Sarkoidoza – jak ją rozpoznać? Przyczyny, leczenie

Co to jest sarkoidoza?

Sarkoidoza to wielonarządowa choroba ziarniniakowa, która występuje najczęściej u osób młodych, głównie kobiet przed 40. rokiem życia, choć mogą zachorować na nią także zarówno dzieci, jak i osoby starsze. Jest schorzeniem autoimmunologicznym, co oznacza, że nie można się nią zarazić.

Sarkoidoza zajmuje cały organizm, tworząc w nim grudki zapalne, określane ziarniniakami. Jej przebieg jest mocno zróżnicowany: od postaci ostrej, ulegającej samo-istnej remisji, do postaci przewlekłej, w której dochodzi do włóknienia i dysfunkcji zajętych narządów.

Sarkoidoza – przyczyny

Pomimo wielu lat badań naukowcom nie udało się ustalić, co powoduje rozwój sarkoidozy. Podejrzewa się jedynie, że rozwojowi przypadłości sprzyja pewien antygen, tj. substancja, która jeśli znajdzie się w organizmie osoby mającej pewne predyspozycje genetyczne, to gromadzi się w tkance o bogatym układzie limfatycznym.

Niektórzy zastanawiają się, czy sarkoidoza jest dziedziczna. Choć zaobserwowano częstsze jej występowanie w obrębie niektórych rodzin, nie ma żadnych jednoznacznych dowodów potwierdzających dziedziczenie.

Jakie narządy atakuje sarkoidoza?

Sarkoidoza może występować w obrębie całego ciała. Najczęściej zajmuje:

• węzły chłonne wnęk płucnych,
• płuca,
• gałki oczne,
• skórę.

A dużo rzadziej:

• ślinianki,
• serce,
• układ nerwowym
• mięśnie,
• kości.

Przebieg i objawy choroby sarkoidozy zależą przede wszystkim od tego, jaki organ został przez nią zajęty.

Sarkoidoza – objawy

Nie ma reguły co do przebiegu sarkoidozy. W niektórych przypadkach choroba nie daje żadnych objawów, z kolei u części pacjentów występują objawy niecharakterystyczne takie jak stan podgorączkowy, ogólne osłabienie i złe samopoczucie, utrata apetytu i spadek wagi, nocne poty.

Objawy sarkoidozy mogą dotyczyć też narządu, który został przez nią zajęty:

• • sarkoidoza płuc – kaszel, duszności, świszczący oddech oraz dolegliwości bólowe dotyczące klatki piersiowej (pieczenie, ucisk). Dodatkowo powiększone węzły chłonne w postaci łatwo wyczuwalnych guzków w obrębie pach, niekiedy też pachwin.
• sarkoidoza skóry – zmiany skórne nazywane rumieniem guzowatym, czyli czerwo-no-fioletowe plamy na skórze przybierające różną wielkość, czasami cieplejsze niż zdrowa skóra. Plamy robią się zwykle na podudziach, udach i pośladkach, czasami też na innych częściach ciała. Zmiany ustępują, nie pozostawiając blizn, jednak tygodniami mogą utrzymywać się po nich przebarwienia.
• sarkoidoza oka – nadwrażliwość oczu, zamazane widzenie, a oprócz tego objawy ogólne takie jak uczucie zmęczenia, niewielkie uszkodzenia skóry czy suchy kaszel,
• sarkoidoza serca – nieprawidłowa praca serca i dolegliwości z tym związane takie jak kołatania, duszności czy obrzęki,
• sarkoidoza układu nerwowego – ból głowy, nudności, wymioty, objawy porażenia nerwów czaszkowych.

Sarkoidoza – diagnostyka

Po zaobserwowaniu u siebie niepokojących objawów wskazujących na sarkoidozę należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Specjalista na podstawie wywiadu i badania fizykalnego postawi wstępną diagnozę i zdecyduje o dalszej diagnostyce. Jeśli uzna to za koniecznie, na początku najprawdopodobniej skieruje na badania laboratoryjne oraz prześwietlenie rentgenowskie (RTG) klatki piersiowej.

Czasami pojawia się konieczność poszerzenia diagnostyki o takie badania jak:

• tomografia komputerowa (TK),
• rezonans magnetyczny (MRI),
• badanie czynnościowe układu oddechowego,
• bronchoskopia,
• badanie okulistyczne.

Leczenie sarkoidozy w Polsce

Postępowanie lecznicze zależy od postaci sarkoidozy. W niektórych przypadkach nie ma konieczności wdrażania leczenia, ponieważ choroba ustępuje samoistnie po upływie kilku tygodni lub miesięcy. Leczenie podejmuje się przy sarkoidozie serca, oczu i układu nerwowego. Z kolei w przypadku sarkoidozy płuc należy głównie kontrolować czynność płuc, a leczenie podjąć dopiero w razie pogorszenia stanu zdrowia.

Jako że nie jest znana przyczyna sarkoidozy, to leczenie jest objawowe. Pacjentom podaje się leki przeciwzapalne, których zadaniem jest zmniejszyć stan zapalny i tym samym ograniczyć wzrost ziarniniaków. W konsekwencji ma to złagodzić objawy, utrzymać funkcje narządu i zapobiec jego uszkodzeniu.

Sarkoidoza – rokowanie

Sarkoidoza zwykle ma dobre rokowania. W większości przypadków w ciągu roku lub 2 lat dochodzi do samoistnej remisji. Objawy i dolegliwości mogą cofać się nawet bez leczenia. Jedynie u od 20% do 30% pacjentów sarkoidoza ma przewlekły i postępujący przebieg, prowadzi do trwałego uszkodzenia narządów i zaburzenia ich funkcji.

Autor: Redakcja