Paciorkowiec w gardle – jak można się zarazić? Objawy i leczenie

Co to są paciorkowce?

Paciorkowce, inaczej streptokoki (z łac. Streptococcus) to bakterie gram dodatnie o bardzo dużych zdolnościach zakażania. Ma to związek z wytwarzaniem przez nie hialuronidaz, które umożliwiają paciorkowcom wnikanie w głębsze warstwy skóry i tkanki łącznej.

Główny podział paciorkowców związany jest z ich oddziaływaniem na czerwone krwinki i uwalniania się hemoglobiny w wyniku ich rozpadu (hemoliza). W zależności od tego, w jakim stopniu wpływają na erytrocyty, streptokoki dzieli się na:

• paciorkowce gamma – nie zachodzi widoczna hemoliza;
• paciorkowce alfa – dochodzi do zmniejszenia ilości żelaza w hemoglobinie i częściowej hemolizy;
• paciorkowce beta hemolizujące – ten rodzaj bakterii powoduje rozerwanie erytrocytów i uwolnienie hemoglobiny do osocza (hemoliza całkowita).

Ostatnia grupa ma największe znaczenie w medycynie. Ze względu na występujący na powierzchni tych paciorkowców antygen Lancefield (wielocukier) zaklasyfikowano je do grup oznaczonych literami od A do O, przy czym tylko pięć (A, B, C, D, G) zostało zaklasyfikowanych, jako chorobotwórcze dla ludzi.

1. Paciorkowiec grupy A – inaczej pneumokoki (paciorkowiec ropny). Najczęściej występujący rodzaj paciorkowców w gardle, zatokach oraz nosie. U osób z obniżoną odpornością, dzieci i seniorów przyczynia się do infekcji górnych dróg oddechowych.
2. Paciorkowiec grupy B – określany również paciorkowcem GBS (paciorkowiec bezmleczności). Fizjologicznie występują w jelitach oraz na skórze ponad 30 proc. ludzi. Infekcje dotyczą najczęściej noworodków, seniorów lub osób z zaburzeniami odporności.
3. Paciorkowce grupy C i G – przez lata uważane za groźne jedynie dla zwierząt. U człowieka fizjologicznie mogą występować na skórze, w górnych drogach oddechowych, w przewodzie pokarmowym i układzie moczowo – płciowym.
4. Paciorkowiec grupy D – nazywany paciorkowcem kałowym. Fizjologicznie występuje w jelitach. Obecność w jamie ustnej, pochwie, cewce moczowej czy pęcherzu może przyczynić się do infekcji.

Paciorkowiec w gardle – objawy

Za infekcje górnych dróg oddechowych odpowiadają najczęściej pneumokoki. Infekcje związane z obecnością paciorkowca ropnego w gardle mogą być bardzo dokuczliwe. Najczęściej pacjenci skarżą się na silny ból gardła, problemy z przełykaniem i gorączkę. W badaniu stwierdza się obrzęk i zaczerwienienie błony śluzowej gardła i migdałków.

Wśród powszechnych chorób wywoływanych obecnością paciorkowca w gardle wymienia się przede wszystkim zapalenie błony śluzowej gardła, migdałków (angina paciorkowcowa) i szkarlatynę.

Paciorkowiec w gardle – jak można się zarazić?

Paciorkowce rozprzestrzeniają się drogą kropelkową. Źródłem zakażenia może być zarówno osoba chora, jak i bezobjawowy nosiciel paciorkowca w gardle. Jednym z czynników sprzyjających zakażeniu jest nieprzestrzeganie podstawowych zasad higieny (brudne ręce, przedmioty, używanie tych samych sztućców, picie ze wspólnej butelki itd.).

Diagnostyka zarażenia paciorkowcem

Rozpoznania bakteryjnej infekcji górnych dróg oddechowych dokonuje lekarz na podstawie wywiadu i zbadania pacjenta. W celu potwierdzenia diagnozy warto wykonać wymaz i posiew lub wykonać szybkie badanie na paciorkowca w gardle (Strep A Test). Pozwoli to uniknąć ewentualnej bezpodstawnej antybiotykoterapii. Uporczywe lub przedłużające się objawy infekcji gardła zawsze stanowią wskazanie do wizyty u specjalisty, ponieważ w przypadku nieleczonych infekcji paciorkowcowych może dojść do poważnych powikłań.

Jak wyleczyć paciorkowca w gardle?

Tylko lekarz może zdecydować o tym, jaki antybiotyk na paciorkowca w gardle będzie najlepszy. Najczęściej w leczeniu zakażeń paciorkowcowych stosuje się antybiotyki beta–laktamowe (np. penicylina, cefadroksyl) lub makrolidowe (np. erytromycyna, klarytromycyna), głównie u pacjentów, u których występuje nadwrażliwość na penicyliny lub w przypadku paciorkowców kałowych niewrażliwych na antybiotyki beta–laktamowe.

Dodatkowo stosuje się również leczenie objawowe, aby zmniejszyć dolegliwości pacjenta związane z obecnością paciorkowca w gardle.
W przypadku trudnych zakażeń niepoddających się powszechnie stosowanej antybiotykoterapii zalecane jest wykonanie posiewu z antybiogramem.

Powikłania po paciorkowcach w gardle

Nieleczone (lub niedoleczone) bakterie paciorkowca w gardle mogą stać się przyczyną powikłań obejmujących inne organy i schorzenia, do których zalicza się m.in.: zapalenie płuc, mięśnia sercowego, opon mózgowych, kości oraz ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej.

Autor: Redakcja