Szok termiczny – objawy, przyczyny i postępowanie

Szok termiczny – co to za zjawisko?

Szok termiczny, znany także jako wstrząs termiczny, to stan wynikający z kontaktu rozgrzanego organizmu ze środowiskiem o znacznie niższej temperaturze (wystarczy już różnica kilkunastu stopni). Najczęściej podawanym przykładem szoku termicznego jest sytuacja nagłego zanurzenia się w wodzie po opalaniu. Jak możemy przypuszczać, z największą liczbą przypadków szoku termicznego mamy do czynienia latem.

Szok termiczny jest najczęstszą przyczyną nagłego zatrzymania krążenia, a ono zaś prowadzi do utonięcia w zimnej wodzie.

Przyczyny szoku termicznego

Przyczyną zagrożenia dla naszego organizmu związanego ze wstrząsem termicznym jest niemożność natychmiastowej adaptacji naszego układu sercowo-naczyniowego do temperatury panującej w wodzie.

Wstrząs termiczny może też wystąpić po:

• intensywnym wysiłku fizycznym;
• opuszczeniu sauny;
• opuszczeniu pomieszczenia, w którym klimatyzacja była ustawiona na znacznie niższą temperaturę niż panująca na zewnątrz;
• skorzystaniu z solarium.

Czynniki, które sprawiają, że jesteśmy bardziej narażeni na wystąpienie szoku termicznego, to:

• zażywanie niektórych leków;
• odwodnienie;
• przemęczenie;
• przewlekłe choroby układu krążenia i układu oddechowego.

Nagła zmiana temperatury otoczenia może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca, grożących nawet zatrzymaniem krążenia i zgonem. W czasie opalania się nasze naczynia krwionośne skóry znacznie się rozszerzają, a nagłe zanurzenie ciała w chłodniejszej wodzie prowadzi do ich gwałtownego skurczu, co z kolei powoduje przekierowanie dużej ilości krwi do serca. Wpompowanie takiej ilości krwi do jam serca skutkuje upośledzeniem zdolności skurczowej mięśnia sercowego. W konsekwencji mniej krwi może dotrzeć do mózgu, co prowadzi do jego niedotlenienia i pojawienia się objawów szoku termicznego.

Objawy szoku termicznego

Najczęściej wymieniane w literaturze medycznej objawy wstrząsu termicznego to:

• zaburzenia świadomości, a nawet utrata przytomności;
• zawroty głowy, pojawienie się mroczków przed oczami;
• zaburzenia czucia, parestezje;
• hiperwentylacja, czyli zwiększenie częstości oddechów – wynika to z pobudzenia ośrodka oddechowego na skutek obniżenia temperatury otoczenia;
• automatyczny skurcz krtani, mogący skończyć się tak zwanym suchym utonięciem;
• skurcze mięśni.

Postępowanie w przypadku szoku termicznego

Jak zachować się w momencie, gdy ktoś w naszym otoczeniu mógł doznać szoku termicznego? Pierwszą rzeczą, którą powinniśmy zrobić, jest zgłoszenie takiej sytuacji do ratownika odpowiedzialnego za bezpieczeństwo na danym terenie wodnym. Jeśli w okolicy nie ma takiej osoby, możemy sami spróbować wydostać poszkodowanego z wody, ale jedynie w przypadku, gdy nie zagraża nam żadne niebezpieczeństwo. Jeśli nie czujemy się pewnie, nie powinniśmy sami wchodzić do wody. Warto również niezwłocznie zadzwonić po pomoc pod numer 112.

Po wyciągnięciu poszkodowanego z wody należy położyć go najlepiej na twardym podłożu, udrożnić drogi oddechowe i sprawdzić, czy oddycha. Jeśli poszkodowany nie oddycha, należy wykonać wstępnie 5 oddechów ratunkowych, a w kolejnym kroku przejść do wykonywania ucisków klatki piersiowej i oddechów ratunkowych w sekwencji 30 uciśnięć do 2 wdechów. Takie postępowanie to nic innego niż znana resuscytacja krążeniowo-oddechowa. Pamiętajmy również o przykryciu poszkodowanego kocem, by zapewnić mu odpowiedni komfort termiczny po wstrząsie.

U dzieci i kobiet w ciąży szok termiczny jest szczególnie niebezpieczny.

Klimatyzacja a szok termiczny

Jeśli ustawimy na naszym klimatyzatorze niską temperaturę, na przykład 18 czy 19 stopni Celsjusza, a na zewnątrz panują ponad 30-stopniowe upały, to w tej sytuacji również możliwy jest szok termiczny. Wyjście z chłodnego pomieszczenia w upalny dzień może być bardzo niebezpieczne dla zdrowia i wiązać się z wystąpieniem wyżej opisanych objawów wstrząsu termicznego.

Jak zapobiegać szokowi termicznemu?

• Nie wchodź do zimnej wody po długim leżeniu na słońcu.
• Nie wchodź do wody po alkoholu.
• Unikaj gwałtownego zanurzania się w wodzie i skoków do wody.
• Dbaj o prawidłowe nawodnienie organizmu.
• Przed wejściem do wody zaadaptuj organizm do innej temperatury.
• Unikaj wielogodzinnej ekspozycji na promienie słoneczne.
• Ogranicz aktywność fizyczną w upalne dni.

Autor: Redakcja