Czy torbiele w piersiach są niebezpieczne?
Gdy pacjentka wyczuwa w swojej piersi guzek, jej pierwszym skojarzeniem i obawą jest inwazyjny rak piersi. Na szczęście nie każda wyczuwalna palpacyjnie zmiana w piersi świadczy o rozwoju groźnego nowotworu, gdyż pierwotnego raka sutka może naśladować wiele innych zmian. Najczęściej są to łagodne gruczolakowłókniaki i torbiele. To tak powszechne zjawisko, że ma swoją nazwę – mastopatia. Jest to określenie dla wszelkich zmian włóknisto-torbielowatych w piersiach.
Torbiele, inaczej nazywane cystami, pojawiają się nie tylko w kontekście piersi. Mogą występować w wielu narządach, takich jak wątroba czy jądra. To nie lite guzy, lecz nieprawidłowo wykształcone w obrębie narządu przestrzenie (komory), wypełnione płynem lub galaretowatą treścią. W ogromnej większości przypadków torbiele piersi to zmiany łagodne, powstające w wyniku rozrostu nabłonka przewodów mlecznych i ich zarośnięcia. Zazwyczaj nie wymagają interwencji chirurgicznej. Z punktu widzenia onkologii nie stanowią problemu klinicznego i nie należą do czynników ryzyka rozwoju raka piersi.
Polecamy: Samobadanie piersi – jak wykonać badanie? Jakie zmiany są niepokojące?
Skąd się biorą torbiele w piersiach?
Zmiany w piersiach mogą pojawiać się u kobiet w każdym wieku. Domeną kobiet młodych są gruczolakowłókniaki, natomiast torbiele częściej występują u pań dojrzałych. Szacuje się, że dotyczą około połowy kobiet po 40 roku życia i aż 90% seniorek.
Przyczyny powstawania torbieli piersi nie są dokładne znane, ale większość teorii wskazuje na ich hormonalne podłoże. Głównie na wahania poziomu estrogenu, progesteronu, prolaktyny, hormonów tarczycy i insuliny. Powodują wzrost komórek gruczołowych i zwiększenie produkcji płynu, odcinkowe poszerzenie przewodu mlecznego w piersi i wytworzenie się nienaturalnej komory wypełnionej treścią.
Torbiele w piersiach mogą pojawiać się jednak nie tylko u kobiet z przewlekłymi chorobami endokrynologicznymi. Na powstawanie zmian u wielu pacjentek wpływają naturalne wahania hormonalne typowe dla cyklu miesiączkowego. Uważa się również, że zmiany w piersiach częściej pojawiają się u kobiet z gęstą, gruczołową budową piersi.
Torbiele w piersiach – objawy
Gdy torbiele w piersiach mają wystarczająco dużą średnicę (tzw. makrocysty o średnicy od 2,5 do 5 cm), kobiety zazwyczaj wyczuwają je u siebie palpacyjnie (dotykiem) podczas samobadania piersi lub dzięki partnerom, którzy mają kontakt z ich piersiami w trakcie praktyk seksualnych.
Zmianę w piersi może wyczuć również lekarz ginekolog podczas rutynowego badania piersi lub podczas badania obrazowego. Dzięki USG lub mammografii uwidocznione bywają również tzw. mikrocysty o bardzo niewielkich rozmiarach, przypominające np. ziarnko ryżu.
Torbiele mogą występować tylko w jednej piersi lub obu piersiach jednocześnie. Jeśli są wystarczająco duże, pacjentki obserwują u siebie najczęściej następujące objawy:
- torbiele w dotyku są gładkimi, łatwo poruszającymi się pod skórą, okrągłymi lub owalnymi guzkami o gładkich krawędziach,
- może pojawiać się przezroczysta, żółta, słomkowa lub ciemnobrązowa wydzielina z brodawki sutkowej,
- może występować ból piersi lub tkliwość w okolicy guzka.
- powiększenie się guzka oraz większa tkliwość piersi mogą występować tuż przed okresem, natomiast po zakończeniu miesięcznego krwawienia objawy te nieco ustępują.
Polecamy: Cytologia – jak się przygotować, przebieg badania. Jak czytać wyniki cytologii?
Torbiele w piersiach – kiedy do lekarza?
Naturalna tkanka gruczołu piersiowego w samobadaniu może wydawać się grudkowata lub wręcz guzkowata. Torbiele to zmiany, które nie zwiększają ryzyka rozwoju raka piersi, ale ich obecność może dodatkowo utrudniać samobadanie piersi i osłabiać wyczuwanie nowych, potencjalnie niebezpiecznych zmian. Z tego powodu każdy nowo odkryty w tkankach piersi guzek, również ten wydający się być jedynie łagodną torbielą, powinien zostać pilnie zbadany przez lekarza. Już proste badanie ultrasonograficzne w niemal 100% pozwoli zróżnicować torbiele od litych guzów. W wielu przypadkach umożliwi lekarzowi także określenie charakteru torbieli. A tych wyróżnia się trzy, z czego jedynie rzadkie torbiele złożone wymagają dalszej diagnostyki:
- torbiel prosta – jej struktura jest bezechowa, zmiana ma dobrze ograniczone zarysy zewnętrzne. Na całym obrysie dobrze widoczna jest cienka torebka całkowicie wypełniona płynem. Torbiele proste zawsze są łagodnymi zmianami i nie wymagają biopsji ani dalszych działań, a jedynie obserwacji. Stanowią aż 90% wszystkich torbieli znajdowanych w kobiecych piersiach.
- torbiel złożone – mogą mieć liczne, grube przegrody i widoczne śródściennie masy rosnące do światła torbieli, zawierają mieszankę składników płynnych i stałych. W większości przypadków rozpoznania torbieli złożonej lekarz zleca wykonanie biopsji, by zróżnicować zmianę z guzem nowotworowym.
- skomplikowane torbiele – podobne do torbieli prostych, gdyż są wypełnione płynem, który może być jednak niepokojąco zmętniony, granice takich cyst mogą być też nieco nieregularne. Lekarz decyduje, czy konieczne jest wykonanie biopsji i oddanie wycinka do badania histopatologicznego, czy wystarczy obserwacja zmiany i kontrolne USG po 6 miesiącach.
Polecamy: Wizyta u ginekologa – jak wygląda? Jak się do niej przygotować?
Leki na torbiele w piersiach
Zmiany torbielowate w piersiach uważane są za naturalne i fizjologiczne dla tkanki gruczołowej piersi, na ogół nie trzeba ich więc usuwać ani w żaden sposób leczyć. Nie ma potrzeby także zażywania leków na torbiele w piersiach.
Wyjątkiem są sytuacje, gdy cysta jest duża, powoduje silny dyskomfort, a nawet ból u pacjentki. W takich przypadkach możliwe jest drenowanie torbieli przy pomocy cienkiej igły, a dzięki usunięciu płynu zmniejsza się ciśnienie i ból w piersi. Płyn wypełniający cystę w niektórych przypadkach pojawia się ponownie i trzeba powtórzyć zabieg, w innych torbiel ulega zanikowi. Przypadki nawracających, kłopotliwych torbieli czasami można rozwiązać również operacyjnie. Zdarza się natomiast, że torbiele zanikają samoistnie. Dotyczy to najczęściej małych torbieli prostych, które zostają wchłonięte przez organizm.
Domowe sposoby na torbiele w piersiach
Torbiele zdiagnozowane w piersiach zawsze powinny być pod obserwacją zarówno samej pacjentki (regularne samobadanie piersi), jak i jej lekarza ginekologa (okresowe badania ultrasonograficzne). Jeśli powodują dyskomfort, ulgę może przynieść następujące domowe sposoby:
- dobrze dopasowany, podtrzymujący piersi biustonosza,
- ciepłe kompresy ziołowe – polecany jest zwłaszcza olej z wiesiołka, skrzyp polny i olej rycynowy. Niektórzy lekarze zalecają także okłady z sody,
- w piśmiennictwie można znaleźć opisy poprawy stanu pacjentek po odstawieniu napojów kofeinowych i innych stymulantów w żywności (kawa, herbata, cola, czekolada, kakao), ale związek między tymi produktami a rozwojem torbieli jest niejasny i wymaga potwierdzenia w badaniach,
- łagodzenie objawów napięcia przedmiesiączkowego oraz bólów menstruacyjnych przy pomocy skutecznych u danej kobiety sposobów, czyli np. leków rozluźniających i przeciwbólowych, kompresów, ciepłych kąpieli i masaży,
- napary ziołowe, np. z liści mniszka lekarskiego, działające również moczopędnie, co ma znaczenie dla zmniejszenia obrzęku piersi.
Czy torbiel w piersiach może pęknąć?
Torbiele są wypełnione płynem, ale ich ściany są elastyczne, dlatego pęknięcia zdarzają się rzadko. Może się to jednak stać na skutek urazu lub nadmiernego napięcia, a objawy to zazwyczaj:
- nagły ból w piersi,
- krew w wydzielinie z sutka,
- powstanie twardego, często bolesnego guzka.
Pęknięcie torbieli może być przyczyną powstania stanu zapalnego. Po zaobserwowaniu u siebie niepokojących objawów należy pilnie skontaktować się z lekarzem ginekologiem, który wykona badanie USG piersi.
