Zatrzymanie moczu może być ostre lub przewlekłe. Ostre zatrzymanie moczu objawia się nagłą niemożnością oddania moczu przy jednoczesnym odczuwaniu takiej potrzeby. Pełny pęcherz powoduje ból brzucha, ale pacjent nie może oddać moczu. Taki stan wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i opróżnienia pęcherza. Przewlekłe zatrzymanie moczu może z kolei przebiegać z niewielkimi dolegliwościami; objawami mogą być: gorączka, nietrzymanie moczu (oddawanie moczu z powodu przepełnienia pęcherza), ból lędźwi.
Ostre zatrzymanie moczu – przyczyny i objawy
Przyczyny ostrego zatrzymania moczu są najczęściej mechaniczne – dochodzi do niego w wyniku zatkania cewki moczowej na skutek obecności kamieni lub w konsekwencji rozrostu gruczołu prostaty. Do pozostałych przyczyn nagłego zatrzymania moczu zalicza się:
- przyczyny neurologiczne – mózg/rdzeń kręgowy przestaje kontrolować proces opróżniania pęcherza,
- farmakologiczne – niektóre leki zaburzają prawidłowe oddawanie moczu,
- zakażenie układu moczowego,
- nowotwory dolnych dróg moczowych,
- urazy miednicy.
Ryzyko zatrzymania moczu zwiększają:
- przebyte operacje w znieczuleniu ogólnym,
- infekcje narządów płciowych,
- stany zapalne w obrębie krocza.
Pacjenci z nagłym zatrzymaniem moczu odczuwają silną potrzebę mikcji; pęcherz jest przepełniony, bolesny. Może dojść do zaburzeń lub utraty świadomości.
Przewlekłe zatrzymanie moczu – przyczyny i objawy
Przewlekłe zatrzymanie moczu różni się od nagłego zatrzymania moczu. Przede wszystkim nie powoduje dolegliwości związanych z bólem pęcherza i potrzebą mikcji. Często u pacjentów dochodzi do mikcji, jednak jest ona niepełna i w pęcherzu cały czas zalega mocz. Do objawów przewlekłego zatrzymania moczu zalicza się:
- częste oddawanie moczu,
- słaby strumień moczu,
- trudności z rozpoczęciem mikcji,
- częste odczuwanie potrzeby skorzystania z toalety, nawet po mikcji,
- uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza,
- nietrzymanie moczu.
Może pojawić się gorączka, ogólne osłabienie.
Polecamy artykuł: Problemy z oddawaniem moczu – ból, pieczenie, przerywanie i zatrzymanie mikcji
Przyczyny przewlekłego zatrzymania moczu najczęściej są związane z infekcją pęcherza moczowego. Aby zdiagnozować chorobę, wykonuje się badanie USG pęcherza moczowego, w którym widoczny jest zalegający w pęcherzu płyn – lub stwierdza się ją po zacewnikowaniu pacjenta i zmierzeniu ilości moczu, która spłynęła przez cewnik.
Leki, które mogą powodować zatrzymanie moczu
Przyjmowanie niektórych leków zwiększa ryzyko zatrzymania moczu. Wśród preparatów o tego typu działaniu wyróżnia się leki przeciwhistaminowe stosowane w leczeniu alergii, przeciwbólowo-rozkurczowe, przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe, zmniejszające obrzęk błony śluzowej nosa (często dostępne bez recepty), niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz opioidowe leki przeciwbólowe.
Niedrożność cewki moczowej – przyczyny
Mechaniczne zablokowanie ujścia cewki moczowej to najczęstsza przyczyna zatrzymania moczu. Do zamknięcia cewki może dojść:
- w wyniku choroby gruczołu krokowego u mężczyzn, który uciska cewkę i w efekcie może ją zablokować,
- w wyniku zwężenia cewki moczowej, np. na skutek urazu lub stanu zapalnego,
- w wyniku kamicy moczowej – jeśli kamień jest za duży, utknie w cewce moczowej, blokując odpływ moczu,
- w wyniku zaparć, bowiem odbytnica powoduje wtedy ucisk na cewkę moczową,
- po lub w trakcie ciąży – ucisk na pęcherz powoduje jego nieprawidłowe ułożenie, a więc zaleganie moczu (cewka moczowa znajduje się wyżej niż dno pęcherza),
- w wyniku osłabienia mięśni dna miednicy u kobiet – pęcherz ma nieprawidłowe położenie i może uciskać na cewkę,
- na skutek krwawienia z dróg moczowych – skrzep z pęcherza może zablokować ujście cewki moczowej.
Zatrzymanie moczu – leczenie
W przypadku wystąpienia ostrego zatrzymania moczu leczenie polega w pierwszej kolejności na umożliwieniu odpływu moczu. Zazwyczaj wprowadza się cewnik przez cewkę moczową lub wykonuje się cystostomię przezskórną, czyli nakłucie pęcherza przez powłoki brzuszne, tuż nad spojeniem łonowym. W zależności od przyczyny zatrzymania moczu konieczny może być zabieg urologiczny (np. usunięcie kamienia moczowego, poszerzenie cewki moczowej lub leczenie przerostu prostaty).
Leczenie przewlekłego zatrzymania moczu jest uzależnione od przyczyny – jeśli spowodowała je infekcja pęcherza, stosuje się odpowiednie leki, podobnie jak w przypadku łagodnego rozrostu stercza (leki rozkurczające).
Usunięcie przyczyny zatrzymania moczu prowadzi do całkowitego wyleczenia. Należy jednak przestrzegać wszystkich zaleceń lekarza i dążyć do wyeliminowania ryzyka nawrotu problemu.
Czytaj także: Pobieranie moczu u niemowlaka – jak zrobić to prawidłowo?
Jak wymusić oddanie moczu?
W przypadku ostrego zatrzymania moczu nie ma możliwości wymuszenia oddania moczu – ujście cewki jest zablokowane i pacjent we własnym zakresie go nie odblokuje. Niezbędna jest wizyta w szpitalu, najlepiej na oddziale urologicznym.
Przewlekłe zatrzymanie moczu może z kolei bardzo długo przebiegać bez objawów, więc pacjent nie zdaje sobie sprawy z konieczności opróżnienia pęcherza. Ponadto nie powinno się wymuszać oddawania moczu – zdrowy organizm informuje o tym w sposób naturalny (kiedy pęcherz jest pełen, mózg wysyła informację o konieczności jego opróżnienia).
Aby uniknąć problemów z zatrzymaniem moczu, należy leczyć choroby prowadzące do jego zatrzymania, unikać zaparć, ćwiczyć mięśnie dna miednicy i nigdy nie lekceważyć objawów związanych z oddawaniem moczu.
Przeczytaj też: Skąpomocz – przyczyny, objawy, leczenie
Autor: Redakcja
