Ze względu na wprowadzenie powszechnych szczepień ochronnych przypadki zachorowań na odrę zdarzają się w Polsce sporadycznie. Obecnie choroba występuje głównie wśród niemowląt, małych dzieci oraz osób dorosłych po 20. roku życia.
Objawy odry u dzieci
Okres wylęgania choroby, zakończony wystąpieniem objawów, wynosi 8-12 dni. W okresie zwiastunów (inaczej: okresie nieżytowym) u dziecka pojawia się wysoka gorączka, męczący, suchy kaszel, katar, zapalenie gardła oraz zapalenie spojówek ze światłowstrętem. Ten etap trwa 3-4 dni. U około 2/3 pacjentów na dzień przed pojawieniem się gorączki na błonie śluzowej policzków, podniebieniu miękkim, spojówkach i błonie śluzowej pochwy tworzą się białe plamki otoczone czerwoną obwódką (są to tzw. plamki Koplika). Po okresie zwiastunów i mniej więcej 14 dni po zakażeniu następuje okres wysypkowy. Znikają plamki, ale pojawia się wysypka oraz wysoka gorączka. W okresie zdrowienia gorączka spada, a wysypka ustępuje.
Odra – jak wygląda wysypka?
Wysypka pojawiająca się w przebiegu odry rozprzestrzenia się na ciele w określonej kolejności. W pierwszym dniu występuje za uszami, na twarzy i na szyi, w drugim obejmuje również tułów, a w trzecim – kończyny.
Wysypka tworzy zlewające się ze sobą plamy, a czasami przybiera postać grudek. Łącznie utrzymuje się przez 4-6 dni, w okresie zdrowienia brunatnieje i stopniowo ustępuje (w takiej samej kolejności, w jakiej się pojawiła). Jej następstwami są delikatne przebarwienia oraz złuszczanie się naskórka – zmiany te zanikają w przeciągu kolejnych dni. Gorączka ustępuje do 2-3 dni po zniknięciu wysypki.
Zakaźność odry
Odra jest jedną z najbardziej zaraźliwych chorób wirusowych. Źródło zakażenia stanowi człowiek – po kontakcie z osobą mającą odrę choruje prawie 90% osób podatnych na zakażenie. Chory zaraża 3-5 dni przed wystąpieniem wysypki oraz przez pierwsze 4 dni po jej pojawieniu się. Wirusy odry przenoszą się drogą kropelkową, dlatego osoby narażone na zakażenie nie powinny znajdować się w pobliżu chorego. Przebycie odry powoduje wykształcenie trwałej odporności.
Leczenie odry u dziecka
Odrę leczy się objawowo – przez obniżanie gorączki i zwalczanie kaszlu. Obecnie nie ma żadnego skutecznego leku przeciw wirusowi odry. Dziecko powinno pozostać w domu, odpoczywać i przyjmować dużą ilość płynów. Ze względu na światłowstręt konieczne może okazać się zasłonięcie okien.
Powikłania odry
Do powikłań odry, które najczęściej występują u dzieci, zalicza się:
- zapalenie krtani,
- zapalenie ucha środkowego,
- zapalenie płuc (najczęstsza przyczyna zgonu),
- biegunkę.
Mogą wystąpić także poważne powikłania neurologiczne, takie jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie mózgu. Najgroźniejszym powikłaniem odry jest rozwijające się po kilku lub kilkunastu latach od zachorowania podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE). To nieuleczalna, prowadząca do śmierci choroba demielinizacyjna.
Do czynników sprzyjających ciężkiemu przebiegowi odry i powikłań należą:
- immunosupresja,
- niedożywienie,
- wiek poniżej 5 r.ż. lub powyżej 20 r.ż.,
- niedobór witaminy A.
Powikłania odry leczy się w szpitalu. Pacjentowi mogą być podawane antybiotyki, preparaty steroidowe lub preparaty przeciwdrgawkowe.
Szczepionka przeciw odrze
Aktualnie w Polsce obowiązkowe jest szczepienie dziecka szczepionką skojarzoną przeciw odrze, śwince i różyczce. Pierwszą dawkę szczepionki dziecko otrzymuje w 13-15. miesiącu życia, a drugą (uzupełniającą) – w 6. roku życia. Od momentu wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych liczba zachorowań na odrę znacząco spadła. Zachorowanie na odrę osoby zaszczepionej nie jest niemożliwe, ale zdarza się rzadko.
Polecane artykuły:
