Co to jest zespół Sjögrena?
Zespół Sjögrena (zespół suchości lub choroba Mikulicza-radeckiego) jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną. W jej przebiegu powstaje stan zapalny w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, a to z kolei powoduje ich upośledzenie. Zdarza się też, że zmiany zapalne dotykają wiele narządów wewnętrznych, np. nerek, tarczycy, płuc.Zespół Sjogrena – objawy neurologiczne i nie tylko
Zespół suchości Sjögrena objawia się w bardzo zróżnicowany sposób – najczęściej dochodzi do suchości błon śluzowych nosa, jamy ustnej, a także oczu. Innymi symptomami tej choroby są:- sucha skóra i większa wrażliwość na promieniowanie UV,
- niepoprawne funkcjonowanie układu nerwowego,
- zapalenia zatok,
- próchnica zębów,
- uczucie zmęczenia,
- zaburzenia snu,
- zapalenie rdzenia kręgowego,
- ból i zapalenie stawów, mięśni,
- zaburzenia motoryki układu pokarmowego,
- częste infekcje dróg rodnych, a także suchość i bóle pochwy,
- owrzodzenia w obrębie jamy ustnej,
- zaburzenia smaku oraz węchu,
- skłonność do nawracających infekcji oczu, np. zapalenia spojówki i rogówki,
- bóle głowy,
- trudności z żuciem, połykaniem i mową,
- problemy z oddychaniem.
Zespół Sjögrena – diagnostyka
Objawy, takie jak ból oczu lub ich zaczerwienienie, powinny skłonić do wizyty u lekarza, ponieważ mogą one świadczyć o przebywane infekcji. Istotne jest również, aby wcześnie rozpoznać zespół Sjögrena, gdyż skraca to wówczas czas trwania zakażenia. Choroba ta jest jednak trudna do zdiagnozowania – diagnostyka opiera się przede wszystkim na współpracy wielu specjalistów, w tym otolaryngologów, reumatologów, stomatologów oraz okulistów.Należy pamiętać, że symptomy zespołu Sjögrena przypominają objawy innych chorób, z tego względu bardzo ważne jest przeprowadzenie wywiadu lekarskiego w sposób jak najbardziej dokładny. Podczas wizyty lekarz powinien zebrać szczegółowe informacje dotyczące częstotliwości, czasu trwania oraz nasilenia suchości oczu, ust i innych miejsc. Następnie specjalista sprawdza i ocenia wielkość, wrażliwość gruczołów ślinowych oraz jakość produkowanej śliny.
Dodatkowo ekspert zleca szereg innych badań, takich jak:
- badanie ultrasonograficzne ślinianek,
- badanie mikroskopowe mniejszych (wargowych) gruczołów ślinowych,
- sprawdzanie obecności odpowiednich przeciwciał – „markerów” zespołu.
Zespół Sjögrena – dieta
Bardzo ważną kwestią w zmniejszeniu objawów zespołu Sjögrena jest zastosowanie prawidłowych nawyków żywieniowych – u chorych na to schorzenie zaleca się dietę płynną – dzięki temu dochodzi do zwiększonego przepływu śliny. Warto pamiętać, że jej upośledzenie ma duży wpływ na zaburzenia smaku, a także prowadzi do trudności w jedzeniu; ponadto enzymy obecne w ślinie spełniają ważną funkcję w procesie trawienia cukrów. Co więcej, ślina bogata jest w składniki mineralne, które pomagają w remineralizacji zębów. Brak śliny skutkuje zatem zwiększeniem ryzyka próchnicy, a także nagromadzeniem się bakterii – z tego powodu pacjenci z zespołem Sjögrena muszą ograniczyć spożywanie cukrów.Poprzez zmniejszoną produkcję śliny, osoby cierpiące na to schorzenie powinny konsumować pokarmy wilgotne i miękkie – mogą wprowadzić do swojego menu owoce morza oraz ryby. Oczywiście nie muszą rezygnować z mięsa, jednak należy zadbać o właściwą formę jego podania, czyli gotować np. zupy, gulasze.
Zespół Sjögrena – leczenie
Na leczenie zespołu Sjögrena składają się trzy fazy – istotę stanowi stosowanie różnego rodzaju zastępczych substancji o właściwościach nawilżających. W tej sytuacji lekarz może zapisać odpowiednie środki, np. krople do oczu. Dzięki tej metodzie leczy się suchość jamy ustnej, skóry, narządów płciowych, oczu, nosa, skóry. Druga faza terapii (jeżeli leczenie pierwszej fazy jest niewystarczające) wymaga używania substancji stymulujących wytwarzanie łez oraz śliny (np. pilokarpinę). Jeżeli zaś dochodzi do rozwoju zespołu Sjörgena i zajęcia narządów wewnętrznych (np. nerek), lekarz może przepisać glikokortykosterydy lub inne leki immunosupresyjne.Zespół Sjögrena – rokowania
Rokowanie w zespole Sjögrena jest zależne przede wszystkim od przebiegu choroby podstawowej. Aby leczenie było skuteczne, trzeba stosować się do rekomendacji lekarza – dzięki temu rokowania będą lepsze. Należy też pamiętać o odpoczynku, prawidłowej diecie, a także aktywności fizycznej. Można również skorzystać z pomocy dietetyka i fizjoterapeuty, aby ułożyć specjalistyczne menu i zestaw ćwiczeń.Autor: Redakcja
