Ortoreksja – co to jest? Definicja, objawy i leczenie ortoreksji

Co to jest ortoreksja?

Osoby dotknięte ortoreksją przesadnie dbają o zdrową dietę, eliminując z niej kolejne „szkodliwe” produkty. Przyczyną ortoreksji jest właśnie skrajne podejście do tematu zdrowego odżywiania – coś, co powinno przynieść korzyść dla organizmu, zmienia się z czasem w prawdziwą obsesję.

Ortoreksja – definicja i historia choroby

Autorem terminu ortoreksja jest amerykański lekarz Steven Bratman. W dzieciństwie zdiagnozowano u niego alergię m.in. na jajka i mleko, w związku z czym musiał wykluczyć te produkty z jadłospisu. Stopniowo Bratman zaczął więc eliminować kolejne „szkodliwe” dla zdrowia produkty. Wymagało to czasu, poświęcenia, ale przynosiło ogromną satysfakcję. Na tyle dużą, że zdrowe odżywianie stało się sensem codziennego funkcjonowania.

Bratman wpadł w obsesję, choć sam jeszcze o tym nie wiedział. Jadał posiłki przygotowywane tylko przez siebie, i to na podstawie autorskiego menu, które nieustannie poddawał nowym i coraz bardziej restrykcyjnym ograniczeniom. Aż pewnego dnia ze zdziwieniem zauważył, że jego superdieta przynosi mu więcej szkody niż pożytku. Na szczęście nie było za późno. W zrozumieniu problemu pomogły mu studia medyczne. Odkrył u siebie nową jednostkę chorobową, nazwał ją i opisał w pracy „Health Food Junkies – Orthorexia Nervosa”.

Ortoreksja – objawy

• zmiana podejścia do tematu odżywiania,
• obsesja na punkcie sposobu przygotowywania posiłków,
• obsesyjne eliminowanie produktów, które mogą być niezdrowe,
• skrupulatne liczenie kalorii,
• intensywne treningi.

Objawy ortoreksji nie są charakterystyczne, zaburzenie u każdego może przebiegać nieco inaczej i manifestować się innymi symptomami. W konsekwencji w wyniku restrykcyjnych zasad żywieniowych może dojść do niedoboru witamin, mogą pojawić się dolegliwości ze strony układu pokarmowego (m.in. bóle brzucha) oraz anemia.

Przyczyny ortoreksji. Ortoreksja to problem w głowie

Ortoreksja, podobnie jak anoreksja, może wiązać się z niską samooceną albo poczuciem, że nie jest się wystarczająco dobrym. Do tego często dochodzi większa niż u innych podatność na sugestie oraz lęk przed niezdrowym, szkodliwym, wręcz „toksycznym” jedzeniem.

Ortoreksja – leczenie

Niezależnie od źródła problemu ortoreksję – podobnie jak inne choroby o podłożu psychicznym – powinno się leczyć u specjalisty: psychiatry, psychologa, psychoterapeuty. 

Skutki ortoreksji

Może się wydawać, że komponowanie posiłków z samych zdrowych produktów to coś, do czego warto dążyć. Trzeba jednak pamiętać, że ortoreksja, jak zresztą każda obsesja, ma destrukcyjny wpływ na człowieka:

• ortoreksja zabiera czas (planowanie posiłków, gotowanie, wyszukiwanie zdrowych produktów, kupowanie – to wszystko zajmuje większą część dnia),
• ortoreksja zaburza sen (nieustanne myślenie o jedzeniu utrudnia spokojny sen),
• ortoreksja ma negatywny wpływ na relacje z ludźmi (na spotkania z nimi nie starcza już czasu),
• ortoreksja może doprowadzić do utraty pracy i wycofania się z życia społecznego (kontakty z innymi oraz obowiązki związane z pracą mogą przeszkadzać ortorektykowi w realizacji celów związanych ze zdrowym odżywianiem).

Dieta eliminacyjna, a taka jest dieta ortorektyka, mimo że złożona ze zdrowych produktów, jest zazwyczaj za mało urozmaicona, a to oznacza w pierwszej kolejności niewystarczającą ilość składników odżywczych (czyli białek, węglowodanów, tłuszczów i witamin), a w dalszej – kłopoty z sercem, nerkami, wątrobą, układem odpornościowym, hormonalnym czy nerwowym.

Autor: Joanna Grzegorzewska / jot