Płytki krwi (trombocyty) – norma. Wysokie i niskie płytki krwi

Co to są płytki krwi?

Trombocyty, inaczej płytki krwi, razem z leukocytami i erytrocytami stanowią podstawowe elementy morfotyczne krwi. Powstają w szpiku kostnym w wyniku odrywania się fragmentów (płytek) od megakariocytu. Trombocyty nie zawierają jądra komórkowego i uważane są za najmniejsze komórki w organizmie, choć właściwie ze względu na ten brak niektórych cech charakterystycznych wcale nimi nie są. W ścisłym ujęciu są tylko ich fragmentami, strzępami komórek.

Płytki krwi – funkcje

Największą rolą, jaką w organizmie odgrywają płytki krwi, jest udział w procesie krzepnięcia, czyli hamowanie krwawień. Cały proces przywracania równowagi w uszkodzonym naczyniu przebiega w 3 etapach:

1. Adhezja płytek krwi – przyleganie w miejscu przerwania ciągłości naczynia i wiązanie się płytek z kolagenem;
2. Sekrecja i uwalnianie substancji biologicznie czynnych – płytki posiadają ziarnistości zawierające różne związki;
3. Agregacja płytek krwi – łączenie się płytek doprowadzające do powstania czopu płytkowego.

Płytki krwi pełnią również rolę w odpowiedzi immunologicznej, reakcjach zapalnych i patogenezie nowotworów. Udowodniono, że mają swój udział w powstawaniu przerzutów, a tworzenie zlepów komórek nowotworowych z płytkami (które pojawiają się w miejscu uszkodzenia naczynia) chroni komórki nowotworowe przed układem odpornościowym organizmu, w którym się znajdują, co zwiększa ich szanse na przeżycie. Istnieje również związek pomiędzy parametrami płytek krwi a zakrzepicą. U osób z obciążonym wywiadem podwyższone płytki krwi w istotnym stopniu zwiększają ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych.

Badanie płytek krwi

Trombocyty oznacza się w podstawowym badaniu krwi. W morfologii płytki krwi określa się skrótem PLT, wskaźnik ten dotyczy liczby trombocytów w 1 mm3 krwi.

Kiedy należy zrobić morfologie krwi obwodowej z płytkami krwi?

Zaleca się, aby badanie morfologiczne wykonywać nie rzadziej niż raz w roku. Niektóre choroby na wczesnym etapie mogą nie dawać żadnych objawów, poza nieprawidłowościami w wynikach badań laboratoryjnych. Na pewno warto przyjrzeć się ilości płytek krwi w przypadku częstych, nieuzasadnionych krwawień (np. krwawienia z dziąseł) lub przedłużającym się krwawieniom po zranieniu. Wykonanie badania zaleca się również osobom, u których występuje skłonność do siniaczeń lub pojawia się krew w stolcu lub moczu.

Płytki krwi – norma u dorosłych

U osób dorosłych zakres normy dla płytek krwi (PLT) wynosi 150 tys.–400 tys. „komórek” w 1 mm3 krwi. Za średnią wartość uznaje się 250 tys./mm3. Jak w przypadku wszystkich badań laboratoryjnych, oceniając wyniki, należy brać pod uwagę wartości referencyjne podane przez laboratorium, w którym było wykonywane badanie. Najlepiej udać się do lekarza, aby mógł dokonać właściwej interpretacji.

Normy płytek krwi u dziecka

Granice normy płytek krwi u dzieci w niewielkim stopniu odbiegają od tych dla dorosłych. Wynoszą one odpowiednio:

• Noworodki: 100 tys.– 500 tys./1 mm3
• Wiek 1–24 miesiące: 150 tys.–450 tys./1 mm3
• Wiek 2–12 lat: 150 tys.–420 tys./1 mm3
• Wartości referencyjne dla dzieci powyżej 12 lat są takie same, jak u dorosłych.

Płytki krwi poniżej normy

Niski poziom płytek krwi, określany inaczej trombocytopenią lub małopłytkowością, może wynikać z nieprawidłowości w szpiku kostnym (włóknienie, nowotwór), ich nadmiernym rozpadem we krwi lub nieprawidłowym zużywaniem w organizmie. Jeśli produkcja w szpiku jest niewystarczająca, może to wynikać z wady wrodzonej lub nabytej. Do nabytych przyczyn produkcji małej ilości płytek krwi zalicza się:

• aplazję szpiku (m.in. niedokrwistość aplastyczna);
• małopłytkowość niedoborową (związaną z niedoborami kwasu foliowego, witaminy B12, miedzi, czasami również żelaza);
• małopłytkowość cykliczną (u młodych kobiet dochodzi do regularnego, krótkotrwałego obniżenia liczby trombocytów);
• uszkodzenie szpiku (zakażenia, promieniowanie, alkoholizm, niektóre zakażenia wirusowe).

Należy również zaznaczyć, że płytki krwi w ciąży obniżają się u około 5 proc. kobiet, a u 2,5 proc. populacji jest stale obniżony i nie stanowi to zjawiska patologicznego.

Płytki krwi powyżej normy

Podwyższony poziom płytek krwi (trombocytoza) może wynikać z przyczyn fizjologicznych, np. z przeciążenia organizmu (wysiłek, ciąża, poród), i nie stanowi powodu do niepokoju. Wszystko zależy od tego, jak duże są rozbieżności. Bardzo wysoki poziom płytek krwi może być oznaką poważnych dolegliwości, m.in. przewlekłych infekcji i stanów zapalnych, ale również rozwijającej się choroby nowotworowej.
Wyniki wskazujące na trombocytopenię lub trombocytozę są wskazaniem do konsultacji z lekarzem.

Autor: Redakcja