Paciorkowce – co to za bakterie?
Paciorkowce, nazywane również streptokokami (z łac. Streptococcus) należą do bakterii gram dodatnich. Mają kulisty kształt i układają się w łańcuchy o zróżnicowanych długościach (przypominają nawleczone na sznurek koraliki, paciorki – stąd nazwa). Dzięki wytwarzaniu różnych enzymów paciorkowce mogą wnikać głęboko w skórę, tkankę łączną oraz penetrować do różnych narządów, co sprawia, że mają bardzo duży potencjał zakażania.W systematyce podstawowy podział streptokoków dotyczy ich oddziaływania na erytrocyty i zdolności do hemolizy. Na podstawie tego kryterium wyróżnia się trzy grupy:
- paciorkowce alfa, które wywołują częściową hemolizę w wyniku redukcji żelaza w hemoglobinie;
- paciorkowce beta, powodujące rozrywanie czerwonych krwinek i całkowitą hemolizę;
- paciorkowce gamma, które nie wywołują widocznej hemolizy.
- Grupa A, tzw. pneumokoki (paciorkowiec ropotwórczy) – przyczynia się do powstawania zakażeń górnych dróg oddechowych oraz skóry. Nieleczony, szczególnie u osób z obniżoną odpornością, może powodować również inne poważne infekcje (zapalenie wsierdzia, płuc, nerek, sepsę) i stanowić poważne zagrożenie.
- Grupa B (paciorkowiec GBS) – występuje w dolnych odcinkach przewodu pokarmowego i w drogach rodnych kobiet, często nie powodując żadnych objawów. Pojawienie się go w innych rejonach może wywołać infekcje. Zagrożenie stanowi przede wszystkim u noworodków oraz osób z zaburzeniami odporności (m.in. noworodkowe zakażenie paciorkowcami, zapalenie opon mózgowych, sepsa).
- Grupa C i G – przez wiele lat utożsamiane głównie z chorobami zwierzęcymi. U człowieka występują na skórze, w drogach oddechowych oraz układzie moczowo-płciowym i układzie pokarmowym. U dzieci, seniorów oraz osób z zaburzeniami odporności mogą wywoływać objawowe infekcje (m.in. zapalenie węzłów chłonnych, nerek, wsierdzia, płuc, stawów, zespół wstrząsu toksycznego, sepsę).
- Grupa D (paciorkowiec kałowy) – bakterie bytujące w jelitach. Zagrożenie wynika z przedostania się ich do jamy ustnej, cewki moczowej, pęcherza i pochwy (m.in. zapalenie pochwy, nerek, gruczołu krokowego).
Zakażenie paciorkowcem w ciąży – objawy
Kobiety w ciąży są bardziej narażone na wszelkie infekcje, ponieważ ich układ immunologiczny funkcjonuje nieco inaczej. W czasie ciąży występuje fizjologiczny spadek odporności zabezpieczający płód przed odrzuceniem przez organizm matki. Ciężarne są więc mniej odporne na patogeny, w tym na bakterie.W ciąży zagrożenie wynika przede wszystkim z zakażenia paciorkowcami z grupy B (Streptococcus agalactiae). Mogą one wywołać wiele nieprzyjemnych dolegliwości, takich jak upławy, stan podgorączkowy czy świąd, jednak najczęściej zakażenie przebiega bezobjawowo u matki.
Bakteria paciorkowca w ciąży – skąd bierze się w pochwie?
Wiele paciorkowców na stałe bytuje w przewodzie pokarmowym człowieka i w warunkach fizjologicznych nie stanowi zagrożenia dla organizmu. Paciorkowiec powszechnie występuje również w układzie moczowo-płciowym kobiet i mężczyzn, nie dając objawów chorobowych.Paciorkowiec w ciąży – zagrożenie dla dziecka
Bezobjawowe zakażenie paciorkowcem w ciąży, szczególnie GBS, może stanowić ogromne zagrożenie dla noworodka. Obecność patogenów w kanale rodnym może przyczynić się do porodu przedwczesnego lub zakażenia noworodka (lub płodu, jeśli błony płodowe zostaną przerwane na długo przed rozpoczęciem akcji porodowej). Największe ryzyko dotyczy wcześniaków. Zakażenie może doprowadzić do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, ciężkiego zapalenia płuc, sepsy, a nawet zgonu.Paciorkowiec w ciąży – diagnostyka
Ponieważ zakażenie paciorkowcem w ciąży może przebiegać bezobjawowo, istotne jest stawianie się u specjalisty, który oprócz standardowych badań wykona wymaz w kierunku nosicielstwa GBS. Bakterie są szczególnie groźne w trakcie porodu, dlatego test na paciorkowca w ciąży przeprowadza się pod koniec trzeciego trymestru (35–37. tydzień ciąży). Posiew jest wykonywany z materiału pochodzącego z pochwy i odbytu. Wyniki badania na paciorkowca w ciąży pozwalają lekarzowi prowadzącemu podjąć decyzje dotyczące dalszego postępowania.Polecamy artykuł: Badanie GBS w ciąży, czyli test na obecność paciorkowców. Jak interpretować wynik badania?
Paciorkowiec w ciąży – leczenie. Zachowanie w trakcie porodu
Stwierdzenie obecności GBS jest wskazaniem do podania antybiotyków w czasie porodu. Najczęściej stosuje się penicylinę lub ampicylinę, a w przypadku nietolerancji – erytromycynę lub pochodne.Autor: Redakcja
