Densytometria (pomiar gęstości kości) – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Densytometria (Pomiar gęstości kości) – co to za badanie?

Densytometria to rodzaj badania rentgenowskiego, służącego do oceny gęstości mineralnej kości. Gęstość mineralna odnosi się do ilości minerałów (głównie wapnia) obecnych w kościach.

Badanie densytometryczne sprawdza się zwłaszcza w diagnozowaniu osteoporozy i osteopenii. Polega na wykorzystaniu niewielkich dawek promieniowania rentgenowskiego do prześwietlenia wybranych obszarów ciała, np.:

• kręgosłupa,
• biodra,
• przedramienia.

Następnie za pomocą specjalnych detektorów mierzona jest ilość promieniowania, które przechodzi przez kości. Na podstawie tych pomiarów oblicza się gęstość mineralną kości w badanym obszarze.

Wyniki densytrometrii są zwykle wyrażane w postaci wyników T-score i Z-score. T-score porównuje gęstość kości pacjenta do normy wiekowej i płciowej, podczas gdy Z-score uwzględnia wiek, płeć i pochodzenie etniczne pacjenta.

Badanie gęstości kości jest bezpieczne i stosunkowo szybkie, a jego wyniki pozwalają na wczesne wykrycie i skuteczne zarządzanie problemami kostnymi.

Sprawdź: Suplementy na stawy i kości

Densytometria (Pomiar gęstości kości) – normy oraz interpretacja wyniku badania

Podczas interpretacji wyniku badania gęstości mineralnej kości pod uwagę brany jest przede wszystkim wiek pacjenta, ale też płeć. Możliwe rozpoznania przedstawiono w poniższej tabeli.

Grupa pacjentów	Wskaźnik T	Rozpoznanie
Kobiety po menopauzie	≥ -1,0	norma
	≤  -2,5	osteoporoza
	od -1,0 do -2,5	osteopenia
Kobiety przed menopauzą	brak możliwości rozpoznania osteoporozy na podstawie kryteriów densytometrycznych
Mężczyźni ≥ 65 lat	≤  -2,5	osteoporoza
Mężczyźni 50-65 lat	≤  -2,5 i występują inne czynniki ryzyka złamań	osteoporoza
Mężczyźni ≤ 50 lat	brak możliwości rozpoznania osteoporozy na podstawie kryteriów densytometrycznych

U mężczyzn w każdym wieku, u których mała BMD ma charakter wtórny (tzn. wynika z kortykoterapii, niedoczynności gonad lub nadczynności przytarczyc), można ustalić klinicznie rozpoznanie osteoporozy, wykorzystując stwierdzenie małej BMD. To samo tyczy się kobiet przed menopauzą. Osteoporozę można rozpoznać, jeśli mała BMD ma charakter wtórny albo występują czynniki ryzyka złamań.

Potencjalne przyczyny nieprawidłowego wyniku

Densytrometria umożliwia rozpoznawanie i monitorowanie różnych problemów związanych z układem kostnym. Wynik badania może ujawnić problemy takie jak:

• osteoporoza,
• osteopenia,
• skolioza,
• złamania i urazy.

Zobacz: Pakiet badań OSTEOPOROZA

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Są pewne czynniki, które mogą zaburzyć wynik badania gęstości kości. Należą do nich:

• duże zmiany zwyrodnieniowe,
• złamania,
• materiał obcy (np. endoproteza biodra lub metalowy implant) w miejscu badania,
• niewłaściwa pozycja ciała,
• poruszanie się podczas badania,
• zbyt gruba warstwa tkanek miękkich,
• niedokładna kalibracja urządzenia,
• obecność kamieni nerkowych.

Densytometria (Pomiar gęstości kości) – wskazania do wykonania badania

Wskazaniem do przeprowadzenia pomiaru gęstości mineralnej kości jest m.in.:

• wiek 65 lat wzwyż u kobiet i 70 lat wzwyż u mężczyzn,
• występowanie czynników ryzyka u kobiet poniżej 65. roku życia po menopauzie,
• złamania osteoporotyczne,
• choroby lub stany związane z małą masą kostną lub utratą masy kostnej,
• przyjmowanie leków powodujących utratę masy kostnej,
• planowanie włączenie leczenia farmakologicznego w celu zmniejszenia utraty lub zapobiegnięcia utracie masy kostnej,
• stosowanie powyższego leczenia (badanie celem monitorowania jego efektów).

Densytometria (pomiar gęstości kości) – przeciwwskazania

Densytometria ogólnie uważana jest za dość bezpieczne badanie, niemniej jednak istnieją pewne przeciwwskazania i sytuacje, w których należy zachować ostrożność lub nawet wstrzymać się od diagnostyki tą metodą.

Densytometrii nie powinno się przeprowadzać w ciągu 2 dni po podaniu środka kontrastowego, jeśli u pacjenta przykładowo robiona była tomografia lub rezonans z kontrastem.

Przygotowanie do densytometrii (pomiaru gęstości kości)

Do densytometrii nie trzeba podchodzić na czczo. Są jednak pewne zalecenia, których należy przestrzegać, aby wynik badania był wiarygodny.

Dzień przed badaniem nie powinno się zażywać suplementów wapnia, jeśli natomiast chodzi o inne leki, to można je normalnie przyjąć. W dniu badania najlepiej nie zakładać na siebie biżuterii ani żadnych metalowych przedmiotów, ponieważ wszystko trzeba będzie zdjąć przed wejściem do pracowni diagnostycznej.

Jak przebiega densytometria?

Przebieg badania densytometrycznego wygląda następująco:

1. Pacjent proszony jest o zajęcie pozycji leżącej lub siedzącej, w zależności od tego, jakie partie jego ciała będą badane. Pomiar gęstości kości może być robiony w kręgosłupie, w bliższym odcinku kości udowej lub w przedramieniu. Możliwa jest też densytometria szkieletu obwodowego.
2. Podczas całego badania pacjent powinien pozostać w nieruchomej pozycji.
3. Nad fragmentem ciała przesuwane jest ramię aparatu emitującego promienie rentgenowskie. Promieniowanie przechodzi przez badane obszary ciała, a następnie jest detektowane przez detektory lub kamerę.
4. Po zakończeniu badania wyniki są analizowane przez specjalistę radiologa lub lekarza zajmującego się osteologią.

Badanie zazwyczaj trwa kilka minut, a po jego wykonaniu pacjent może normalnie wrócić do domu.

Densytometria (Pomiar gęstości kości) – skutki uboczne i powikłania

Densytometria ogólnie uważana jest za bezpieczne badanie. Wykorzystywana podczas pomiaru gęstości kości dawka promieniowania rentgenowskiego jest bardzo mała i wynosi mniej niż 1/30 dawki stosowanej przy robieniu zdjęcia RTG klatki piersiowej. Badanie to nie niesie zatem za sobą żadnych groźnych skutków ubocznych ani powikłań.

Choroby kości – rodzaje, przyczyny. Jak zapobiegać chorobom kości?