Zatrucie rtęcią – jak rozpoznać pierwsze objawy? Skutki zatrucia rtęcią

Zatrucie rtęcią jest bardzo niebezpieczne, a może do niego dojść na skutek spożywania zanieczyszczonych pokarmów, wdychania oparów rtęci lub przez połknięcie tzw. kulki żywego srebra – tak nazywana jest rtęć w temperaturze pokojowej, bowiem swoim wyglądem przypomina płynne srebro.

Zatrucie rtęcią a spożywanie ryb – jakich gatunków lepiej unikać?

Ponieważ rtęć ma zdolność do kumulowania się w organizmie, może dojść do zatrucia rtęcią na skutek nadmiernego spożywania mięsa ryb. Najczęściej wysokie stężenie rtęci jest obserwowane u ryb drapieżnych wolnożyjących, np. miecznika, tuńczyka, rekina czy szczupaka.

Inne możliwości zatrucia rtęcią:

• dym z fabryk, które spalają węgiel,
• stare plomby amalgantowe,
• niektóre rodzaje farb,
• żarówki fluorescencyjne.

Zatrucie rtęcią a skażenie środowiska

Zakłady produkcyjne, które korzystają z rtęci (np. przemysł jubilerski) są zobowiązane do jej odpowiedniej utylizacji. Wynika to z faktu, że skażenie środowiska rtęcią jest bardzo niebezpieczne – znany jest przypadek japońskiej fabryki z Minamaty, która spuszczała ścieki z niewielką ilością rtęci do zatoki Morza Wschodniochińskiego. Ilość nie była teoretycznie niebezpieczna, ale kumulowała się w organizmach ryb, które stanowiły główny składnik diety mieszkańców tego regionu. Okazało się, że większość z nich cierpi na zatrucie rtęcią.

Ostatnio niemieccy badacze wykryli duże ilości rtęci w wodach Odry (2022), z której wyławiane są śnięte ryby oraz inne martwe zwierzęta. Trwają badania, skąd w wodach Odry mogła wziąć się rtęć i to w stężeniu znacznie przekraczającym wszystkie przyjęte normy. Do czasu wyjaśnienia sytuacji zakazane jest kąpanie się w Odrze i jej dopływach, picie wody z rzeki oraz pozwalanie na to zwierzętom. Należy zachować szczególną ostrożność.

Objawy zatrucia rtęcią

Zatrucie rtęcią jest bardzo niebezpieczne dla organizmu, może doprowadzić nawet do śmierci. U chorych mogą pojawić się różne, często niespecyficzne objawy, np.

• wymioty z domieszką krwi,
• ślinotok,
• silny ból brzucha,
• krwawa biegunka,
• pieczenie w jamie ustnej i przełyku.

Wyżej wymienione objawy dotyczą zatrucia rtęcią poprzez jej spożycie i pojawiają się bardzo szybko. Jednak nie zawsze zatrucie organizmu rtęcią wywołuje nagłe objawy. Często objawem zatrucia rtęcią jest mocznica, czyli choroba nerek, objawiająca się bezmoczem oraz pojawieniem się martwiczych zmian w jamie ustnej. Często na dziąsłach pojawia się czarny rąbek rtęciowy. Innym objawem zatrucia rtęcią może być także uszkodzenie mięśnia sercowego.

Objawy długoterminowego zatrucia rtęcią

• uszkodzenie nerek,
• wypadanie zębów,
• uszkodzenie dziąseł oraz błony śluzowej jamy ustnej,
• ból głowy,
• bezsenność,
• drażliwość, gorszy, depresyjny nastrój,
• pogorszenie wzroku – na skutek odkładania się złogów w oku,
• metaliczny posmak w ustach,
• bóle brzucha,
• uszkodzenia układu oddechowego,
• wystąpienie problemów neurologicznych,
• zaburzenia układu immunologicznego,
• obniżenie ciśnienia tętniczego krwi.

Rtęć kumuluje się w tkance nerwowej człowieka niszcząc ją. Warto dodać, że jest szczególnie niebezpieczna dla kobiet w ciąży i karmiących oraz dzieci – rtęć przenika bowiem przez łożysko uszkadzając płód, znajduje się także w mleku matki, przez co może dojść do zatrucia u dziecka.

Leczenie zatrucia rtęcią

Podejrzenie zatrucia rtęcią wymaga niezwłocznej konsultacji z lekarzem! Zapraszamy do skorzystania z naszych porad online:



W przypadku połknięcia rtęci najczęściej zalecane jest natychmiastowe wypicie mleka z białkami jaj kurzych, wywołanie wymiotów lub płukanie żołądka, jeśli nie ma objawów uszkodzenia śluzówki układu pokarmowego. Zalecane jest także przyjęcie niektórych leków, np. węgla aktywowanego, soli sodowej kwasu sufonowego oraz penicylaminy. Niektóre z tych preparatów są na receptę.

Nie ma odtrutki, a jedyne stosowane leczenie to objawowe – np. w przypadku uszkodzenia nerek będą to hemodializy.

Autor: Redakcja