Zakażenie amebą Naegleria fowleri niemal zawsze kończy się śmiercią. Pasożyt dostaje się do mózgu, gdzie odżywia się jego tkankami – 99 procent chorych umiera w ciągu kilku dni od zakażenia. Mimo to, przypadki są ekstremalnie rzadkie: w ciągu ostatnich 60 lat odnotowano tylko 128 infekcji. Na świecie znane są zaledwie trzy osoby, które przeżyły. Jedną z nich jest Kali Hardig, dziś 13-latka z USA, która zakaziła się amebą w 2013 roku najprawdopodobniej podczas zabawy w parku wodnym.
Czym jest ameba?
Ameba jest bardzo rzadkim pasożytem jednokomórkowym o zmiennym kształcie ciała, który do życia nie potrzebuje gospodarza.
Ameby występują w trzech różnych postaciach:
- pełzakowej (trofozoit),
- wiciowej,
- cysty.
Pokryte są pellikulą, czyli cienką błonką, a poruszają się ruchem pełzakowatym za pomocą wysuwanych nibynóżek. Ameba rozmnaża się dzieląc się na nowe osobniki, zazwyczaj powstają 2 lub 4 nowe pasożyty.
Pasożyt dostaje się do organizmu przez nos, przechodząc przez błony śluzowe i nerw węchowy, aż dociera do mózgu. Tam ameba wytwarza wypustki, którymi odrywa fragmenty tkanki mózgowej, po czym je wchłania i trawi. Proces ten prowadzi do krwotocznej martwicy mózgu. Większość zakażonych umiera w ciągu dwóch tygodni od infekcji.
Śmierć następuje nie tylko z powodu niszczenia tkanki mózgowej przez pasożyta. Ameba wywołuje także silne zapalenie mózgu i opon mózgowych. Prowadzi to do obrzęku i wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego. W skrajnych przypadkach dochodzi do wgłobienia migdałków móżdżku w otwór wielki, co powoduje ucisk na podstawowe ośrodki odpowiedzialne za podstawowe funkcje życiowe. To właśnie ten mechanizm najczęściej jest bezpośrednią przyczyną śmierci chorego.
Jak i gdzie dochodzi do zakażenia amebą?
Zakażenie amebą, inaczej nazywane negleriozą występuje bardzo rzadko.
Najczęściej do zakażenia pasożytem dochodzi latem, podczas kąpieli w ciepłych zbiornikach wodnych. Amebę można spotkać w wilgotnych glebach i w powietrzu, jednak najczęściej rozwija się w bardzo ciepłej, słodkiej i stojącej wodzie. W związku z tym największe zagrożenie stanowią naturalne źródła ciepłej wody oraz ciepłe i zamknięte zbiorniki wodne, czyli jeziora i stawy.
Amebę można spotkać też w basenach kąpielowych, ale uwaga – nie tam, gdzie woda jest chlorowana, systematycznie czyszczona i filtrowana lub ozonowana. Najwięcej zakażeń amebą (których i tak nie jest stosunkowo dużo) odnotowuje się w Stanach Zjednoczonych, Pakistanie oraz Nowej Zelandii.
Zakażenie amebą w Polsce
W Polsce nie odnotowano przypadków negleriozy, czyli zakażenia amebą. Nasz kraj nie jest naturalnym środowiskiem dla ameby, ponieważ wody są zbyt zimne. Jednak szczepy pierwotniaka ameby wykryto w latach 80. ub. w. w ciepłych wodach Jezior Konińskich (woj. wielkopolskie), które były podgrzewane przez pobliskie elektrownie.
Jak dochodzi do zakażenia amebą?
Do zakażenia amebą dochodzi najczęściej podczas kąpieli w zanieczyszczonej wodzie, rzadziej wskutek płukania zatok nieodpowiednią wodą. Pasożyt wnika przez nos, przechodzi przez błony śluzowe i nerw węchowy, a następnie dociera do mózgu, gdzie żywi się jego tkanką. Amebą nie można zarazić się poprzez picie wody.
Nie wiadomo dlaczego u jednych dochodzi do zakażenia, a u innych – nie. Naukowcy obserwują jedynie, że ryzyko zakażenia jest największe w czasie upałów i wzrasta u osób, które mają nieodpowiednio wykształconą lub osłabioną odporność, czyli – u dzieci, osób starszych, z chorobami przewlekłymi, etc.
Objawy zakażenia amebą
Objawy zakażenia amebą występują do 7 dni od wniknięcia pasożyta do organizmu i obejmują:
- bóle głowy,
- podwyższoną temperaturę ciała lub gorączkę,
- wymioty,
- sztywność karku,
- nadmierną senność (chory może spać całymi dniami).
Bardzo szybko pojawiają się problemy z koncentracją, utrata równowagi, drgawki i halucynacje – są to objawy, które wskazują na zajęcie mózgu. Po tych objawach postęp choroby jest bardzo szybki i gwałtowny, a śmierć chorego zwykle następuje do 12 dni.
Jak wykryć amebę? Jak przebiega leczenie?
Przy podejrzeniu zakażenia amebą wykonuje się badanie płynu mózgowo-rdzeniowego w celu wykrycia pierwotniaka Naegleria fowleri. W leczeniu stosuje się antybiotyki, jednak ich skuteczność jest ograniczona – wiele leków nie przenika do mózgu. Dlatego lekarze czasem decydują się na bezpośrednie podanie antybiotyków do mózgu, co wiąże się z dużym ryzykiem.
W przypadku leczenia Kali Hardig, która przeżyła zakażenie amebą, lekarz Sanjiv Pasala zadecydował o podaniu bezpośrednio do mózgu dziewczynki mieszanki leków przeciwgrzybicznych, antybiotyków oraz opracowanego nowego środka, przenikającego przez barierę mózg-krew.
Leczenie zakażenia amebą należy zawsze do decyzji lekarza prowadzącego. W 99 proc. zakażenie amebą jest śmiertelne. Na świecie żyją tylko 3 osoby, które przeżyły chorobę.
Zapobieganie zakażeniu amebą
Zakażenia amebą są niezwykle rzadkie, ale mogą wystąpić, szczególnie w ciepłych, słodkowodnych akwenach przy wysokiej temperaturze i niskim poziomie wody. Aby zmniejszyć ryzyko infekcji, warto podczas kąpieli używać klipsów na nos – ameba przedostaje się do organizmu właśnie przez śluzówkę nosa.
Bibliografia
- https://www.mp.pl/interna/chapter/B01.XI.H.8.1.
- https://www.mp.pl/kurier/89694,nastolatka-wyleczona-z-negleriozy
To również może Cię zainteresować:
