokarmowego.

To przypadłość bardzo uciążliwa, dlatego osoby na nią cierpiące skarżą się na znaczne pogorszenie się jakości życia.

Sprawdź: Zespół jelita drażliwego – objawy. Jak leczyć jelito drażliwe?

Nerwica żołądka – rodzaje

Dolegliwości w nerwicy żołądka mogą objawiać się na kilka sposób. Nerwica jelit może przyjąć postać zaparciową – głównymi objawami są zaparcia, napady bólowe o charakterze kolki, skurcze żołądka. Okresy przewlekłego zaparcia mogą występować na przemian z okresami prawidłowego oddawania stolca. Inną postacią nerwicy żołądka są objawy z przewagą biegunek – nagła potrzeba oddania stolca może pojawiać się bezpośrednio po posiłku, po wstaniu z łóżka lub przed stresującą sytuacją. Trzecią postacią nerwicy żołądka jest postać mieszana – zaparcia występują naprzemiennie z biegunkami.

Skurczom i bólom brzucha, uporczywym biegunkom, odbijaniu i dławieniu w gardle mogą towarzyszyć inne objawy somatyczne typowe dla nerwicy, np. kołatanie serca, duszności, nadmierna potliwość, ból w klatce piersiowej. W skrajnych przypadkach nerwica żołądka może doprowadzić nawet do omdleń.  

Nerwica żołądka – przyczyny

Nerwica jelit nie jest chorobą układu pokarmowego, tylko zaburzeniami pracy jelit i żołądka, które wynikają z nadwrażliwości na stres. Nie oznacza to, że należy tę dolegliwość bagatelizować – nieleczona nerwica może prowadzić do wycofania społecznego, a nawet depresji.

Przyczyna powstawania dolegliwości nie jest do końca poznana – wiadomo, że na perystaltykę jelit, czyli czynność motoryczną jelit i zdolność do przesuwania treści pokarmowych z żołądka do odbytnicy, wpływają hormony i układ nerwowy. Zaburzenia nerwicowe mogą dodatkowo zaogniać problemy jelitowe. Działa to również w drugą stronę – u osób wrażliwych dolegliwości jelitowe potęgują objawy nerwicy i pogarszają zdrowie psychiczne. Z wielu badań wynika, że substancje odgrywające ważne role w mózgu i układzie nerwowym (np. serotonina, dopamina) wykazują aktywność również w przewodzie pokarmowym.

Nerwica żołądka ze względu na swoje objawy jest często mylona z poważnymi chorobami układu pokarmowego, takimi jak wrzody czy stany zapalne.

Nerwica żołądka – objawy

Jak objawia się nerwica żołądka? Charakterystyczne symptomy – zaburzenia fizjologiczne, dysfunkcje żołądkowe i jelitowe – łudząco przypominają choroby jelitowe, takie jak refluks żołądkowo-przełykowy, niestrawność, zapalenie żołądka i dwunastnicy czy choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. Częstotliwość występowania objawów w przebiegu nerwicy żołądka może być różna.

Objawy nerwicy żołądka:

• wzdęcia;
• biegunki;
• zaparcia;
• ból brzucha (ból w podbrzuszu);
• nudności;
• wymioty;
• „przelewanie” w brzuchu;
• skurcze żołądka;
• kolki;
• zgaga;
• uczucie sytości, odruch wymiotny;
• odbijanie;
• brak apetytu;
• trudności w przełykaniu.

Wymienionym objawom mogą towarzyszyć typowe symptomy nerwicy, takie jak:

• drżenie rąk;
• nadmierna potliwość;
• czerwienienie się na twarzy;
• kołatanie serca;
• problemy ze snem;
• ucisk w klatce piersiowej;
• duszności;
• rozdrażnienie;
• stany lękowe.

Wrzody czy nerwica żołądka?

Diagnozowanie nerwicy jelit nie jest łatwe – objawy tej dolegliwości mogą być mylone z chorobą wrzodową żołądka wywoływaną przez Helicobacter pylori, refluksem żołądkowo-przełykowym, zatruciem pokarmowym, zapaleniem błony śluzowej żołądka, a nawet nowotworami w obrębie układu pokarmowego (rak jelita grubego, rak żołądka). W diagnostyce nerwicy żołądka należy więc wykluczyć choroby układu pokarmowego.

Niepokojące objawy, które powinny skłonić do pilnej wizyty u lekarza, to m.in.: niedokrwistość (anemia), krew w stolcu, nagły spadek masy ciała, problemy z połykaniem pokarmu. Podstawą do postawienia rozpoznania nerwicy żołądka jest wywiad lekarski.

Częstym zaleceniem w przypadku utrzymujących się dolegliwości jest wykonanie gastroskopii – badania początkowego odcinka przewodu pokarmowego. Wprowadzenie do przełyku przewodu umożliwia lekarzowi ocenę stanu przełyku, żołądka i dwunastnicy, wykluczenie chorób układu pokarmowego lub pobranie fragmentu błony śluzowej w celu oceny patologicznych zmian.

Czytaj więcej: Gastroskopia – przygotowanie do badania. Jak przebiega gastroskopia? Czy gastroskopia boli?

U niektórych pacjentów (szczególnie u osób po 50. roku życia) dodatkowym zaleceniem jest wykonanie kolonoskopii, czyli badania endoskopowego okrężnicy. Dodatkowo wykonuje się również: test na Helicobacter pylori (często robiony przy okazji gastroskopii), badanie krwi (OB, morfologia), badanie ogólne moczu, badanie stolca w kierunku bakterii, grzybów i pasożytów. 

Leczenie nerwicy żołądka

Istotą nerwicy żołądka są zaburzenia psychiczne – bardzo ważna w leczeniu jest zatem psychoterapia. Techniki relaksacyjne (np. ćwiczenia głębokiego oddychania), joga, muzykoterapia, ćwiczenia rytmiczne – wszystko to pozwala minimalizować objawy choroby. Nerwicę żołądka dodatkowo leczy się farmakologicznie (leki uspokajające i leki przeciwlękowe) – leczenie objawowe powinno odbywać się pod okiem neurologa.

Może Cię zainteresować: Psychoterapia – jak wygląda i kiedy powinno się pójść do specjalisty?

Osoby z nerwicą żołądka powinny również rozważyć urlop, by móc oderwać się od rzeczywistości i odpocząć. W leczeniu nerwicy żołądka zaleca się rezygnację z nałogów oraz dbanie o odpowiednio zbilansowaną, lekkostrawną dietę, która nie powoduje wzdęć. Ważne jest też picie minimum 1,5 litra wody dziennie, ograniczenie kawy i mocnej herbaty, jedzenie małych posiłków. Osoby cierpiące na nerwicę żołądka powinny pić napary z ziół o działaniu uspokajającym, moczopędnym i rozkurczającym żołądek, takich jak:

• rumianek;
• koper włoski;
• melisa;
• dziurawiec;
• krwawnik;
• tymianek;
• lawenda;
• lipa.

Istotne jest także unikanie słodyczy, alkoholu i napojów gazowanych.

Autor: Jacek Krajl