Uczulenie (alergia) na słońce to rodzaj reakcji alergicznej, w której kluczową rolę odgrywa promieniowanie ultrafioletowe występujące w świetle słonecznym. Promieniowanie dostarcza energii niezbędnej do związania się cząsteczek chemicznych obecnych na skórze pacjenta z jego własnymi białkami. Proces ten prowadzi do powstania alergenu (fotoaktywacja), który z kolei bezpośrednio prowokuje nasz własny organizm do reakcji alergicznej – powstania wyprysku.
Inną grupą są reakcje fototoksyczne. Fototoksyczne zapalenie skóry klinicznie przypomina oparzenie słoneczne po dawce światła, która w normalnych warunkach go nie wywołuje. Do jego powstania niezbędna jest obecność w organizmie lub na skórze substancji, które wzmacniają efekt działania promieniowania UV. Może to być np. dziurawiec, ruta czy olejek bergamotowy zawarty w limonkach.
Alergia na słońce – objawy
Objawy nadwrażliwości na słońce różnią się w zależności od przyczyny ich występowania. Zmiany na skórze dotyczą głównie kończyn górnych i klatki piersiowej (dekoltu) i mają postać:
- swędzących, zaczerwienionych plam,
- grudek,
- pęcherzyków z wysiękiem.
Zmianom towarzyszy świąd, który może być bardzo nasilony. Objawy alergii na słońce nieznanego pochodzenia mogą być różne u różnych osób, ale u danego pacjenta najczęściej pojawia się ten sam rodzaj zmian.
Rodzajem alergii o nieznanym pochodzeniu jest pokrzywka słoneczna, występująca znacznie rzadziej niż osutki świetlne, i objawiająca się w odmienny sposób.
Jak rozpoznać pokrzywkę słoneczną?
- Objawy pojawiają się nagle, po wystawieniu skóry na słońce – najczęściej do 5-10 minut.
- Skóra dekoltu i kończyn pokrywa się czerwonymi, swędzącymi bąblami, przypominającymi poparzenie pokrzywą.
- Zmiany utrzymują się przez kilka godzin, są swędzące, ale znikają samoistnie, nie pozostawiając śladów.
- Może pojawić się też obrzęk naczynioruchowy.
- Czasami pojawiają się objawy ogólne – bóle i zawroty głowy, nudności, omdlenia, świszczący oddech.
- Może współistnieć z innymi chorobami skóry.
Najczęstsze objawy fotoalergicznego zapalenia skóry
- Skóra jest czerwona.
- Zmiany przypominają oparzenie, mają charakter zmian wielopostaciowych (grudki, pęcherzyki, rumień).
- Zmiany dotyczą także partii skóry nieeksponowanych na słońce (w przeciwieństwie do reakcji fototoksycznych).
- Zmiany występują na skórze twarzy i ciała.
Leczenie uczulenia na słońce
Sposób postępowania przy nadwrażliwości skóry na promieniowanie słoneczne zależy od przyczyny powstania zmian. W przypadku niektórych odczynów wystarczy umiejętne hartowanie skóry – stopniowe przyzwyczajenie jej do kontaktu z promieniowaniem słonecznym.
U części osób, u których objawy są bardzo nasilone, stosuje się:
- leki antyhistaminowe,
- preparaty z glikokortykosteroidami,
- fototerapię.
Podejrzenie nadwrażliwości na promieniowanie UV należy skonsultować z dermatologiem, który pomoże ustalić przyczynę alergii – to, czy ma ona charakter swoisty, czy może wynika ze stosowanych kosmetyków lub przyjmowanych leków.
Sytuacja wygląda inaczej, kiedy reakcję alergiczną skóry na słońce aktywują leki, zioła czy kosmetyki. W tym przypadku należy najpierw znaleźć przyczynę problemu, a następnie zastanowić się, czy w ogóle jesteśmy w stanie ją wykluczyć. W wielu przypadkach nie ma możliwości zaprzestania przyjmowania leków antydepresyjnych, na nadciśnienie tętnicze czy kardiologicznych. Jeśli zwiększają one ryzyko alergii na słońce, należy unikać opalania, a na co dzień stosować dostępne metody ochrony:
- filtry UV,
- nakrycia głowy,
- odpowiednie ubrania z filtrem, które zatrzymują promieniowanie,
- noszenie ubrań przewiewnych, ale zasłaniających ręce i nogi.
e-Book: Ochrona przed słońcem
Pobierz e-book i poznaj zasady bezpiecznego przebywania na słońcu
Nieco łatwiej poradzić sobie z reakcją alergiczną wynikającą ze stosowanych kosmetyków. Uczulają nie tylko perfumy i zawarte w wielu preparatach do pielęgnacji konserwanty, o czym większość z nas pamięta, ale także np. olejki eteryczne, występujące w wielu kosmetykach naturalnych. Warto wiedzieć, że reakcję alergiczną może wywołać nawet krem z filtrem przeznaczony do skóry wrażliwej. Reakcje kontaktowe to kwestia bardzo indywidualna, kluczem do sukcesu jest tutaj zebranie przez lekarza szczegółowego wywiadu pomagającego określić, który składnik kosmetyków aktywowany przez światło staje się dla nas alergenem.
