Woda w płucach. Przyczyny, objawy i leczenie płynu w opłucnej

Co oznacza „woda w płucach”?

Określenie to jest pewnym uproszczeniem. W rzeczywistości oznacza występowanie nadmiernej ilości płynu w jamie opłucnej, w której znajdują się płuca.

Opłucna to coś w rodzaju cienkiego worka z błony surowiczej. W budowie wyróżnia się dwie warstwy:

• trzewną – przymocowaną bezpośrednio do płuc;
• ścienną – wyściełającą klatkę piersiową.

Pomiędzy warstwami występuje niewielka przestrzeń określana jamą opłucną, w której dla zmniejszenia tarcia powstającego w trakcie oddychania znajduje się kilka mililitrów surowiczego płynu (<10 ml). Płyn ten jest stale wytwarzany i wchłaniany, jednak w wyniku niektórych chorób może dochodzić do zaburzenia równowagi pomiędzy jego wytwarzaniem a wchłanianiem – wtedy zaczyna się gromadzić, a stan ten powszechnie określa się wodą w płucach.

Przyczyny występowania płynu w opłucnej (wody w płucach)

Żeby odpowiedzieć na pytanie: skąd się bierze woda w płucach, należy najpierw wyjaśnić, że pojawienie się płynu w jamie opłucnej może mieć charakter wysięku, przesięku, chłonki lub krwi.

• Wysięk – może być skutkiem stanów zapalnych, przy których może dochodzić do nadmiernej przepuszczalności naczyń włosowatych. Wśród przyczyn wysięku w obrębie jamy opłucnej wyróżnia się przede wszystkim: infekcje bakteryjne (różnorodne, również gruźlica płuc), nowotwory (szczególnie płuca), zdecydowanie rzadziej: infekcje wirusowe, grzybicze, pierwotniacze, pasożyty, urazy, choroby immunologiczne.
• Przesięk – do wydostawania się płynu poza naczynia krwionośne dochodzi przy prawidłowej przepuszczalności ścian. Do przesięku w opłucnej dochodzi najczęściej w wyniku chorób innych narządów, np.: niewydolności serca, innych chorób serca, w zespole nerczycowym, przy marskości wątroby, zaawansowanej niedoczynności tarczycy i dializach otrzewnowych.
• Chłonkotok – to określenie zbierania się chłonki w jamie opłucnej. Najczęściej dochodzi do niego w wyniku zatkania przewodu piersiowego lub uszkodzenia jego ścian (uniemożliwienie przepływu chłonki). Do najczęstszych przyczyn takiego stanu należą: nowotwory klatki piersiowej, urazy w obrębie klatki piersiowej (zazwyczaj uszkodzenia śródoperacyjne), gruźlica, zakrzepica.
• Krew – pojawienie się krwi w jamie opłucnej związane jest z uszkodzeniem naczyń krwionośnych i może wynikać z urazu płuca lub zaawansowanej choroby nowotworowej.

Woda w płucach – objawy

Najczęstszym objawem pojawiającym się u pacjentów ze zbieraniem wody w płucach jest duszność, ból i/lub ucisk w klatce piersiowej. Niekiedy, ale nie zawsze, pojawia się kaszel, ból promieniujący do barku lub brzucha. Ogólne objawy zależą od choroby podstawowej oraz ilości płynu w jamie opłucnej.

Zbieranie się wody w płucach – rozpoznanie

Ze względu na zagrożenie pojawienie się duszności, szczególnie jeśli towarzyszy im ból w klatce piersiowej lub uczucie wody w płucach, powinno być bezzwłocznie skonsultowane z lekarzem. Dlatego w przypadku wystąpienia podobnych objawów należy udać się na najbliższy SOR lub wezwać pogotowie ratunkowe.

Zebranie wywiadu i rutynowe badanie zazwyczaj pozwala lekarzowi przypuszczać, że przyczyną określonego samopoczucia jest występowanie wody w płucach u dorosłego pacjenta. Dodatkowym badaniem potwierdzającym jest RTG płuc.

Zdiagnozowanie przyczyny wody w płucach wymaga dodatkowych badań, zazwyczaj TK oraz USG jamy opłucnej, dzięki któremu można precyzyjnie wyznaczyć miejsce nakłucia umożliwiające ściągnięcie płynu. Pobrany płyn stanowi materiał do badania. Już sam kolor płynu w opłucnej może być pomocny w diagnostyce.

Pojawienie się wody w płucach u starszej osoby zazwyczaj wynika z problemów sercowo-naczyniowych.

Płyn w opłucnej (woda w płucach) – rokowania

W przypadku pojawienia się płynu w opłucnej rokowania zależą od rodzaju i zaawansowania choroby podstawowej. Jeśli przyczyną była infekcja, uraz lub zatorowość, możliwe jest całkowite wyleczenie. Przy przesiękach w niewydolności serca zastosowanie leków moczopędnych i wzmacniających serce doprowadza do osuszenia wody w płucach, jednak niewykluczony jest nawrót dolegliwości. Płyn w jamie opłucnej w chorobie nowotworowej płuc występuje u ponad 30 proc. pacjentów oraz w przypadku ok. 15 proc. wszystkich zaawansowanych nowotworów i zazwyczaj wiąże się z niekorzystnym rokowaniem.

Woda w płucach leczenie

Zdiagnozowanie przyczyn jest koniecznym elementem leczenia. Ściągnięcie płynu z jamy opłucnej przynosi niemal natychmiastową ulgę większości pacjentów, jednak docelowym założeniem jest wyleczenie choroby podstawowej. Jeśli za gromadzenie wody w płucach odpowiedzialne jest zakażenie bakteryjne, stosuje się antybiotykoterapię, w przypadku niewydolności serca leczenie kardiologiczne, nowotworów – onkologiczne, itp. Dodatkowo u niektórych chorych stosuje się kinezyterapię.

Autor: Redakcja