Hemoroidy – objawy, leczenie, przyczyny. Czym są i jak wyglądają guzki krwawnicze?

Hemoroidy, czyli guzki krwawnicze odbytu (krwawnice), to fizjologiczna część struktury odbytu. Jak wyglądają hemoroidy? To trzy poduszkowate, jamiste naczynia żylne, znajdujące się na samym końcu jelita grubego, które w umiarkowanym stopniu są wypełnione krwią. Funkcją hemoroidów jest kontrola oddawania gazów i stolca oraz uszczelnienie odbytu (w czasie oddawania stolca hemoroidy rozszerzają się i kurczą).

Choroba hemoroidalna, potocznie nazywana hemoroidami, polega na nadmiernym nabrzmieniu guzków krwawniczych. W wyniku tego procesu hemoroidy zaczynają uciskać otaczające je nerwy. Pierwsze objawy hemoroidów to: uczucie świądu, śluz w stolcu, krwawienie z odbytu. W zależności od tego, który splot żylny uległ przekrwieniu i nabrzmieniu, wyróżnia się hemoroidy wewnętrzne (dają objawy, ale nie są widoczne w pierwszej fazie choroby) oraz hemoroidy zewnętrzne (są widoczne w okolicy odbytu). Nazywanie hemoroidów żylakami odbytu jest błędne.

Hemoroidy – objawy choroby hemoroidalnej

• krwawienie z odbytu;
• ostry ból w czasie oddawania stolca;
• uczucie niecałkowitego wypróżnienia;
• pieczenie odbytu;
• śluz w stolcu;
• dyskomfort w okolicy odbytu;
• obecność krwi wokół stolca (hematochezja).

Objawy hemoroidów zewnętrznych to świąd, pieczenie i krwawienie z odbytu. Gdy hemoroidy zewnętrzne są duże, mogą w nich powstać zakrzepy, co może prowadzić do martwicy tkanek. Hemoroidy zewnętrzne utrudniają zachowanie higieny okolic odbytu; uszkodzona skóra jest podatna na infekcje. Hemoroidy wewnętrzne zwykle są bezbolesne; charakterystycznym pierwszym objawem jest niewielkie krwawienie z odbytu.

Hemoroidy – przyczyny

Hemoroidy są uważane za chorobę cywilizacyjną ze względu na liczbę osób, jaka się z nimi zmaga, a także z uwagi na współczesny tryb życia, który wpływa na powstanie problemu. Przyczyna choroby hemoroidalnej nie jest do końca poznana – znane są jedynie czynniki, które zwiększają ryzyko jej wystąpienia. 

Czynniki sprzyjające hemoroidom:

• częste zaparcia;
• biegunka;
• zaburzenia rytmu wypróżnień;
• siedzący tryb życia;
• otyłość;
• brak aktywności fizycznej;
• niska zawartość błonnika w diecie;
• mała ilość przyjmowanych płynów;
• ciąża.

Na większe ryzyko choroby hemoroidalnej narażone są osoby z wrodzonym brakiem zastawek żylnych w żyłach trzewnych, marskością wątroby oraz guzami miednicy małej.

Uwaga! Skrzepy krwi, ciemna, smolista krew w stolcu, czarny stolec – takie objawy zwykle wskazują na poważniejsze choroby i wymagają dalszej diagnostyki.

Jak uniknąć hemoroidów?

• pamiętaj o aktywności fizycznej;
• unikaj długotrwałego siedzenia;
• pamiętaj o higienie intymnej;
• dbaj o regularne wypróżnienia;
• unikaj potraw sprzyjających zaparciom;
• pamiętaj o błonniku w diecie.

Hemoroidy – leczenie

Leczenie hemoroidów zależy od stopnia zaawansowania choroby hemoroidalnej. Żylaki odbytu nie są niebezpieczną chorobą, pod warunkiem że problem zostanie zgłoszony lekarzowi odpowiednio wcześnie.

Krwawienie z odbytu zawsze wymaga wizyty u lekarza. Leczenie jest dobierane odpowiednio do stopnia zaawansowania choroby.

Dowiedz się więcej: Leczenie hemoroidów – maści, czopki, skleroterapia, operacje

Co stosować na hemoroidy?

W leczeniu hemoroidów stosuje się maści i kremy łagodzące oraz przeciwzapalne, a także czopki doodbytnicze, które wspierają regenerację błony śluzowej i przyspieszają gojenie się ran w odbycie.

Jak wygląda badanie hemoroidów?

W przypadku podejrzenia hemoroidów na początek należy udać się do lekarza pierwszego kontaktu. Powinien on wykonać proste badanie per rectum (palcem przez odbyt), często wykonywane w proktologii, urologii i ginekologii. Dzięki temu możliwe jest nie tylko rozpoznanie hemoroidów, ale też ocena odbytu i narządów sąsiadujących z odbytnicą.

Specjalista – lekarz od hemoroidów – to proktolog (lub chirurg proktolog), który specjalizuje się w leczeniu chorób końcowego odcinka jelita grubego (hemoroidy, ból podczas wypróżniania, nietrzymanie stolca, krew w stolcu, ropne wycieki, śluz, owrzodzenia).

Hemoroidy – badania specjalistyczne

• anoskopia – proktolog za pomocą wziernika ocenia stopień zaawansowania hemoroidów;
• rektoskopia (proktoskopia) – ocena całej odbytnicy za pomocą dłuższego wziernika (tubusa); badanie zalecane szczególnie u osób, które skarżą się na krwawienie świeżą krwią; rektoskopia pozwala wykluczyć raka odbytnicy;
• sigmoidoskopia – wziernikowanie zarówno odbytnicy, jak i esicy; badanie pozwala wykluczyć raka jelita grubego;
• kolonoskopia – możliwość wglądu w całe jelito grube; badanie trwa około 30 minut, jest prowadzone pod znieczuleniem ogólnym; zalecane przede wszystkim osobom po 50. roku życia oraz osobom z grupy ryzyka (u których w rodzinie występowały nowotwory jelita).

Sprawdź też: Żylaki odbytu (guzki krwawnicze, hemoroidy) – jakie badania wykonać?

Hemoroidy w ciąży i hemoroidy po porodzie

Przyczynami choroby hemoroidalnej w ciąży i po porodzie są m.in.: powiększanie się macicy i ucisk na żyły jamy brzusznej i miednicy; fizjologiczne zmiany w obrębie jamy brzusznej; wzrost ciśnienia żylnego w żyłach okolicy odbytu; przewlekłe zaparcia; silne parcie w czasie porodu.

Leczenie hemoroidów w ciąży jest ograniczone (niektóre leki nie mogą być stosowane u kobiet ciężarnych), zaleca się zwykle leczenie zachowawcze aż do rozwiązania. Hemoroidy często znikają po ciąży, ale mogą też pojawić się po porodzie – na skutek silnego parcia w czasie porodu. Każde zmiany w obrębie odbytu (guzki, śluz w kale, krew w kale) powinny być konsultowane z lekarzem. Może istnieć konieczność chirurgicznego usunięcia po ciąży.

Przeczytaj: Hemoroidy po porodzie – kiedy znikną?

Choroby mylone z hemoroidami

Objawy hemoroidów są podobne do objawów innych chorób, takich jak:

• ropnie odbytowo-odbytnicze;
• przetoki;
• szczelina odbytu (rana w kanale odbytu);
• zapalenie zwieraczy odbytu.

Aby uzyskać odpowiednią diagnozę i leczenie, konieczne jest udanie się do lekarza, który wykluczy inne, dające podobne objawy schorzenia.

Autor: Jacek Krajl