Alergia latem – co pyli w lecie, objawy alergii sezonowej 

Co pyli latem? 

Lato to jeden z najtrudniejszych okresów dla osób z alergią wziewną. W powietrzu utrzymują się wtedy pyłki traw, chwastów i niektórych drzew, a jednocześnie rośnie stężenie zarodników grzybów pleśniowych. Objawy mogą nasilać się zwłaszcza w suche, ciepłe i wietrzne dni, po koszeniu trawników, podczas spacerów po łąkach oraz w czasie pobytu poza miastem.

Warto pamiętać, że kalendarz pylenia jest orientacyjny. Rzeczywisty sezon pylenia zależy od pogody, temperatury, opadów, regionu Polski i przebiegu danego roku. Z powodu łagodniejszych zim oraz cieplejszych wiosen pylenie części roślin może zaczynać się wcześniej niż dawniej, dlatego osoby z alergią powinny śledzić aktualne komunikaty pyłkowe dla swojego regionu. Polskie Towarzystwo Alergologiczne przypomina, że aktualny kalendarz pylenia jest narzędziem pomocnym zarówno dla pacjentów, jak i lekarzy.

Co pyli w czerwcu?

W czerwcu u wielu osób dominują objawy alergii na pyłki traw. Jest to jeden z głównych alergenów sezonowych w Polsce. W tym czasie mogą pylić również zboża, szczaw, babka, pokrzywa, komosa oraz niektóre drzewa i krzewy.

Co pyli w czerwcu? W powietrzu mogą występować przede wszystkim:

• trawy,
• żyto i inne zboża,
• szczaw,
• babka lancetowata,
• babka zwyczajna,
• pokrzywa,
• komosa,
• czarny bez,
• lipa – zwykle pod koniec czerwca i w lipcu,
• zarodniki grzybów pleśniowych, zwłaszcza Cladosporium i Alternaria.

U osób uczulonych na trawy objawy mogą być szczególnie nasilone po koszeniu trawników, spacerach po łąkach oraz w czasie suchej, słonecznej pogody.

Co pyli w lipcu?

Lipiec to nadal czas dużej ekspozycji na alergeny sezonowe. Według komunikatów sanepidu w lipcu szczególne znaczenie mają pyłki traw, bylicy, szczawiu, babki lancetowatej i pokrzywy, a także zarodniki grzybów Cladosporium i Alternaria. Kalendarz pylenia należy traktować jako wskazówkę jakościową, ponieważ stężenia pyłków mogą znacznie różnić się między regionami i latami.

Co pyli w lipcu? Najczęściej są to:

• trawy,
• bylica – szczególnie od drugiej połowy miesiąca,
• szczaw,
• babka lancetowata,
• pokrzywa,
• komosa,
• lipa – głównie w pierwszej połowie lipca,
• zarodniki grzybów pleśniowych Cladosporium i Alternaria.

Co pyli w sierpniu?

W sierpniu największe znaczenie ma bylica pospolita oraz zarodniki grzybów pleśniowych. W wielu regionach Polski właśnie wtedy przypada szczyt pylenia bylicy. Nadal mogą utrzymywać się też pyłki pokrzywy, babki, szczawiu i komosy, choć pylenie traw zwykle jest już słabsze niż w czerwcu i lipcu.

Co pyli w sierpniu? W powietrzu mogą znajdować się pyłki takich roślin, jak:

• bylica,
• pokrzywa,
• babka lancetowata,
• szczaw,
• komosa,
• ambrozja – miejscowo, zwłaszcza pod koniec lata,
• trawy – zwykle w mniejszych stężeniach niż wcześniej,
• zarodniki Cladosporium i Alternaria.

Sierpień bywa szczególnie trudny dla osób uczulonych na pleśnie. Wysoka wilgotność powietrza i umiarkowanie wysoka temperatura sprzyjają rozwojowi grzybów mikroskopowych, a zarodniki Cladosporium mogą utrzymywać się w powietrzu nawet do jesieni.

Pyłki i pleśnie – dlaczego objawy mogą się nakładać?

Latem objawy alergii nie muszą wynikać wyłącznie z pyłków roślin. W powietrzu unoszą się także zarodniki grzybów pleśniowych, przede wszystkim Alternaria i Cladosporium. Mogą one wywoływać katar, kichanie, kaszel, świąd oczu, a u osób z astmą także świszczący oddech i duszność.

Objawy alergii na pyłki i pleśnie są podobne, dlatego czasem trudno samodzielnie ustalić, co dokładnie je nasila. Pomocne może być prowadzenie krótkiego dzienniczka objawów: warto zapisywać, kiedy pojawia się katar, kaszel, łzawienie oczu lub duszność oraz porównywać te informacje z aktualnym komunikatem pyłkowym.

Jak rozpoznać alergię latem? Objawy alergii 

Alergia sezonowa najczęściej objawia się ze strony nosa, oczu i dolnych dróg oddechowych. Objawy zwykle nasilają się po kontakcie z alergenem, np. po spacerze po łące, koszeniu trawy, pracy w ogrodzie, pobycie w parku albo przy otwartym oknie w okresie wysokiego pylenia.

Do najczęstszych objawów należą:

• wodnisty katar,
• kichanie seriami,
• zatkany nos,
• świąd nosa, gardła lub podniebienia,
• kaszel,
• spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła,
• osłabienie węchu,
• uczucie zatkania zatok,
• łzawienie, pieczenie i zaczerwienienie oczu,
• świąd spojówek,
• uczucie piasku pod powiekami.

U części osób alergia wziewna może współistnieć z astmą. Niepokojące są zwłaszcza:

• duszność,
• świszczący oddech,
• ucisk w klatce piersiowej,
• kaszel nasilający się w nocy lub po wysiłku,
• pogorszenie tolerancji wysiłku.

Takie objawy wymagają konsultacji lekarskiej, szczególnie jeśli pojawiają się regularnie w sezonie pylenia.

Czy alergia może dawać objawy skórne?

Tak, ale objawy skórne nie są najtypowszym objawem alergii na pyłki. U części osób sezon pylenia może nasilać świąd skóry, pokrzywkę lub atopowe zapalenie skóry, szczególnie jeśli skóra jest sucha, podrażniona albo ma uszkodzoną barierę ochronną. W takich sytuacjach ważna jest regularna pielęgnacja emolientami i unikanie dodatkowych czynników drażniących.

Kiedy iść do alergologa?

Konsultację alergologiczną warto rozważyć, jeśli objawy:

• powtarzają się co roku w podobnym okresie,
• utrudniają sen, pracę lub naukę,
• wymagają częstego stosowania leków bez recepty,
• obejmują duszność, świszczący oddech lub napady kaszlu,
• nie ustępują mimo unikania alergenów,
• dotyczą dziecka, kobiety w ciąży lub osoby z astmą.

Alergolog może zlecić testy skórne lub badania swoistych przeciwciał IgE, a następnie dobrać leczenie do rodzaju alergenu i nasilenia objawów.

Chcesz umówić wizytę u alergologa? Zobacz, gdzie zarezerwujesz konsultację w Świecie Zdrowia.

Jak ograniczać objawy alergii latem? 

Całkowite uniknięcie pyłków nie jest możliwe, ale można wyraźnie zmniejszyć kontakt z alergenami. Najważniejsze są regularne sprawdzanie komunikatów pyłkowych, ograniczenie ekspozycji w dniach wysokiego stężenia pyłków i właściwie dobrane leczenie.

Praktyczne sposoby na mniejszy kontakt z pyłkami

1. Sprawdzaj aktualny kalendarz pylenia. Najlepiej korzystać z komunikatów dla konkretnego regionu, bo sezon pylenia może różnić się między północą, centrum i południem Polski.
2. Unikaj spacerów w czasie najwyższego stężenia pyłków. W suche, ciepłe i wietrzne dni objawy zwykle są silniejsze. Lepiej wybierać spacery po deszczu lub po większym spadku temperatury.
3. Po powrocie do domu zmień ubranie i umyj twarz. Pyłki osiadają na włosach, skórze i tkaninach. Przy silnych objawach warto wziąć prysznic i umyć włosy przed snem, aby nie przenosić alergenów na poduszkę.
4. Nie susz pościeli i ubrań na zewnątrz w okresie wysokiego pylenia. Tkaniny łatwo zbierają pyłki, które później trafiają do mieszkania.
5. W samochodzie zamykaj okna i korzystaj z filtracji powietrza. Warto regularnie wymieniać filtr kabinowy, zwłaszcza jeśli objawy nasilają się podczas jazdy.
6. Noś okulary przeciwsłoneczne. Mogą częściowo ograniczyć kontakt pyłków ze spojówkami i zmniejszyć łzawienie oraz świąd oczu.
7. Unikaj świeżo skoszonych trawników i łąk. Koszenie traw może gwałtownie nasilać objawy u osób uczulonych na pyłki traw.
8. Planując urlop, sprawdź lokalny kalendarz pylenia. Wysokie góry i wybrzeże bywają korzystniejsze dla części alergików, ale wiele zależy od konkretnego alergenu, pogody i miejsca pobytu.
9. Nie rezygnuj z leczenia zbyt wcześnie. Leki działają najlepiej, gdy są stosowane zgodnie z zaleceniem lekarza lub farmaceuty, a nie dopiero wtedy, gdy objawy są już bardzo nasilone.

Zalecenia dotyczące ograniczania ekspozycji obejmują m.in. zamykanie okien w czasie sezonu pylenia, korzystanie z klimatyzacji lub filtracji powietrza oraz zmianę ubrania i mycie włosów po powrocie z zewnątrz.

Czy wietrzyć mieszkanie latem? 

Tak, ale najlepiej robić to rozsądnie. W okresie wysokiego pylenia otwieranie okien w środku dnia może zwiększać ilość alergenów w mieszkaniu. Najkorzystniejsze bywa krótkie wietrzenie:

• po deszczu,
• późnym wieczorem,
• w nocy,
• wcześnie rano, jeśli lokalne stężenie pyłków jest wtedy niskie.

W czasie bardzo wysokiego pylenia warto rozważyć oczyszczacz powietrza z filtrem HEPA, szczególnie w sypialni. Może on zmniejszyć ilość cząstek unoszących się w powietrzu, choć nie zastąpi leczenia ani unikania ekspozycji.

W mieszkaniu mogą występować także alergeny całoroczne, np. roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt i pleśnie. Dlatego przy objawach utrzymujących się przez cały rok warto sprawdzić, czy problemem są wyłącznie pyłki, czy również alergeny domowe.

Leki na alergię latem – co może pomóc?

Dobór leczenia zależy od rodzaju objawów. Przy alergicznym nieżycie nosa stosuje się m.in.:

• doustne leki przeciwhistaminowe,
• donosowe leki przeciwhistaminowe,
• donosowe glikokortykosteroidy,
• preparaty łączone do nosa,
• krople do oczu z lekiem przeciwhistaminowym lub stabilizatorem komórek tucznych,
• roztwory soli do płukania nosa.

W aktualnych zaleceniach ARIA-EAACI donosowe glikokortykosteroidy są jedną z podstawowych opcji leczenia alergicznego nieżytu nosa, szczególnie gdy dominują zatkanie nosa i nasilone objawy. Doustne leki przeciwhistaminowe mogą pomagać zwłaszcza przy kichaniu, świądzie i wodnistym katarze, ale nie zawsze wystarczają przy silnym obrzęku błony śluzowej nosa.

Nie należy nadużywać kropli obkurczających błonę śluzową nosa. Stosowane zbyt długo mogą prowadzić do polekowego nieżytu nosa i nasilenia zatkania.

Kiedy rozważyć odczulanie?

Jeśli objawy alergii sezonowej są silne, powtarzają się co roku i nie są dobrze kontrolowane lekami, lekarz może zaproponować immunoterapię alergenową, potocznie nazywaną odczulaniem. Dotyczy to m.in. alergii na pyłki traw, brzozy lub niektóre alergeny całoroczne.

Czy alergia może być niebezpieczna? Alergia na jad owadów 

Latem problemem są nie tylko pyłki. W tym okresie częściej dochodzi również do użądleń przez owady błonkoskrzydłe, czyli pszczoły, osy, szerszenie i trzmiele. U większości osób użądlenie powoduje miejscowy ból, zaczerwienienie, obrzęk i świąd. Taka reakcja, choć nieprzyjemna, zwykle nie jest groźna.

Alergia na jad owadów błonkoskrzydłych może mieć przebieg od łagodnych reakcji skórnych po ciężką, zagrażającą życiu anafilaksję, a jedyną metodą zmniejszającą ryzyko kolejnych reakcji systemowych jest immunoterapia jadem owadów u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów.

Objawy alergii na jad owadów

Objawy reakcji alergicznej po użądleniu mogą obejmować:

• pokrzywkę poza miejscem użądlenia,
• świąd całego ciała,
• obrzęk warg, powiek, twarzy lub języka,
• chrypkę,
• kaszel,
• świszczący oddech,
• duszność,
• ból brzucha,
• nudności, wymioty lub biegunkę,
• zawroty głowy,
• spadek ciśnienia,
• osłabienie,
• omdlenie lub utratę przytomności.

Szczególnie niebezpieczne są użądlenia w okolicy jamy ustnej, języka, gardła i szyi, ponieważ narastający obrzęk może utrudniać oddychanie.

Co robić przy podejrzeniu anafilaksji?

Przy objawach takich jak duszność, świszczący oddech, obrzęk języka lub gardła, zasłabnięcie, spadek ciśnienia, utrata przytomności albo szybko narastająca reakcja uogólniona należy natychmiast wezwać pomoc medyczną.

Jeżeli osoba ma przepisaną adrenalinę w autowstrzykiwaczu, należy użyć jej zgodnie z instrukcją – zwykle domięśniowo w przednio-boczną część uda. Nie należy czekać, aż objawy „same przejdą”. Adrenalina jest lekiem pierwszego wyboru w anafilaksji.

Osoba, która przebyła uogólnioną reakcję po użądleniu, powinna skonsultować się z alergologiem. Lekarz może zlecić diagnostykę alergii na jad owadów i ocenić, czy wskazana jest immunoterapia jadem.

Co warto zapamiętać?

Latem najczęściej dokuczają pyłki traw, bylicy, szczawiu, babki, pokrzywy i komosy oraz zarodniki grzybów pleśniowych Alternaria i Cladosporium. Objawy alergii mogą obejmować katar, kichanie, zatkany nos, łzawienie oczu, kaszel, świąd oraz – u części osób – duszność i objawy astmy.

Kalendarz pylenia pomaga przewidzieć, kiedy objawy mogą się nasilić, ale nie zastępuje obserwacji własnego organizmu ani konsultacji ze specjalistą. W przypadku silnych lub powtarzających się objawów warto skonsultować się z alergologiem, który dobierze leczenie i oceni, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka albo immunoterapia.