Trądzik hormonalny – przyczyny, objawy i leczenie

Typy trądziku

Trądzik jest najczęstszą dermatozą skórną, należy jednak pamiętać, że wyróżnia się jego różne postaci:

• Trądzik zaskórnikowy – najłagodniejsza odmiana trądziku o niezapalnym charakterze. W jego przebiegu pojawiają się zaskórniki otwarte lub zamknięte. Na ogół pojawia się u osób o tłustej cerze, także na skutek niewłaściwej pielęgnacji.
• Trądzik grudkowo-krostkowy – w jego przebiegu oprócz zaskórników na skórze pojawiają się grudki i krostki, które mogą powodować ból oraz stan zapalny. Ten rodzaj trądziku jest najbardziej charakterystyczny dla wieku dojrzewania. Krostki pojawiające się na twarzy mogą pozostawiać po sobie blizny, dlatego należy odpowiednio zadbać o skórę.
• Trądzik piorunujący – to najcięższa w przebiegu, ale najrzadziej występująca odmiana trądziku. Przeważnie dotyczy on chłopców w wieku dojrzewania. Trądzik piorunujący obejmuje nie tylko twarz, ale także klatkę piersiową i plecy, przy czym często występują objawy ogólne, takie jak wysoka gorączka czy objawy bólowe ze strony układu kostnego i mięśniowego. Zmiany skórne są ropne lub krwotoczne, łatwo ulegają nadkażeniu, na skórze powstają torbiele i guzki. Trądzik piorunujący ma bardzo gwałtowny i szybko postępujący przebieg. Wymaga leczenia w postaci przyjmowania kortykosteroidów lub retinoidów.
• Trądzik guzkowo-cystowy (torbielowaty) – w jego przebiegu pojawiają się torbiele ropne (dość duże guzy z ropą w środku). Bardzo często pozostają po nich blizny. Ten rodzaj trądziku najczęściej spotyka się u płci męskiej, co ma związek z nadprodukcją łoju wywołaną przez androgeny.
• Trądzik różowaty – najczęściej występuje u kobiet w średnim wieku, a jego pierwszym objawem jest zaczerwienienie skóry i rumień o charakterze napadowym oraz nadmierna reaktywność naczyń krwionośnych. W kolejnej fazie naczynka krwionośne ulegają trwałemu rozszerzeniu, w wyniku czego powstają teleangiektazje, a także świąd i pieczenie skóry. Na skórze pojawiają się krostki i grudki, ale ma to miejsce dopiero przy zaawansowanej postaci choroby.
• Trądzik ropowiczy – jest to typ trądziku, który występuje w wieku dojrzewania, niezależnie od płci. W wyniku nadmiernego łojotoku zatykają się gruczoły łojowe, a na skórze powstają duże torbiele ropne, cysty, które łatwo ulegają nadkażeniu. Gojenie się zmian najczęściej odbywa się poprzez bliznowacenie, przez co blizny są nierówne, wciągnięte w głąb skóry.
• Trądzik skupiony – występuje u dorosłych mężczyzn i na ogół ma ciężki przebieg. Pojawiają się zaskórniki oraz zmiany ropne, także torbiele oraz bardzo głębokie nacieki, które często zlewają się ze sobą. Trądzik skupiony najczęściej występuje na twarzy, ale może pojawić się także w takich miejscach jak pachy, okolice pachwin lub pośladków.
• Trądzik bliznowaty – polega na występowaniu silnego stanu zapalnego, a także powstawaniem bliznowców, czyli blizn o charakterze przerostowym. Te mogą zlewać się ze sobą i jednocześnie wystają ponad powierzchnię skóry.
• Trądzik wywołany – to silna reakcja skóry na czynnik drażniący.
• Trądzik hormonalny – występujący u osób w wieku powyżej 25 lat i mający silny związek z działaniem hormonów. Może on być zwiastunem chorób o podłożu hormonalnym, także chorób tarczycy czy cukrzycy. Trądzik hormonalny może pojawić się w każdym wieku, a towarzyszy mu nadmierny łojotok, który dodatkowo pogarsza wygląd cery.

Trądzik hormonalny – charakterystyka

Ten typ trądziku występuje u osób powyżej 25 lat, dlatego bywa nazywany trądzikiem dorosłych. Odpowiadają za niego androgeny, w tym testosteron, które stymulują wzrost gruczołów łojowych, wydzielanie przez nie łoju oraz rogowacenie przewodów . Mówiąc krótko – gruczoły łojowe są nadreaktywne. Duże znaczenie mają także estrogeny, które z kolei regulują pracę gruczołów łojowych.

Zarówno ich wzrost, jak i spadek powoduje powstawanie trądziku hormonalnego. Na powstawanie zmian trądzikowych mają wpływ także progesteron, kortyzol czy hormony tarczycy. Trądzik hormonalny może uaktywnić się w różnych momentach życia. W wielu przypadkach jest on kontynuacją trądziku młodzieńczego, ale nie jest to regułą. Może wystąpić u osób, które w przeszłości nie miały problemów z trądzikiem. Bardzo często  zmiany skórne w przebiegu trądziku hormonalnego pojawiają się w okresie miesiączki lub tuż przed nią.

U wielu pacjentek zauważa się wystąpienie trądziku hormonalnego po narodzinach dziecka oraz po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych. W tych przypadkach po ustabilizowaniu się hormonów zmiany trądzikowe i problemy skórne powinny ustąpić.

Przy jakich chorobach przewlekłych występuje trądzik hormonalny?

Trądzik hormonalny bardzo często występuje przy chorobach przewlekłych, takich jak:

• choroba Hashimoto,
• niedoczynność tarczycy,
• cukrzyca,
• insulinooporność,
• zespół policystycznych jajników.

Na jego wystąpienie wpływa także stres oraz depresja i niewłaściwa pielęgnacja skóry twarzy, przez co sebum gromadzi się w gruczołach łojowych, a te się zatykają, tworząc środowisko sprzyjające rozwojowi bakterii.

Co wpływa na zmiany trądzikowe?

Wahania hormonów mają duży wpływ na pojawiające się zmiany skórne, ale należy pamiętać, że za stan naszej cery odpowiadają także inne czynniki, w tym:

• uwarunkowania genetyczne;
• niewłaściwy styl życia;
• promieniowanie UV (nawet zimą powinno się stosować kremy z filtrem);
• przemęczenie;
• przewlekły stres;
• brak odpowiedniej ilości snu;
• zanieczyszczenie środowiska;
• używki (palenie tytoniu, spożywanie alkoholu);
• nieodpowiednio dobrana pielęgnacja;
• niewłaściwa dieta (produkty tłuste, przetworzone, duża ilość cukru, produkty o wysokim indeksie glikemicznym).

Trądzik hormonalny – objawy

Zmiany w przebiegu trądziku najczęściej pojawiają się na twarzy (zwłaszcza w obrębie strefy T, czyli na czole, nosie i brodzie, ale także na dolnej części policzków), mogą wystąpić także na szyi, ramionach, plecach i klatce piersiowej. Zmiany mają różną formę – od zaskórników po bolesne cysty wypełnione ropą. Często pozostawiają po sobie nieestetyczne blizny. Przy trądziku hormonalnym zawsze występuje łojotok. Skóra wygląda na tłustą, lepiącą się, wyraźnie się świeci.

Trądzik hormonalny – badania

Aby rozpoznać trądzik hormonalny należy wykonać badania – najczęściej oznacza się poziom hormonów:

• testosteron (zarówno wolny jak i całkowity),
• androstendion,
• hormon luteinizujący (LH),
• hormon folikulotropowy (FSH),
• prolaktyna,
• dehydroepiandrosteron (DHEA),  
• hormony tarczycy (tyroksyna, tyreotropina – TSH).

Warto także wykonać podstawowe badania krwi oraz wykluczyć cukrzycę oraz insulinooporność, która często sprzyja powstawaniu zmian trądzikowych (oznaczenie poziomu insuliny i glukozy we krwi).

W przypadku kobiet badani hormonów należy wykonać w pierwszych dniach cyklu miesięcznego, a w przypadku przyjmowania antykoncepcji doustnej – odstawić leki na 4 do 6 tygodni przed badaniem.

Leczenie trądziku hormonalnego

Leczenie trądziku hormonalnego jest indywidualnie dobrane do każdego pacjenta, w zależności od stanu skóry oraz poziomu hormonów. Bardzo ważne jest leczenie chorób metabolicznych oraz innych schorzeń, mających wpływ na gospodarkę hormonalną. Dermatolog może przekierować pacjenta do ginekologa, endokrynologa lub diabetologa.

Czytaj także: Izotretynoina – działanie, skutki uboczne, dawkowanie w leczeniu trądziku

W leczeniu trądziku duże znaczenie ma także pielęgnacja skóry. Powinien zalecić ją dermatolog, warto natomiast pamiętać, że w przypadku trądziku hormonalnego i nadmiaru sebum kluczowe jest właściwe oczyszczanie skóry. W składzie kosmetyków stosowanych do codziennej pielęgnacji powinny znaleźć się:

• retinoidy,
• kwasy złuszczające,
• ceramidy,
• niacynamid,
• pantenol.

Skórę należy oczyszczać dwuetapowo – najpierw za pomocą żelu do mycia, następnie za pomocą toniku przywracającego prawidłowe pH. Zalecane są także kremy z wysokim filtrem SPF (zapobiegają powstawaniu przebarwień). Należy powstrzymywać się od wyciskania zmian skórnych, co może przynieść efekt odwrotny do zamierzonego i przyczynić się do powstawania blizn.

W przypadku trądziku korzystne efekty przynosi stosowanie diety o niskim indeksie glikemicznym. Należy unikać żywności wysokoprzetworzonej, pełnej konserwantów, ulepszaczy smaku oraz cukru. Zwłaszcza nadmiar cukrów prostych może bowiem przyczynić się do zaostrzenia zmian skórnych.

Z menu należy wykluczyć pszenne pieczywo i makarony na rzecz pełnoziarnistych oraz ograniczyć tłuste, czerwone mięso i nabiał – spożycie mleka i jego pochodnych zwiększa syntezę cytokin prozapalnych, przez co może pojawiać się więcej zmian trądzikowych na skórze.

Wśród suplementów mogących wesprzeć stan skóry wymienia się te zawierające kwasy omega 3, cynk, witaminy A, E, C, probiotyki oraz selen, siarka, krzem, wapń i chrom. Leczenie trądziku hormonalnego jest procesem długotrwałym i powinien on być prowadzony przez dermatologa.

Autor: Redakcja