Skrzywienie kręgosłupa – rodzaje, przyczyny, ćwiczenia. Jak zapobiegać skrzywieniom kręgosłupa?

Skrzywienie kręgosłupa to wynik zaburzenia symetrii kręgów. Stają się one odchylone od linii pionu ciała, a środek ciężkości ciała zostaje przesunięty.

Rodzaje skrzywień kręgosłupa

Ludzki kręgosłup posiada esowatą budowę i swoje naturalne krzywizny. Fizjologiczne skrzywienia kręgosłupa to:

• lordoza (wygięcie kręgosłupa w przód) – szyjna i lędźwiowa,
• kifoza (wygięcie kręgosłupa w tył) – piersiowa i krzyżowa.

Jednak pogłębienie lub spłycenie tych krzywizn jest zjawiskiem patologicznym (choć nie zawsze). Patologiczne skrzywienia kręgosłupa to:

• hiperlordoza (pogłębiona lordoza),
• hiperkifoza (pogłębiona kifoza),
• spłycenie (zniesienie) lordozy szyjnej,
• spłycenie (zniesienie) lordozy lędźwiowej,
• skolioza (skrzywienie boczne).  

Przyczyny skrzywienia kręgosłupa

Do przyczyn skrzywień kręgosłupa możemy zaliczyć m.in.:

• skłonności dziedziczne,
• wady wrodzone,
• choroby nerwowo-mięśniowe (np. dystrofia mięśniowa, mózgowe porażenie dziecięce),
• urazy narządów ruchu.

Wiele nieprawidłowości ma jednak charakter idiopatyczny, czyli nie wiadomo, jakie jest ich podłoże.

Sami również możemy przyczynić się do powstawania lub pogłębienia nieprawidłowości w postawie, poprzez:

• nieodpowiednią postawę podczas siedzenia,
• dźwiganie zbyt dużych ciężarów,
• noszenie plecaka (torby) na jednym ramieniu,
• prace wykonywane na jedną stronę ciała.

Skrzywienia kręgosłupa – objawy

Objawy skrzywienia kręgosłupa są często widoczne gołym okiem i należą do nich m.in.:

• wygięcie kręgosłupa,
• nierówność talii,
• nierówny rozstaw barków,
• asymetria łopatek.

Skrzywienie kręgosłupa lędźwiowego

Skrzywienie kręgosłupa lędźwiowego jest anatomiczną krzywizną kręgosłupa (wzorcowa lordoza ma ok. 30°-50°). Jednak jeżeli jest ono lewoboczne, prawoboczne bądź z rotacją kręgów jest odchyleniem od normy i skrzywieniem patologicznym.

U pacjentów ze skrzywieniem kręgosłupa lędźwiowego dochodzi do rotacji miednicy, asymetrii trójkątów talii, chód jest nienaturalny, a kręgosłup lędźwiowy ma esowaty kształt.

Esowate skrzywienie kręgosłupa

W esowatym skrzywieniu kręgosłupa lędźwiowego łuki kręgosłupa wygięte są w prawą oraz lewą stronę i tworzą literkę „S”.

Skrzywienie kręgosłupa szyjnego

Skrzywienie kręgosłupa szyjnego charakteryzuje się tym, że naturalne łuki w odcinku szyjnym oraz górnym odcinku piersiowym ulegają pogłębieniu, a kręgi zniekształcają się.

Przyczyny skrzywienia kręgosłupa szyjnego:

• niewłaściwa pozycja podczas pracy przy komputerze,
• zbyt wysoko ułożona głowa podczas snu,
• zaburzenia hormonalne oraz metaboliczne.

Pogłębiona lordoza szyjna może dawać następujące objawy:

• bóle karku,
• ograniczenie ruchomości szyi,
• objawy neurologiczne, kiedy kręgi uciskają na nerwy rdzeniowe (bóle głowy, zawroty głowy, drętwienia rąk, karku, szumy w uszach).

Skrzywienie kręgosłupa piersiowego

Skrzywienie w tym odcinku może być prawostronne lub lewostronne, esowate bądź rotacyjne.
Objawy skrzywienia kręgosłupa piersiowego:

• garb żebrowy,
• garb piersiowy,
• obniżenie jednego braku (jest on dodatkowo wysunięty do przodu),
• odstające i asymetryczne łopatki,
• nierówność talii.

Skrzywienie kręgosłupa piersiowego może nieść ze sobą następujące konsekwencje:

• zaburzenie pracy narządów wewnętrznych,
• zaburzenie prawidłowego funkcjonowania stawów i mięśni (prowadzi to m.in. do dolegliwości bólowych).

Wyróżniamy skrzywienia kręgosłupa piersiowego:

• wrodzone,
• nabyte.

Skrzywienia kręgosłupa u dzieci

Wady postawy u dzieci, w tym skrzywienie kręgosłupa diagnozuje się niestety coraz częściej. Maluch po przyjściu na świat wypycha plecy do tyłu (przyzwyczajony do pozycji embrionalnej), gdy uczy się chodzić wypina z kolei brzuszek do przodu. Później, w okresie intensywnego wzrostu jego mięśnie nie nadążają za rozwojem kości (są słabą podporą dla placów) – młody człowiek zasiada wówczas również do szkolnej ławki, często przyjmując nieprawidłową postawę, a jego aktywność fizyczna zmniejsza się.

Drugi trudny czas dla jego pleców to okres dojrzewania (dziewczynki często się garbią, by ukryć rosnące piersi, chłopcy – swój nagły wzrost).

Skrzywienia kręgosłupa, które diagnozuje się u dzieci to:

Skolioza

(diagnozowana najczęściej u dzieci między 6. miesiącem a 2. rokiem życia oraz w przedziałach wiekowych 5-8 lat i 11-14 lat, czyli wówczas gdy dzieci najintensywniej rosną).
Skolioza u dzieci może być wrodzona, ale także nabyta.

Przyczyny skoliozy u dzieci:

• wady wrodzone kręgosłupa,
• nieodpowiednia budowa miednicy,
• noszenie zbyt ciężkich rzeczy,
• nieodpowiednia postawa podczas siedzenia.  

Bardzo wiele tego rodzaju wad nie ma jednak wyraźniej przyczyny – mówimy wówczas o skoliozie idiopatycznej.

Pogłębiona lordoza

Przyczyny pogłębionej lordozy u dzieci:

• gruźlica,
• krzywica,
• przeciążenia kręgosłupa,
• zwichnięcia biodra,
• brak aktywności fizycznej.

Pogłębiona kifoza

Przyczyny pogłębionej kifozy u dzieci:

• krzywica,
• zgniecenie kręgu.

Skrzywienie kręgosłupa u dzieci – leczenie

Bardzo ważne jest, aby wada postawy była jak najszybciej wychwycona. Wówczas można pracować nad zmianą nawyków i wprowadzić do planu dnia dziecka ćwiczenia korekcyjne. Tylko w niewielkim procencie przypadków konieczne jest zastosowanie specjalistycznego leczenia – noszenia gorsetu ortopedycznego czy korekcji chirurgicznej.

Jak zapobiegać skrzywieniom kręgosłupa u dzieci?

Skrzywieniom kręgosłupa u dzieci można starać się zapobiegać w następujący sposób:

• zachęcać dziecko do aktywności fizycznej (kręgosłupowi najlepiej służy basen),
• dbać o jego dietę (w codziennym menu nie może zabraknąć wapnia i witaminy D),
• pilnować wagi dziecka,  
• zapewnić dziecku ergonomiczne stanowisko do odrabiania lekcji,
• kupić odpowiedni tornister z regulowanymi szelkami i usztywnionym tyłem, zadbać by dziecko nie nosiło w nim zbędnych przedmiotów.

Ćwiczenia na skrzywienia kręgosłupa

Zanim zaczniemy wykonywać regularne ćwiczenia na skrzywiony kręgosłup, warto wcześniej skonsultować się z rehabilitantem. Pomoże on dobrać najodpowiedniejsze ćwiczenia do naszego problemu, a także sprawdzi czy prawidłowo je wykonujemy.

Oto kilka podstawowych ćwiczeń wzmacniających mięśnie kręgosłupa:

Ćwiczenie 1

1. Leżymy na plecach, ręce trzymamy wzdłuż tułowia, kolana mamy ugięte, a stopy oparte ma macie.
2. Unosimy biodra do góry, a ręce za głowę pilnując, by mieć napięty brzuch.

Ćwiczenie 2

1. Leżymy na plecach, ręce trzymamy wzdłuż tułowia, kolana mamy ugięte, a stopy oparte na macie.
2. Unosimy nogi do kąta 90°, a wyprostowane ręce unosimy za głowę.

Ćwiczenie 3

1. Leżymy na boku, jedną rękę opieramy na przedramieniu, a drugą na dłoni.
2. Unosimy biodra i tułów do góry, opieramy się na przedramieniu i prostujemy rękę u góry.

Ćwiczenie 4

1. Leżymy na brzuchu, stopy opieramy o matę, prostujemy ręce przed sobą i lekko unosimy razem z głową.
2. Zginamy ręce w łokciu i przyciągamy do tułowia, a następnie wyprostowujemy ręce przed sobą w lekkim uniesieniu tułowia (stopy oparte o podłoże).

Ćwiczenie 5

1. Klęk podparty.
2. Unosimy wyprostowaną prawą rękę i lewą nogę do poziomu tułowia.
3. Unosimy wyprostowaną lewą rękę i prawą nogę do poziomu tułowia.