Co to jest suchy zębodół?
Suchy zębodół, znany również jako zespół suchego zębodołu, suchodół lub zapalenie kości zębodołu to powikłanie, które może wystąpić po ekstrakcji zęba stałego, najczęściej dolnego, trzeciego trzonowca (tzw. zęba mądrości). Jest to stan, w którym skrzep krwi, który powinien utworzyć się w zębodole po wyrwaniu zęba, z jakiegoś powodu nie powstaje lub zostaje przedwcześnie usunięty. Skrzep ten jest niezbędny, aby chronić kość i nerwy na dnie zębodołu. Brak skrzepu odsłania te struktury, co zazwyczaj prowadzi do silnego bólu, zwiększa ryzyko infekcji i może doprowadzić do poważnych powikłań.
Czytaj także: Zapalenie miazgi zęba — objawy, przyczyny, leczenie
Suchy zębodół – przyczyny powstawania
U większości pacjentów po ekstrakcji zęba gojenie przebiega prawidłowo: w miejscu po zębie tworzy się skrzep utworzony z płytek krwi i rozpuszczonego w osoczu fibrynogenu, który działa jak korek zatykający uszkodzone naczynia, stanowi naturalny opatrunek rany i umożliwia jej gojenie. U około 4% pacjentów po ekstrakcji zęba trzonowego, najczęściej trzeciego trzonowego „zęba mądrości”, dochodzi do zaburzenia procesu powstawania skrzepu lub do zbyt szybkiego rozpadu i usunięcia wytworzonego skrzepu. Przyczyny tej patologii to przede wszystkim:
- przedwczesne usunięcie skrzepu krwi z winy pacjenta
- zbyt wczesne, intensywne płukanie jamy ustnej lub zbyt energiczne szczotkowanie zębów, wbrew zaleceniom lekarza
- zbyt wczesne spożycie posiłku po zabiegu
- ssanie przez słomkę po ekstrakcji (może to wytworzyć podciśnienie przyczyniające się do wysunięcia skrzepu z zębodołu)
- palenie papierosów, a konkretnie dym tytoniowy i ruch ssący podczas palenia mogą prowadzić do rozpuszczenia lub wysunięcia skrzepu z zębodołu
- infekcje bakteryjne rany
- niewłaściwa higiena jamy ustnej może prowadzić do zanieczyszczenia zębodołu mikroorganizmami, które zagrażają skrzepowi
- zakażenia w jamie ustnej i obecność bakterii przed ekstrakcją mogą sprzyjać rozwojowi suchego zębodołu
- trudności występujące podczas ekstrakcji zęba
- urazy mechaniczne zębodołu spowodowane narzędziami dentystycznymi podczas usuwania silnie uszkodzonych zębów lub z powodu błędnej techniki zabiegowej
- pozostawione w ranie ciało obce, np. ukruszony fragment zęba lub resztki wypełnienia
- stan zdrowia pacjenta
- niektóre choroby przewlekłe, które mogą niekorzystnie wpływać na proces gojenia i zwiększać ryzyko powikłań to np. cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, zakrzepica, choroby immunologiczne, schorzenia układu krwiotwórczego, choroby nowotworowe
- niektóre przyjmowane leki mogą zaburzać krzepnięcie krwi, co utrudnia utworzenie skrzepu w zębodole
- zaburzenia hormonalne u kobiet mogą wpływać na procesy gojenia w organizmie, w tym również w jamie ustnej (specjaliści wskazują zwłaszcza na wpływ estrogenu na krzepliwość krwi)
- ryzyko zwiększają otyłość lub niedożywienie oraz niedobory witamin i minerałów, np. witamin C, A, żelaza, miedzi, cynku
- czynniki anatomiczne i genetyczne
- niektóre osobnicze cechy anatomiczne zębodołu, a zwłaszcza jego kształt czy głębokość, mogą sprzyjać szybszej utracie skrzepu
- pewną rolę mogą odgrywać również czynniki genetyczne (rodzinne skłonności do występowania suchego zębodołu po ekstrakcjach)
Czytaj także: Ból zębów – przyczyny. Co zrobić, kiedy bolą zęby?
Suchy zębodół – objawy
Dolegliwości związane z powstawaniem suchego zębodołu to początkowo uczucie dyskomfortu w miejscu po ekstrakcji, a niedługo później ostry, rwący, pulsujący ból mogący promieniować w kierunku ucha, oczodołu, skroni.
Dodatkowo może pojawić się także:
- nadprodukcja śliny,
- nieświeży oddech,
- podwyższona temperatury,
- osłabienie,
- powiększone węzły chłonne.
W jamie po zębie może być widoczna odsłonięta kość, która jest niezwykle wrażliwa na każdy dotyk, czasami jest ona jednak przysłonięta nekrotyczną tkanką ziarninową. Może występować obrzęk i zaczerwienienie dziąsła. W zębodole brakuje krwistoczerwonego skrzepu lub są widoczne jego resztki.
Dolegliwości towarzyszące suchemu zębodołowi najsilniejsze są w ciągu pierwszych dwóch do czterech dni po wyrwaniu zęba, ulgę stopniowo przynosi stosowanie się do zaleceń lekarza. W przypadku odpowiedniego leczenia, ból i inne objawy ustępują zazwyczaj do 10 dni.
Suchy zębodół – leczenie
Suchy zębodół lekarz diagnozuje na podstawie zgłaszanych przez pacjenta objawów oraz badania zębodołu. Leczenie zazwyczaj obejmuje zarządzanie bólem oraz ochronę zębodołu przed dalszymi uszkodzeniami i infekcjami. Postępowanie może obejmować:
- oczyszczenie zębodołu z resztek pokarmu, martwej tkanki, mikroorganizmów (zębodół płukany jest roztworem antyseptycznym lub solą fizjologiczną),
- zaaplikowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych do oczyszczonego zębodołu,
- zastosowanie opatrunku medycznego, który działa znieczulająco i antyseptycznie, łagodzi ból i wspomaga gojenie (opatrunki mogą zawierać np. eugenol),
- antybiotykoterapię, jeśli istnieje ryzyko infekcji lub już wystąpiła infekcja bakteryjna.
Jeżeli dentysta rozpoznał u Ciebie suchy zębodół, pamiętaj o zasadach prawidłowego postępowania z raną. To przede wszystkim:
- odpowiednia higiena jamy ustnej – obszar wokół zębodołu powinien być traktowany z dużą delikatnością, unikaj bezpośredniego szczotkowania miejsca leczonego i nie płucz intensywnie ust, ale jednocześnie utrzymuj jamę ustną w czystości,
- stosowanie miękkiej diety, pomagającej unikać mechanicznego podrażnienia zębodołu – unikaj gorących, pikantnych i twardych pokarmów,
- zrezygnuj z palenia papierosów i alkoholu oraz unikaj słomek do napojów w czasie rekonwalescencji. Jeżeli nie jesteś w stanie przestać palić, przykrywaj ranę gazą i nie zaciągaj się mocno, gdyż podciśnienie powoduje odrywanie tworzącego się prawidłowego skrzepu. Po wypaleniu papierosa przepłucz delikatnie usta płynem antyseptycznym,
- unikaj wysiłku fizycznego, zrezygnuj z sauny i długich, gorących kąpieli.
Czytaj także: Rany w jamie ustnej, rana na podniebieniu – leczenie. Jak złagodzić ból?
Jakie są konsekwencje nieleczenia suchego zębodołu?
Suchy zębodół nieleczony może prowadzić do szeregu poważnych powikłań i komplikacji. Może być to m.in.:
- przedłużający się, silny ból, trwający nawet kilka tygodni, utrudniający jedzenie i mówienie,
- wydłużające się czasu potrzebnego na gojenie i regenerację zębodołu, opóźniającego dalsze procedury stomatologiczne, takie jak zakładanie implantów czy mostów,
- infekcje bakteryjnej i powstanie ropnia w wyniku procesu zapalnego tkanek, który ma tendencję do rozprzestrzeniania się na dalsze obszary i który może rozwinąć się np. w zapalenie kości wymagające interwencji chirurgicznej, a czasem też hospitalizacji.
