Co to jest próba Romberga?
Próba Romberga to jedno z badań neurologicznych, które wykonuje się, aby sprawdzić, czy pacjent jest zdolny do utrzymania równowagi w pozycji pionowej. Test przeprowadza się w gabinecie, nie wymaga użycia żadnych przyrządów, jest szybki i bezbolesny.
Próba Romberga polega na obserwacji, czy postawa ciała pacjenta w pozycji stojącej jest stabilna (zarówno z zamkniętymi jak i otwartymi oczami). Lekarz podczas testu zazwyczaj jest w stanie stwierdzić:
- czy występują dysfunkcje w układzie równowagi,
- który z elementów lub narządów odpowiedzialnych za utrzymanie postawy ciała może nie działać prawidłowo,
- czy istnieje potrzeba dalszej diagnostyki.
Polecamy: Wizyta u neurologa – na czym polega i jak się do niej przygotować?
Próba Romberga – jak wygląda badanie?
Próba Romberga najczęściej jest elementem rutynowego badania w trakcie wizyty u neurologa, choć test może być wykonywany także przez lekarzy innych specjalizacji. Jej przebieg można opisać w kilku krokach:
- Przed przystąpieniem do wykonania testu, lekarz może poprosić pacjenta o zdjęcie obuwia i skarpetek.
- Osoba badana powinna stanąć prosto ze złączonymi nogami. Ręce powinny być opuszczone wzdłuż ciała. W pierwszym etapie próby pacjent powinien mieć otwarte oczy i patrzeć na wprost.
- Pacjent pozostaje w tej pozycji przez kilkanaście do kilkudziesięciu sekund. W tym czasie lekarz patrzy na sylwetkę i ocenia, czy istnieją oznaki chwiejności, niepewność ruchów, trudności z utrzymaniem równowagi.
- Jeśli pacjent przy otwartych oczach chwieje się lub jest bliski upadku, próba zostaje przerwana.
- Druga część testu polega na utrzymaniu pionowej postawy przy zamkniętych oczach. Lekarz może poprosić o wyciągnięcie rąk przed siebie (tak aby tworzyły kąt prosty z osią ciała). Podczas tej części badania również sprawdza się, czy pacjent jest w stanie zachować równowagę.
Ważne jest, aby pacjent czuł się bezpiecznie w czasie wykonywania testu Romberga. Na wstępie powinien być poinformowany o tym, że podczas badania będzie asekurowany.
Interpretacja wyników próby Romberga
Próba Romberga może dawać wynik ujemny lub wynik dodatni świadczący o nieprawidłowościach.
Jeśli test Romberga nie daje jednoznacznej odpowiedzi, a interpretacja wyników przysparza trudności, można wykonać badania pomocnicze takie jak:
- próba Unterbergera – pacjent ma za zadanie maszerować w miejscu podnosząc wysoko kolana. Podczas badania oczy pozostają zamknięte,
- próba Manna (inaczej zaostrzona próba Romberga) – pacjent krzyżuje ręce na klatce piersiowej, a stopy ustawia jedna za drugą.
Próba Romberga ujemna
Próba Romberga jest ujemna, jeśli podczas wykonywania testu przy zamkniętych oczach, postawa pacjenta nie wykazuje cech niestabilności, chwiejności i niezborności ruchowej. Jest to wynik prawidłowy i świadczy o tym, że struktury układu nerwowego odpowiadające za utrzymanie równowagi nie wykazują cech uszkodzenia.
Próba Romberga dodatnia
Dodatnią próbę Romberga stwierdza się, gdy postawa pacjenta przy zamkniętych oczach jest chwiejna. Najczęściej wskazuje to na uszkodzenie szlaków aferentnych w sznurach tylnych rdzenia kręgowego. Struktury te są odpowiedzialne za przekazywanie informacji ze stóp do mózgu i umożliwiają orientację położenia własnego ciała w przestrzeni (jest to tzw. czucie propriocepcyjne).
Próba Romberga dodatnia – przyczyny
Próba Romberga dodatnia może wystąpić przy następujących schorzeniach:
- wiąd rdzenia (może pojawić się po wielu latach nieleczonej kiły układu nerwowego),
- neuropatia,
- cukrzyca,
- demencja,
- udar mózgu,
- ucisk na rdzeń i zwyrodnienia rdzenia kręgowego,
- choroba Charcota-Mariego-Tootha,
- zespół Guillaina-Barrégo,
- zespołu Sjögrena,
- niedoborów witamin (B1, B12, E) lub zatrucia lekami bądź metalami ciężkimi.
W niektórych przypadkach obserwuje się fałszywie dodatni wynik próby Romberga – przyczyną zwykle jest nerwica. U pacjentów z zaburzeniami psychicznymi ruch kiwania i kołysania zlokalizowany jest głównie wokół bioder, a nie kostek. Charakterystyczne jest także to, że przy odwróceniu uwagi pacjenta np. poprzez zadawanie pytań przez lekarza, chwiejność może ulec zmniejszeniu.
Warto wiedzieć, że chwiejna próba Romberga występuje zarówno przy oczach otwartych jak i zamkniętych. Jeśli osoba badana ma trudności z zachowaniem pozycji stojącej przy otwartych oczach, jedną z przyczyn mogą być:
- uszkodzenia móżdżku (zazwyczaj badany chwieje się wtedy do przodu i do tyłu),
- zaburzenia czucia przedsionkowego,
- w sytuacji, gdy pacjent kołysze się na boki, powodem może być choroba błędnika.
Polecamy również: Ataksja – czym jest niezborność ruchowa, jak ją rozpoznać i leczyć?
Próba Romberga a fizjoterapia
Fizjoterapeuci mogą przeprowadzać próbę Romberga, aby ocenić dysfunkcje w układzie równowagi i zaplanować fizjoterapię w oparciu o wynik badania. Rehabilitacja w takich przypadkach może odbywać się również przy współpracy z lekarzem neurologiem, który pomaga w ocenie przebiegu testu, a także wspólnie z fizjoterapeutą monitoruje postęp w procesie powrotu do zdrowia.
Autor: Katarzyna Górska
