Co to jest płaskostopie?
Płaskostopie, które potocznie nazywane jest też platfusem to jedno z najczęściej spotykanych chorób stopy. Polega na obniżeniu łuków stopy, które powoduje nieprawidłowe przyleganie podeszwy do podłoża. Spowodowane to może być osłabieniem mięśni lub nadmiernym rozciągnięciem więzadeł.
W warunkach prawidłowych, w budowie stopy można dostrzec łuki podłużny i poprzeczny. Jest to wysklepienie stopy, które pozwala na prawidłową amortyzację ciała. Płaskostopie objawia się obniżeniem jednego lub obu łuków.
Co ważne, u dzieci do ok. 3 roku możemy zauważyć płaskostopie fizjologiczne, którym nie należy się martwić. Jeśli do ok. 7 roku życia wykształci się podłużne sklepienie stopy, wszystko jest w porządku. W przeciwnym wypadku płaskostopie u dzieci należy skonsultować z ortopedą i/lub fizjoterapeutą.
Płaskostopie podłużne
W przypadku, gdy łuk rozpięty wzdłuż długości stopy pomiędzy piętą a palcami jest spłaszczony, mamy do czynienia z płaskostopiem podłużnym. Tego typu wada:
- pogarsza elastyczność mięśni stopy,
- utrudnia chodzenie,
- powoduje zmiany zwyrodnieniowe w stawach,
- powoduje koślawość pięty i odwiedzenie przodostopia.
Płaskostopie podłużne – przyczyny
Wśród najczęstszych przyczyn tej deformacji podaje się:
- nadmierne i nieprawidłowe obciążenia (w tym długotrwałą pracę na stojąco, dźwiganie i otyłość) oraz niewłaściwe obuwie (za ciasne lub na wysokich obcasach),
- chodzenie po równym i twardym podłożu, nieprawidłowe stawianie stóp,
- okresowe unieruchomienie stopy (np. po urazie),
- nieprawidłowa postawa ciała lub specyficzna budowa stopy,
- zaburzenia budowy kończyny dolnej (tj. kolano koślawe lub szpotawe itp.),
- przykurcz mięśnia trójgłowego łydki, zaburzenia mięśniowe powstałe na skutek np. chorób neurologicznych.
Jak leczyć płaskostopie podłużne?
Aby leczyć płaskostopie podłużne, zacznij od badania stóp. Pozwala ono ocenić poziom spłaszczenia wszystkich łuków stopy w pozycji stojącej oraz leżącej. Konieczne jest również stwierdzenie, czy dane płaskostopie ma charakter sztywny (występujący zarówno w staniu jak i w leżeniu), czy elastyczny (pojawiający się tylko w pozycji stojącej). Zbadany zostanie także Twój chód i możliwość stania na palcach.
Po odpowiedniej diagnozie możemy przejść do leczenia zachowawczego, czyli:
- ćwiczeń i masaży stopy,
- stosowania leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych (w przypadku silnego bólu),
- podjęcia fizykoterapii, czyli zabiegów rozluźniających, przeciwbólowych, przeciwzapalnych i poprawiających ukrwienie oraz odżywienie tkanek miękkich,
- stosowania wkładek korekcyjnych lub specjalnego obuwia,
- zmiany stylu życia: noszenia wygodnych butów, dbania o masę ciała i higienę stóp oraz częste chodzenie po zróżnicowanej powierzchni.
W wypadku znacznego i trwałego zniekształcenia utrudniającego chód i wywołującego silny ból lekarz może zaproponować rekonstrukcję tkanek miękkich bądź osteotomię. Czy operacja płaskostopia w danym przypadku będzie możliwa na NFZ – o tym należy upewnić się u swojego ortopedy.
Wkładki na płaskostopie podłużne
Jedną z metod jest stosowanie wkładek ortopedycznych.
Aby wkładki były prawidłowo dobrane do Twojej stopy – skonsultuj się ze specjalistą. Może to być ortopeda, fizjoterapeuta lub podolog. Przy pomocy odpowiednich urządzeń (podoskopu), wykonają testy, które pozwolą stworzyć wkładkę dopasowaną idealnie do budowy Twojej stopy.
Wkładki mogą być twarde – w przypadku dużej wady – lub miękkie – profilaktyczne, gdy wada nie jest wielka.
Wkładka powinna być włożona do odpowiedniego, specjalnie wybranego obuwia.
Ćwiczenia na płaskostopie
Bardzo ważne w przypadku płaskostopia podłużnego jest wykonywanie odpowiednich ćwiczeń. Mają one za zadanie wzmocnić mięśnie, utrzymać pełen zakres ruchu stawu skokowego, rozciągnąć przykurczone mięśnie łydki oraz poprawić stabilizację nerwowo-mięśniową.
Warto w zaciszu domowym podjąć się następujących ćwiczeń:
- naprzemiennego stawania na palcach i piętach,
- siedzenia prosto na krześle i wciskania stóp w podłoże,
- przysiadów z nieodrywaniem stóp od podłogi,
- rolowania stóp na wałku,
- drapania podłogi palcami.
Płaskostopie poprzeczne
Przyczyną płaskostopia poprzecznego u dorosłych mogą być wady wrodzone, takie jak wiotkość więzadeł i torebek stawowych lub wady nabyte – paluch koślawy, nadwaga, stopniowe osłabienie więzadeł i torebek stawowych oraz czy zmiany hormonalne. Do innych przyczyn schorzenia należy noszenie butów na wysokich obcasach lub palce młotkowate (powstają, gdy nosimy za małe obuwie).
Płaskostopie poprzeczne – objawy
Przy płaskostopiu poprzecznym obserwujemy takie dolegliwości, jak:
- odciski (tworzące się zwykle na wysokości II i III głowy kości śródstopia),
- ból w miejscu nagniotków,
- stany zapalne stawów śródstopno-palcowych,
- piekący ból z przodu stopy, który uniemożliwia noszenie wąskich butów.
Polecamy: Ból kostki – przyczyny. Diagnostyka, rehabilitacja oraz leczenie skręceń, zwichnięć i złamań
Płaskostopie poprzeczne – leczenie
W tego typu schorzeniu skupiamy się przede wszystkim na zwalczaniu objawów. Oto kilka zaleceń, które warto wziąć pod uwagę:
- usuwanie odcisków u podologa,
- noszenie wkładek i pelot,
- regularne ćwiczenia zlecone przez fizjoterapeutę,
- oklejanie stawu skokowego i stopy elastycznymi plastrami.
Jeżeli zaś do płaskostopia doprowadziły konkretne choroby, warto pomyśleć próbie ich eliminacji. Czasami zalecane jest także skorygowanie chirurgiczne kości stopy.
Ćwiczenia na płaskostopie poprzeczne
Płaskostopie u dorosłego można korygować odpowiednimi ćwiczeniami. Należy do nich:
- naprzemienne podkurczanie i prostowanie palców,
- unoszenie wewnętrznych brzegów stopy z jednoczesnym podkurczaniem palców,
- wysokie unoszenie pięt,
- unoszenie woreczków palcami stóp,
- zataczanie woreczkami kółek po podłodze,
- chwyt woreczka palcami jednej stopy i podawanie go do przeciwnej ręki.
Ćwiczenia te wykonuj w siadzie.
Buty na płaskostopie poprzeczne
Zmagając się z płaskostopiem poprzecznym, możemy też zastanowić się na zakupem odpowiedniego obuwia. Takie ortopedyczne buty wspierają niwelowanie wady stóp, a przy okazji mają pozytywny wpływ na bóle kręgosłupa, bioder i kolan. Pamiętajmy przy tym, aby:
- dostosować je do wieku i natężenia aktywności fizycznej,
- wybrać odpowiedni rozmiar – nie mogą być ani za ciasne, ani za luźne.
Płaskostopie – konsekwencje
Płaskostopie to nie tylko problem natury estetycznej. Osoby cierpiące na to schorzenie mogą odczuwać ból podczas chodzenia, zmagają się także z częstymi odciskami i nagniotkami w okolicy podeszwowej. Płaskostopiu może towarzyszyć również nieprawidłowy chód.
Płaskostopia nie można lekceważyć. Jeśli nie będzie prawidłowo leczone, jest duże prawdopodobieństwo, że doprowadzi do uszkodzeń innych obszarów ciała, a przede wszystkim negatywnie wpłynie na elementy układu kostno-szkieletowego.
Zagłębiając się bardziej w szczegóły, płaskostopie powoduje np.:
- zapalenia torebek stawowych i ścięgien,
- obrzęk i ból stopy utrudniający lub uniemożliwiający chodzenie,
- ból po treningu (zwłaszcza po bieganiu) i zwiększone ryzyko kontuzji,
- skoślawienie palucha, czyli tzw. haluksy,
- ból i stan zapalny w stawach kolanowych i biodrowych,
- ból dolnego odcinka pleców.
Polecamy: Zapalenie rozcięgna podeszwowego – przyczyny i postępowanie
