Lipaza – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Lipaza – na czym polega badanie?

Lipaza to enzym wytwarzany przez trzustkę, jednak pozostaje w formie nieaktywnej do momentu połączenia się z kwasami żółciowymi. To one aktywują lipazę do działania i uwolnienia swoich właściwości.

Rolą lipazy jest przede wszystkim udział w procesach metabolizowania tłuszczy pokarmowych, czyli rozkładania ich do możliwie najprostszej postaci – wolnych kwasów tłuszczowych.

Oprócz tego obecność lipazy wspiera wchłanianie składników odżywczych przez komórki oraz wspomaga organizm w usuwaniu zbędnych produktów przemiany materii.

Ze względu na miejsce produkcji, a także właściwości lipazy oznaczenie poziomu tego enzymu jest pomocne przy niektórych dolegliwościach trzustki, a także dysfunkcjach układu pokarmowego, np. niedrożności jelit.

Zobacz: Układ pokarmowy – leki na trawienie i problemy pokarmowe

Lipaza – normy, interpretacja wyników

Ogólne wartości referencyjne przyjęte dla stężenia lipazy w surowicy krwi wynoszą maksymalnie do 60 IU/l. Przekroczenie tej wartości może sugerować podwyższony poziom enzymu w surowicy.

Warto jednak pamiętać, że ostateczną interpretacją wyników badań zajmuje się lekarz, gdyż niektóre laboratoria przyjmują odmienne wartości referencyjne ze względu m.in. na stosowanie innych metod badawczych.

Możliwe przyczyny odchyleń od normy

Wysokie stężenie lipazy w surowicy krwi może pojawiać się przy takich schorzeniach, jak:

• niedrożność jelit lub przewodu trzustkowego,
• nowotwory złośliwe trzustki,
• stany zapalne jelit,
• mukowiscydoza,
• niewydolność nerek.

Oprócz tego wyższe stężenie lipazy może pojawić się w przebiegu chorób wątroby (np. marskość wątroby) czy dróg żółciowych. Wzrost poziomu tego enzymu można zaobserwować także przy perforacji wrzodu dwunastnicy oraz podczas ostrego zapalenia trzustki.

Zbyt niskie stężenie lipazy może występować m.in. przy cukrzycy typu I, a także u osób zmagających się z nadciśnieniem tętniczym.

Czytaj także: Chora trzustka – jakie daje objawy na skórze?

Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania

Na ostateczny wynik badania mogą wpływać czynniki, takie jak:

• spożycie posiłku,
• aktywność fizyczna,
• używki,
• przyjmowanie niektórych lekarstw.

Dlatego jeśli przyjmujesz określone leki na stałe, koniecznie poinformuj o tym wcześniej lekarza.

Lipaza – wskazania do wykonania badania

Badanie z oznaczeniem stężenia lipazy we krwi nie należy do rutynowej diagnostyki. Wynika to z faktu, iż stężenie tego enzymu nie ma zbyt wysokie wartości diagnostycznej, z wyjątkiem jednej sytuacji.

Jest nią ostry stan zapalny trzustki – to właśnie w kierunku potwierdzenia lub wykluczenia tego schorzenia wykonuje się oznaczenie poziomu lipazy w surowicy krwi.

Co istotne, ma to zastosowanie wyłącznie w stanie ostrym, gdyż dla przewlekłego zapalenia trzustki wartości tego enzymu nie są już tak istotne.

Zobacz też: Przewlekłe zapalenie trzustki – przyczyny, diagnostyka, leczenie

Lekarz może zalecić to badanie, także podejrzewając:

• inne schorzenia w obrębie trzustki,
• choroby wątroby,
• zaburzenia funkcjonowania dróg żółciowych,
• niektóre uszkodzenia układu pokarmowego.

Jednak najczęściej wskaźnik ten pełni wówczas funkcję pomocniczą na zasadzie wykluczenia ostrego zapalenia trzustki. Pomaga lekarzowi określić dalszy kierunek diagnostyczny.

Jeśli istnieje takie uzasadnienie, to lekarz może zalecić to badanie również w ramach kontroli skuteczności prowadzonej terapii nowotworowej. Zwłaszcza gdy zmiany dotyczą trzustki.

Lipaza – przeciwwskazania

Oznaczenie stężenia lipazy w surowicy krwi to badanie polegające wyłącznie na pobraniu próbki krwi do dalszej analizy. Jest to badanie w pełni bezpieczne, a więc nie istnieją przeciwwskazania do jego wykonania.

Lipaza – przygotowanie do badania

Do badania z oznaczeniem stężenia lipazy nie trzeba się wcześniej przygotowywać, choć warto zaplanować dobrze badanie i pamiętać o kilku kwestiach.

1. Lipaza jako enzym jest podatna na zmienność rytmu dobowego, a więc zaleca się, aby na badanie przyjść na czczo, najlepiej rano. Postaraj się zachować odstęp ok. 8-10 godzin pomiędzy badaniem a zjedzeniem ostatniego posiłku. Postaw na coś lekkostrawnego.
2. Ogranicz intensywną aktywność fizyczną w przeddzień badania, a najlepiej zrezygnuj z niej całkowicie, jeśli masz taką możliwość.
3. Odstaw używki, takie jak np. alkohol czy papierosy, minimum 2 dni przed badaniem.

W sytuacji, gdy przyjmujesz leki na stałe, poinformuj o tym wcześniej lekarza. Jeżeli specjalista uzna to za istotne, może zalecić mniejszą dawkę leku na kilka dni przed badaniem lub udzielić innych wskazówek.

Oprócz tego do badania nie musisz się przygotowywać. Możesz zabrać ze sobą butelkę wody, jednak upewnij się, że możesz ją pić bezpośrednio przed badaniem.

Lipaza – przebieg badania

Badanie z oznaczeniem stężenia lipazy w surowicy krwi wygląda tak jak większość badań laboratoryjnych. Cały proces trwa krótko i rozpoczyna się od znalezienia przez diagnostę odpowiedniego miejsca do nakłucia.

Następnie diagnosta delikatnie nakłuwa żyłę i pobiera odpowiednią ilość krwi do badań. Po zakończonym badaniu uciskaj miejsce nakłucia gazikiem jeszcze przez kilka minut – dzięki temu ograniczysz ryzyko wystąpienia siniaka.

Wyniki badania z oznaczeniem stężenia lipazy dostępne są zazwyczaj kolejnego dnia, choć ostateczny czas oczekiwania zależy indywidualnie od placówki. Za standard jednak przyjmuje się 1-4 dni.

Lipaza – skutki uboczne i powikłania

Analiza stężenia lipazy w surowicy krwi to bezpieczne badanie, które nie powoduje żadnych specyficznych skutków ubocznych czy powikłań. Mogą wystąpić standardowe dolegliwości, takie jak zasinienie w miejscu nakłucia czy odczuwany dyskomfort. Badanie można wykonywać zarówno u kobiet w ciąży, jak i u dzieci.

Ból trzustki – co może oznaczać? Jak rozpoznać ból trzustki?