Plamki Koplika – co to jest i jak je rozpoznać?
Plamki Koplika, zwane także plamkami Fiłatowa lub plamkami Fiłatowa-Koplika, są charakterystycznym objawem odry. Poprzedzają wystąpienie choroby, a także są często symptomem potwierdzającym w jej diagnostyce.
Do cech charakterystycznych, pomagających rozpoznać plamki Koplika, należą:
- występowanie zmian w jamie ustnej, po wewnętrznej stronie policzków,
- występowanie na wysokości zębów przedtrzonowych i trzonowych dolnych, ale mogą też pojawiać się w okolicy gruczołów ślinowych, a nawet wewnętrznej stronie warg i podniebieniu,
- niewielki rozmiar (ok. 1-2 mm średnicy),
- szarobiały lub biały kolor,
- czerwona obwódka zapalna plamek,
- obecność wysięku surowiczego,
- zanik plamek w ciągu 1-3 dni od momentu wystąpienia. Plamki znikają i bledną wraz z rozwojem choroby i pojawieniem się wysypki w innych częściach ciała.
Ciekawostka: Różnorodność nazw plamek pochodzi od nazwisk osób, które te zmiany opisały. Przedstawili je m.in. Reubold z Würzburga, Johann Andreas Murray, Carl Jakob Adolf Christian Gerhardt, Nicolaj Flindt i Nił Fiłatow. Dawniej stosowano więc m.in. określenie „plamki Flindta” czy „plamki Fiłatowa”, obecnie stosowana nazwa to „plamki Koplika”, od amerykańskiego pediatry Henry’ego Koplik’a, który również opisał ten charakterystyczny objaw odry.
Plamki Koplika – na jakie choroby mogą wskazywać?
Co prawda plamki Koplika to charakterystyczny objaw odry, ale mogą też wystąpić w przebiegu innych zakażeń wirusowych. Zaliczyć do nich można zakażenie echowirusami (wirusy ECHO) lub parwowirusem B19 wywołującym rumień zakaźny.
Z czym różnicować plamki Koplika?
Wiele innych zmian skórnych i chorób może przypominać wyglądem plamki Koplika. Zaliczamy do nich m.in.:
- afty – żółte lub białe owrzodzenia w jamie ustnej, często bolesne,
- pleśniawki – infekcja grzybicza, zazwyczaj pod postacią białego nalotu,
- zapalenie i choroby dziąseł – często pojawia się zaczerwienienie i plamy w jamie ustnej,
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej – pojawia się w wyniku infekcji grzybiczej, bakteryjnej lub wirusowej, również w przebiegu alergii,
- zespół grudkowo-krwotocznych „rękawiczek i skarpetek” – pojawia się również złuszczenie i zaczerwienienie wokół ust,
- liszaj płaski – występują plamy w jamie ustnej, a dodatkowo guzki i inne zmiany,
- łuszczyca – mogą wystąpić białe plamy w jamie ustnej,
- pęcherzyca – dodatkowo mogą wystąpić nadżerki,
- inne choroby skóry.
Polecamy także: Rany w jamie ustnej, rana na podniebieniu – leczenie. Jak złagodzić ból?
Leczenie plamek Koplika
Plamki Koplika nie wymagają leczenia – to objaw chorobowy, który w przypadku odry zanika samoistnie. Można więc uznać, że leczenie plamek Koplika to terapia i leczenie odry. W przebiegu choroby plamki zaczynają zanikać już na początku choroby, a w momencie wystąpienia właściwej wysypki, plamki bledną i znikają samoistnie.
Pamiętaj, że w przypadku wystąpienia krostki, zmiany czy plamki w buzi dziecka lub osoby dorosłej, należy skonsultować ten objaw z lekarzem. Jeśli wstępna diagnostyka potwierdzi występowanie odry (i plamek Koplika), to zazwyczaj zalecane jest standardowe leczenie odry.
Plamki Koplika – odpowiedzi na często zadawane pytania
Na co wskazują plamki Koplika?
Najczęściej plamki Koplika występują w przebiegu odry jako jeden z objawów występujących w obrębie jamy ustnej. Warto pamiętać, że te zmiany skóne pojawiają się w jamie ustnej jeszcze w okresie nieżytowym choroby, a więc wskazują na początek odry.
Czy białe plamki w buzi są groźne?
Jeśli to plamki Koplika – znikną samoistnie, a leczenia wymaga właściwa choroba, czyli odra. Warto pamiętać, że w przypadku odry (szczególnie leczonej nieprawidłowo) może dojść do groźnych powikłań. Jeśli podejrzewasz odrę u dziecka lub u siebie – pilnie zgłoś się do lekarza, nie lecz się na własną rękę.
Gdzie występują plamki Koplika?
Plamki Koplika występują w jamie ustnej, po wewnętrznej stronie policzków, na wysokości dolnych zębów trzonowych. To najczęstsze miejsce ich występowania, ale mogą wystąpić w innych rejonach jamy ustnej.
Autor: Katarzyna Górska
