Wazopresyna (hormon ADH) – co to jest?
Wazopresyna (hormon antydiuretyczny lub adiuretyna) to oligopeptyd, którego cząsteczka składa się z 9 aminokwasów. Za produkcję wazopresyny odpowiada podwzgórze, a dokładniej – neurony jąder nadwzrokowych oraz okołokomorowych. Związek na zasadzie transportu aksonalnego wędruje następnie do tylnego płata przysadki mózgowej, gdzie dochodzi do jego uwalniania.Funkcje wazopresyny
Wazopresyna odgrywa znaczącą rolę w regulacji osmolarności płynów ustrojowych – przede wszystkim hamuje wydzielanie wody (jest to tzw. działanie antydiuretyczne w procesie, który zachodzi w komórkach kanalików dystalnych nerek). Adiuretyna w sporych dawkach prowadzi do obkurczenia błony mięśniowej gładkiej przewodu pokarmowego, naczyń krwionośnych, a także macicy, jednak podstawową funkcją wazopresyny jest regulacja gospodarki wodnej w organizmie.Hormon antydiuretyczny odgrywa też ważną rolę w regulacji ciśnienia tętniczego. Poprzez zatrzymywanie wody w organizmie wazopresyna zwiększa ciśnienie tętnicze krwi. Gdy dochodzi do spadku ciśnienia, organizm wytwarza swoistą „odpowiedź” wyrównawczą, a mianowicie pobudza wydzielanie wazopresyny.
Działanie wazopresyny
Wydzielanie wazopresyny zależy w dużej mierze od osmolalności osocza krwi i płynu mózgowo-rdzeniowego, a także objętości krwi krążącej. Za kontrolę osmolalności odpowiadają osmoreceptory znajdujące się w obrębie podwzgórza; z kolei na wszelkie zmiany ciśnienia krwi reagują baroreceptory.Niedobór wazopresyny
Niedobór wazopresyny wiąże się z nadmierną utratą wody z organizmu – w efekcie u pacjenta może dojść do wystąpienia polidypsji, czyli bardzo silnego, stałego pragnienia; często również obserwuje się zwiększone wydalanie moczu (poliurię). Największa ilość wazopresyny jest wydzielana podczas snu – to właśnie hormon ADH odpowiada za ciągły sen, dzięki czemu nie ma potrzeby budzenia się, aby oddać mocz. Pacjenci z niedoborem wazopresyny są niestety pozbawieni takiej regulacji.Nadmiar wazopresyny
W przypadku nadmiaru hormonu antydiuretycznego dochodzi do nadmiernego zatrzymywania wody w organizmie. Taki stan często prowadzi do hiponatremii (zmniejszenia zawartości sodu we krwi). Nadmiar adiuretyny objawia się najczęściej:- bólami głowy,
- drgawkami,
- zaburzeniami świadomości,
- nudnościami i wymiotami,
- zmianami nastroju,
- obniżeniem napięcia mięśniowego.
Wazopresyna – badanie, normy
Oznaczanie stężenia wazopresyny we krwi nie jest badaniem zlecanym przez lekarzy rodzinnych – można je zrealizować na podstawie skierowania od lekarza specjalisty lub prywatnie, pokrywając koszt w granicach 150–300 zł.Prawidłowy poziom hormonu ADH we krwi dla kobiet, mężczyzn i dzieci mieści się w przedziale ok. 1,85–7,4 pmol/l (2–8 pg/ml). Przy interpretacji wyniku zawsze należy brać pod uwagę osmolarność osocza. Diagnostyka związana z nieprawidłowym poziomem wazopresyny obejmuje także:
- przeprowadzenie testu odwodnieniowego,
- wykonanie testu odwodnieniowo-wazopresynowego.
Preparaty stosowane w leczeniu zaburzeń wydzielania hormonu ADH
Leczenie zaburzeń wydzielania wazopresyny wymaga zazwyczaj zastosowania farmakoterapii – z reguły za dobranie odpowiednich leków odpowiada nefrolog. Niedobór wazopresyny wiąże się z przyjmowaniem jej syntetycznych analogów, np. desmopresyny lub terlipresyny, natomiast nadmiar hormonu ADH obniżają leki z grupy waptanów (antagoniści wazopresyny).Autor: Redakcja
Polecane artykuły:
