Krzywa przegroda nosowa – skąd ten problem?
Przegroda nosowa to struktura leżąca pośrodkowo w jamie nosowej. Zbudowana z ruchomej części błoniastej (początkowy odcinek przegrody leżący w przedsionku nosa), części chrzęstnej (chrząstka przegrody nosa) i kostnej (blaszka pionowa kości sitowej i lemiesz). Stanowi przyśrodkową ścianę każdego nozdrza, a jej role to:
- strukturalne wsparcie dla nosa, pomagające utrzymać jego fizjologiczny kształt,
- podział jamy nosowej na dwie symetryczne części, umożliwiające niezależne oddychanie przez dwie dziurki,
- uczestniczenie w procesie węchu dzięki nabłonkowi węchowemu zlokalizowanemu w jej górnej części,
- nawilżanie i filtrowanie powietrza dzięki błonie śluzowej pokrywającej przegrodę nosową.
U osób dorosłych przegroda nosowa prawie nigdy nie jest idealnie prosta i zlokalizowana centralnie. Szacuje się, że skrzywioną w jakimś stopniu przegrodę nosową może mieć nawet 90% dorosłych Europejczyków, ale w większości przypadków odchylenie jest niewielkie i nieodczuwalne przez pacjenta. Jeśli nie wiąże się z zaburzeniem drożności nosa, nie wymaga leczenia.
Problemem staje się przegroda przechylona w jedną stronę o więcej niż 50%, ze skrzywieniem wpływającym na Twoje funkcje oddechowe. Takiej anomalii często towarzyszy też przerost kompensacyjny małżowiny dolnej nosa po stronie przeciwnej do skrzywienia.
Rodzaje skrzywienia przegrody nosowej
Deformacje przegrody nosowej dzieli się na deformacje chrząstki, kości oraz kości i chrząstki. Rozróżnia się skrzywienia w postaci:
- deformacja przegrody w kształcie litery “S” lub “C”,
- listwy chrzęstnej lub kostnej, powstających w części dolnej przegrody,
- kolca,
- przemieszczenia w bok przedniego brzegu chrząstnej części przegrody nosowej (zwichnięcia chrząstki przegrody nosa).
Czytaj także: Suchość w nosie – jak sobie z nią radzić?
Przyczyny krzywej przegrody nosowej
W okresie płodowym przegroda nosowa jest zazwyczaj prosta, a odchyleniu w jedną lub drugą stronę może ulec później.
Wśród przyczyn krzywej przegrody nosowej możemy wyróżnić następujące sytuacje:
- do skrzywienia może dojść już w momencie porodu, gdy podczas przechodzenia noworodka przez kanał rodny jego nos ulega uciskom i urazom,
- w późniejszym wieku u części dzieci tkanka chrzęstna lub kostna w miarę rozrostu nie uzyskuje linii prostej,
- do skrzywienia przegrody może dojść w wyniku wypadku, bójki i innych urazów nosa, również w wieku dojrzałym.
Objawy krzywej przegrody nosowej
U większości pacjentów skrzywienie nie daje żadnych niepojących objawów i może wiązać się jedynie z niewielkim defektem estetycznym w postaci nierównych dziurek. Jeśli skrzywienie jest większe, możesz odczuwać szereg objawów, z których te występujące najczęściej to:
- sapka u noworodków (niedrożność nosa powodująca trudności w oddychaniu),
- jednostronne lub obustronne ograniczenie przepływu powietrza przez nos,
- zaburzenie drożności nosa skutkujące zaburzonym przepływem wydzieliny, prowadzącym do powstawania strupów i podkrwawiania śluzówki nosa oraz odczuwanym jako zatkany nos,
- nawracające infekcje górnych dróg oddechowych, zwłaszcza ostre i przewlekłe zapalenie zatok przynosowych,
- nawracające zapalenia ucha środkowego,
- chrapanie i bezdech senny,
- bóle głowy i twarzoczaszki,
- krwawienie z nosa,
- zaburzenia węchu,
- przewlekłe zmęczenie.
Czytaj także: Zatkane zatoki ‒ powszechna dolegliwość wśród osób w każdym wieku
Krzywa przegroda nosowa – operacja chirurgiczna
Podstawowym postępowaniem mającym na celu korekcję skrzywienia przegrody nosowej jest plastyka przegrody nosa, czyli zabieg laryngologiczny znany jako septoplastyka.
Wskazaniem do zabiegu jest:
- częściowe lub całkowite upośledzenie oddychania nosem,
- utrudniony przepływ wydzielin nosowych,
- nawracające infekcje zatok lub nieżyt nosa,
- przewlekłe krwawienie z nosa,
- bóle głowy i twarzy,
- szczególnym wskazaniem jest przygotowanie do hipofizektomii, czyli usunięcia guza przysadki przez jamę nosową.
Sepaloplastyka wykonywana jest z pomocą endoskopu lub technik otwartych, wymaga znieczulenia ogólnego, ale czasem przeprowadzana jest w znieczuleniu miejscowym. Chrząstkę modeluje się wyciągając ją z jamy nosa lub pracując wewnątrz nosa. Konieczne może być też wycięcie lub przemodelowanie kości, w tym dodatkowych kolców i listew wpływających na kształt przegrody. Czas trwania zabiegu, w zależności od zastosowanej techniki, to 1 do 3 godzin. Po zabiegu możesz być zwolniony do domu w tym samym dniu lub rano kolejnego dnia. Wewnątrz nosa lekarz instaluje opatrunek tamujący krwotok, a na zewnątrz nosa drugi, którego zadaniem jest usztywnienie kości i chrząstek zoperowanego nosa.
Bezpośrednio po operacji lekarz może zalecić Ci:
- spać z uniesioną głową,
- unikać wydmuchiwania nosa,
- unikać obciążających ćwiczeń fizycznych,
- nosić ubrania niewymagające przeciągania przez głowę (np. zapinane z przodu bluzy czy swetry),
- unikać nadmiernego przegrzewania się oraz wyziębiania organizmu,
- unikać solarium i sauny.
Czytaj także: Endoskopia – jak wygląda? Rodzaje endoskopii i wskazania do badania
Operacja krzywej przegrody nosowej – powikłania
Septoplastyka jest zabiegiem bezpiecznym, jednak nigdy nie można całkowicie wykluczyć ryzyka wystąpienia komplikacji i powikłań. Po zabiegu możesz doświadczyć krwawienia z nosa, skrzepy i krwiaki.
W rzadkich przypadkach dochodzi do:
- perforacji przegrody,
- pogorszenia węchu,
- niekorzystnej zmiany kształtu nosa,
- przejściowego drętwienia górnych dziąseł i zębów w wyniku reakcji na podane znieczulenie.
Rezultaty zabiegu nie są odczuwalne od razu. Przez pierwsze tygodnie możesz czuć się gorzej niż przed operacją ze względu na utrzymującą się opuchliznę nosa i twarzy. Przez określony czas zalecamy szczególnie dbać o nos i unikać urazów, gdyż przegroda jest wówczas jeszcze osłabiona i niestabilna. Na szczęście w ogromnej większości przypadków długotrwałe efekty operacji są bardzo zadowalające, a jakość życia poprawia się już po trzech miesiącach od zabiegu. Zoperowani pacjenci wskazują na zmniejszenie ograniczeń powodowanych przez kłopoty z nosem, w tym lepszy przepływ powietrza, rzadsze infekcje, lepszy sen.
Krzywa przegroda nosowa – NFZ
Finansowanie operacji skrzywionej przegrody nosowej przez Narodowy Fundusz Zdrowia jest możliwe, a na refundowane zabiegi funkcjonalnej plastyki nosa w klinice chirurgii plastycznej lub laryngologicznej kierowani są pacjenci z wadami wrodzonymi lub deformacjami wywołanymi urazami, chorobą lub innymi zabiegami.
Nie można ubiegać się o refundację septoplastyki ze względów estetycznych – w takiej sytuacji jedynym rozwiązaniem jest zabieg wykonany prywatnie, którego koszt może wahać się, w zależności od miasta i renomy kliniki, od 6 do 13 tysięcy złotych.
Bibliografia:
- Agata Korowacka, Tomasz Piątek, Piotr Małkowski. Jakość życia pacjentów ze skrzywioną przegrodą nosa przed i po leczeniu operacyjnym. Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne. 2020; 3: 118-123
- Tomasz Zatoński. Choroby Nosa i Zatok Przynosowych. Edra Urban & Partner. 2023
