Czym jest odporność? Jak warto ją postrzegać?
Odporność jest ochroną naszego organizmu. Jest systemem połączonych miejsc w naszym organizmie, komórek, które współistnieją i współdziałają.
Nasz układ odpornościowy składa się z wielu narządów, w których „powstają i szkolą się” komórki odpornościowe. Organy te są „rozrzucone” po całym ciele. Są to m.in. tzw. narządy limfatyczne: szpik kostny, grasica, śledziona, węzły chłonne i migdałki, a także jelita, w szczególności jelito grube [1]. Wiele procesów odpornościowych rozgrywa się także w jelitach – to właśnie w nich zachodzi synteza przeciwciał. Komórki układu odpornościowego żyją krótko, niektóre zaledwie 36 godzin. I choć mają stałą tendencję odnawialną, to ich regenerację warto wspierać [1].
Co ciekawe, na świat przychodzimy z wrodzoną odpornością, zwaną nieswoistą, a potem zyskujemy odporność nabytą, czyli swoistą. Odporność swoista w dużej mierze zależy od nas samych. Można śmiało powiedzieć, że pracujemy nad nią każdego dnia. Powstaje podczas naturalnego kontaktu naszego organizmu ze wszystkim, co nas otacza na zewnątrz [1].
Możemy wspierać naszą odporność
Odporność swoistą możemy wspierać, stosując wartościową dietę, bogatą w składniki odżywcze, czy też suplementując nasz organizm składnikami o udowodnionym działaniu wspierającym. Wpływ na naszą odporność może mieć styl życia, profilaktyka oraz różne inne czynniki z naszego otoczenia (środowiska, w którym na co dzień przebywamy).
Czytaj także: Jak wzmocnić odporność u dzieci? Leki, witaminy, domowe sposoby na odporność
Rola witaminy D we wspieraniu funkcjonowania układu odpornościowego
Spojrzenie na funkcję pełnioną przez witaminę D w organizmie ludzkim uległo wyraźnej zmianie na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat. Początkowo witaminie D przypisywano głównie znaczenie w utrzymywaniu homeostazy wapnia i fosforu, co jest ściśle związane z wpływem na mineralizację kośćca [3]. Choć pierwsze doniesienia o wsparciu prawidłowej pracy układu odpornościowego przez witaminę D pojawiły się już dwadzieścia lat temu, to dopiero niedawno wnikliwie skupiono się na obserwacji tego zagadnienia [2]. W 1936 r., po stwierdzeniu w skórze obecności 7-dehydrocholesterolu, który pod wpływem światła słonecznego przechodzi w cholekalcyferol, zidentyfikowano i opisano witaminę D3. Szczegółowe poznanie funkcji i metabolizmu witaminy D nastąpiło w drugiej połowie XX wieku. Obecnie witamina D jest na szczycie listy produktów, które cieszą się zainteresowaniem, jeśli chodzi o temat wspierania odporności.
Czytaj także: Co stosować na odporność dla dzieci i dorosłych? Jakie suplementy i preparaty na wzmocnienie odporności?
Skąd bierzemy witaminę D?
Dostarczamy ją z zewnątrz. Aby witamina D mogła pełnić prawidłowo swoje funkcje w organizmie, musi być dostarczana organizmowi w odpowiedniej ilości. Głównym jej źródłem jest endogenna synteza skórna, która dostarcza 90% tej witaminy. Witamina D powstaje podczas fotochemicznej konwersji 7-dehydrocholesterolu pod wpływem promieniowania słonecznego (UVB – 290–315 nm). Udowodniono, że aby synteza skórna była efektywna, należy przebywać na słońcu przynajmniej przez 15 minut dziennie między godziną 10.00 a 15.00 oraz mieć odsłonięte przynajmniej 18% powierzchni ciała bez naniesionych wcześniej filtrów przeciwsłonecznych. Wtedy w skórze następuje synteza takiej ilości kalcydiolu, jaka byłaby osiągalna po spożyciu 10000–20000 jednostek (IU) cholekalcyferolu.
Synteza skórna jest często utrudniona z powodu braku odpowiedniej ekspozycji na słońce (szerokość geograficzna, pora dnia, pora roku, poziom zanieczyszczenia powietrza, grubość pokrywy chmur, czas oraz powierzchnia ciała poddana ekspozycji słonecznej). Co ciekawe, w Polsce synteza skórna naturalnej witaminy D praktycznie nie zachodzi w okresie od września do kwietnia. Dlatego w tym okresie należy dostarczać organizmowi witaminę D w inny sposób (pożywienie, suplementy diety). Formą suplementacyjną witaminy D jest cholekalcyferol. Tran jest najbogatszym naturalnym źródłem witaminy D, dostępny w aptekach zawiera około 1000 IU witaminy D w jednej łyżce stołowej. Najlepszym egzogennym źródłem witaminy D są tłuste ryby morskie – węgorz, łosoś, makrela, śledź [4].
Osobom dorosłym w okresie od września do kwietnia, w zależności od masy ciała i podaży witaminy D w diecie, zaleca się suplementację 800–2000 UI na dobę. Seniorom po 65. roku życia suplementację zaleca się cały rok z uwagi na zmniejszoną skuteczność syntezy skórnej. Natomiast po 75. roku życia warto sięgnąć po suplementację 2000–4000 UI witaminy D na dobę.
Rolę we wspieraniu funkcjonowania układu odpornościowego odgrywa również olej z wątroby rekina, a dokładnie – zawarte w nim składniki. Olej z wątroby rekina zawdzięcza szereg swoich właściwości przede wszystkim trzem składnikom, tj.: alkiloglicerole, skwalen oraz kwasy omega-3.
Autor: Redakcja
Bibliografia:
1. Mastalerz M., Od czego zależy odporność?, Medycyna Praktyczna, 2016.
2. Dudek-makuch M., Rola witaminy D w prawidłowym funkcjonowaniu układu immunologicznego, 2021.
3. Anuszewska E.L., Nowe spojrzenie na witaminę D, „Gazeta Farmaceutyczna”, 2011.
4. Grafka A., Łopucki M., Kuna J., Kuna A., Pęksa B., Rola witaminy D w organizmie, „Diagnostyka Laboratoryjna” 2019, nr 55 (1), s. 55–60.
