REKLAMA

Omdlenia – przyczyny, objawy, pierwsza pomoc

Aktualizacja:

09 grudnia 2024

Publikacja:

19 kwietnia 2022

Czas czytania:

4 min

Autor:

Redakcja

Omdlenie jest stanem chwilowej utraty przytomności. Wywołują go rozmaite czynniki kardiologiczne, neurologiczne, a także emocjonalne. Dolegliwość tę można rozpoznać dzięki wykonaniu badania podmiotowego i przedmiotowego. Pomocne są również dodatkowe badania diagnostyczne. Warto znać objawy omdlenia i wiedzieć, jak udzielić pierwszej pomocy osobie, która straciła przytomność.

Omdleniem nazywamy chwilową utratę przytomności.

Omdlenia – przyczyny

Co powoduje omdlenie? Zdarza się, że występuje ono bez konkretnej przyczyny. Z reguły jednak wywołują je takie czynniki, jak:
  • silny ból,
  • odwodnienie,
  • niski poziom cukru we krwi,
  • obniżone ciśnienie krwi,
  • zażywanie narkotyków i substancji odurzających,
  • nadmierne spożycie alkoholu,
  • szybki oraz płytki oddech,
  • silny kaszel,
  • gwałtowne wstanie z miejsca (np. rano z łóżka),
  • długotrwałe przebywanie w pozycji stojącej,
  • uczucie strachu,
  • silne przeżycie emocjonalne.
Zawroty głowy i omdlenia mogą być również spowodowane zażywaniem niektórych leków, w szczególności środków stosowanych w leczeniu nadciśnienia, depresji, alergii. Na nagłe omdlenia są więc narażeni chorzy na cukrzycę , arytmię, a także osoby cierpiące na napady lęku.

Omdlenia – rodzaje

Omdlenia odruchowe (zależne od mechanizmów odruchowych):
  • omdlenia wazowagalne – omdlenia ortostatyczne i emocjonalne, które są spowodowane np. przez strach i ból,
  • zespół zatoki szyjnej – wywołuje go przypadkowy ucisk mechaniczny na zatokę tętnicy szyjnej,
  • omdlenie sytuacyjne – np. omdlenie podczas oddawaniu stolca lub moczu, kichania, po wysiłku fizycznym.
Omdlenia kardiogenne (inaczej sercowo-naczyniowe), związane z:
  • zaburzeniami rytmu pracy serca – tachykardią, bradykardią,
  • chorobą serca lub naczyń krwionośnych, np. nadciśnieniem płucnym, rozwarstwieniem aorty.
Omdlenia związane z niedociśnieniem ortostatycznym:
  • omdlenia polekowe,
  • omdlenia wywołane przez zmniejszenie objętości krwi krążącej,
  • niewydolność układu autonomicznego (np. przez chorobę Parkinsona),
  • wtórna niedomoga autonomiczna (np. związana z mocznicą, cukrzycą).

Objawy zwiastujące omdlenie

Jakie są objawy omdlenia? Należą do nich przede wszystkim: ból oraz zawroty głowy, ogólne osłabienie organizmu, zaburzenia słuchu i widzenia, nadmierne pocenie się, a także nudności. Inne objawy omdlenia to brak reakcji na wołanie oraz potrząsanie.

Częste omdlenia powinny być skonsultowane z lekarzem, nawet jeśli dochodzi do szybkiego powrotu przytomności.

Omdlenia – diagnostyka

Co zrobić w przypadku omdlenia? Przede wszystkim należy zgłosić się po pomoc lekarską. Specjalista dokonuje odpowiedniej diagnozy – w tym celu przeprowadza dokładny wywiad lekarski z pacjentem. Ważna jest zatem umiejętność opisania symptomów towarzyszących omdleniu, a także podania czasu trwania utraty przytomności. W postawieniu rozpoznania pomoc stanowią takie badania, jak:
  • pomiar ciśnienia tętniczego,
  • podstawowe badania laboratoryjne (np. poziom glukozy, morfologia, badania toksykologiczne),
  • holter EKG,
  • EKG,
  • tzw. test pochyleniowy – umożliwia ocenę układu wegetatywnego, jest stosowany w celu odtworzenia omdlenia, a podczas badania obserwuje się pracę serca i ciśnienie krwi,
  • inne, np. próba wysiłkowa, badanie dna oka.

Pierwsza pomoc przy omdleniu

Omdlenie mija najszybciej, gdy poszkodowany zostanie ułożony w odpowiedniej pozycji. Taką osobę należy ułożyć na wznak z głową odgiętą do tyłu (najlepiej podłożyć poduszkę pod plecy). Można też unieść nogi poszkodowanego, aby poprawić dopływ krwi do mózgu.

Dalsze postępowanie przy omdleniu również jest bardzo istotne. Warto uchylić okno, aby umożliwić dostęp do świeżego powietrza, a także rozpiąć poszkodowanemu uciskające części odzieży, takie jak krawat czy pasek.

Trzeba pamiętać, aby mdlejącemu nie podawać niczego do picia, ponieważ może się zakrztusić. Po odzyskaniu przytomności poszkodowany powinien jeszcze przez jakiś czas pozostać w bezpiecznej pozycji leżącej. Dopiero gdy poczuje się lepiej, można podać mu wodę do picia.

Omdlenie przy pobieraniu krwi – hemofobia?

Omdlenia ze stresu związane z zabiegami medycznymi lub pobraniem krwi są częstą przypadłością. Osoby, które na myśl o widoku krwi czy poważnych urazach doświadczają zawrotów głowy, nudności oraz zaburzeń wzroku, mogą mieć hemofobię, czyli strach przed wszystkim, co ma związek z krwią. Pacjenci z hemofobią unikają badań krwi, a czasami również rutynowych wizyt lekarskich. Występuje u nich omdlenie po pobraniu krwi, a nawet omdlenie po szczepieniu, zastrzykach, ukłuciach. Omdlenie przy pobieraniu krwi jest wynikiem odruchowej reakcji autonomicznego układu nerwowego. Mechanizm ten prowadzi do obniżenia ciśnienia oraz zmniejsza przepływ mózgowy.

Autor: Redakcja