Czym jest tężec?
Tężec jest chorobą bakteryjną, którą wywołują przetrwalniki bakterii Clostridium tetani. Bakteria ta występuje naturalnie w glebie, kurzu i odchodach zwierząt, a także ludzi.
Do zakażenia dochodzi przez zanieczyszczenie rany, nawet niewielkiej, takiej jak zadrapanie czy ukłucie.
Bakteria produkuje neurotoksynę – tetanospazminę – która działa na układ nerwowy, powodując bolesne skurcze mięśni, a w ciężkich przypadkach – paraliż i śmierć.
Zobacz: Zastrzyk przeciwtężcowy – jak szybko go podać?
Dlaczego szczepienia na tężec są tak ważne?
Tężec jest chorobą, która nie przenosi się z człowieka na człowieka. Mimo to jest niezwykle niebezpieczny, ponieważ leczenie jest trudne, a choroba może szybko prowadzić do śmierci.
Najskuteczniejszą metodą zapobiegania tężcowi jest szczepienie ochronne.
Dzięki powszechnym programom szczepień liczba przypadków tężca w Polsce i na świecie znacząco spadła. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), szczepienia przeciwko tężcowi uratowały miliony istnień ludzkich i praktycznie wyeliminowały chorobę w krajach rozwiniętych.
Kiedy przyjmuje się szczepienie na tężec?
Szczepienia dzieci
Szczepienia na tężec dla dzieci są realizowane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO). Dzieci są szczepione w ramach szczepionki skojarzonej DTP, która chroni także przed błonicą i krztuścem.
Schemat szczepienia jest następujący:
- pierwsza dawka: w 2. miesiącu życia,
- druga dawka: w 3.–4. miesiącu życia,
- trzecia dawka: w 5. miesiącu życia,
- czwarta dawka: w 16.–18. miesiącu życia.
Dawki przypominające
Dla utrzymania odporności konieczne są dawki przypominające:
- w 6. roku życia,
- w 14. roku życia,
- w 19. roku życia.
Zobacz: DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana (25 amp. 0,5 ml, zaw. do wstrz.)
Szczepienia dorośli
Szczepienia na tężec dla dorosłych obejmują dawki przypominające co 10 lat. Jeżeli dorosły nie był wcześniej szczepiony, powinien przejść pełny cykl szczepień:
- pierwsza dawka,
- druga dawka po 4–6 tygodniach,
- trzecia dawka po 6–12 miesiącach.
Czytaj także: Szczepienia w aptece – jak zaszczepić się w aptece? Czy farmaceuta może szczepić przeciw grypie?
Kiedy przyjmuje się szczepienie na tężec u dzieci?
Pierwsze szczepienia przeciw tężcowi odbywają się bardzo wcześnie, bo już w 2. miesiącu życia dziecka. Jest to moment, kiedy układ odpornościowy dziecka jest w stanie odpowiedzieć na antygeny zawarte w szczepionce, a równocześnie chronimy je przed możliwym kontaktem z bakteriami Clostridium tetani.
Szczególnie ważne są dawki przypominające, ponieważ odporność uzyskana po szczepieniu podstawowym słabnie z czasem. Regularne uzupełnianie szczepień pozwala na utrzymanie ochrony na wysokim poziomie przez całe dzieciństwo i młodość.
Obowiązkowe szczepienia na tężec
W Polsce szczepienia na tężec są obowiązkowe dla dzieci i młodzieży do 19. roku życia. W związku z tym są one finansowane z budżetu państwa i realizowane w przychodniach pediatrycznych.
Dorośli, którzy chcą się doszczepić, muszą sami pokryć koszty szczepionki, choć zdarzają się sytuacje, w których szczepienie jest refundowane, np. w ramach profilaktyki poekspozycyjnej po zranieniu.
Chcesz umówić wizytę u internisty?
Zobacz, gdzie umówisz konsultację w Świecie Zdrowia
Szczepienia na tężec w jakim wieku?
Podstawowy schemat szczepień obejmuje wszystkie dzieci od 2. miesiąca życia, a kolejne dawki przypominające są podawane w 6., 14. i 19. roku życia.
Dorośli powinni przyjmować przypominające dawki co 10 lat, niezależnie od wieku.
Skutki uboczne szczepienia na tężec
Szczepionka przeciw tężcowi jest bardzo bezpieczna, ale jak każda procedura medyczna, może powodować skutki uboczne. Najczęstsze to:
- ból, obrzęk lub zaczerwienienie w miejscu wkłucia,
- gorączka,
- uczucie osłabienia lub bóle mięśni.
Bardzo rzadko mogą wystąpić poważniejsze działania niepożądane, takie jak reakcje alergiczne czy neurologiczne.
Warto pamiętać, że korzyści ze szczepień znacznie przewyższają ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.
Kalendarz szczepień na tężec
Dzieci:
- 2. miesiąc życia – 1. dawka,
- 3.–4. miesiąc życia – 2. dawka,
- 5. miesiąc życia – 3. dawka,
- 16.–18. miesiąc życia – 4. dawka.
Dawki przypominające:
- 6. rok życia – przypominająca,
- 14. rok życia – przypominająca,
- 19. rok życia – przypominająca.
Dorośli:
Co 10 lat od ostatniej dawki przypominającej.
Kiedy szczepimy na tężec?
Szczepienia przeciw tężcowi są realizowane według ustalonego schematu, ale istnieją sytuacje, w których należy podać dodatkową dawkę szczepionki.
Przykładem są rany wysokiego ryzyka, takie jak głębokie zranienia zanieczyszczone ziemią, metalem lub odchodami zwierząt.
Szczepienia na tężec – najczęściej zadawane pytania
Czy szczepienie przeciw tężcowi jest skuteczne?
Tak, szczepienie zapewnia niemal 100% ochrony, jeśli cały schemat szczepień został zrealizowany.
Czy dorośli muszą się szczepić?
Tak, dorośli powinni przyjmować dawki przypominające co 10 lat.
Czy szczepienia przeciw tężcowi są obowiązkowe?
Dla dzieci i młodzieży w Polsce szczepienie jest obowiązkowe. Dorośli mogą szczepić się dobrowolnie.
Podsumowanie
Szczepienia na tężec są bardzo ważne w zapobieganiu tej poważnej chorobie. Dzięki powszechnym programom szczepień liczba zachorowań znacząco spadła. Regularne dawki przypominające są niezbędne do utrzymania odporności zarówno u dzieci, jak i dorosłych.
Pamiętaj, że zdrowie to najcenniejszy skarb, a szczepienie to najlepsza inwestycja w ochronę siebie i swoich bliskich przed tężcem.
Bibliografia
- https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/tezec/
- Kłapeć, Teresa, and Maria Stroczyńska-Sikorska. „Tężec–choroba wciąż aktualna w Polsce.” Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 16.3 (2010): 340.
- Kulawiak, Natalia, et al. „Znaczenie szczepień ochronnych przed wyjazdem do strefy tropikalnej.” Family Medicine Forum/Forum Medycyny Rodzinnej. Vol. 16. No. 4. 2022.
- https://www.gov.pl/web/zdrowie/szczepienia-obowiazkowe-i-zalecane
To również może Cię zainteresować:
