5. miesiąc ciąży – objawy, rozwój dziecka i wygląd brzucha

Kiedy zaczyna się 5. miesiąc ciąży? 

5. miesiąc ciąży to środek II trymestru, co oznacza, że właśnie teraz jesteś w połowie ciąży.  

5. miesiąc obejmuje umownie okres od 18. do 22. tygodnia ciąży, chociaż w niektórych kalendarzach ciąży można spotkać się z przesunięciami wynikającymi z odmiennego sposobu liczenia miesięcy (równe 4 tygodnie w miesiącu lub średnio 4,3 tygodnia przypadających na miesiąc kalendarzowy).  

Jak wygląda dziecko w 5. miesiącu ciąży? 

Na pewno jesteś ciekawa, jak na tym etapie ciąży prezentuje się Twój maluszek. 5. miesiąc to czas intensywnego wzrostu jego kończyn i tułowia, dzięki czemu wyrównują się proporcje między główką a resztą ciała i wreszcie zaczyna wyglądać jak małe dziecko.

Co jeszcze powinnaś wiedzieć? 

• 18. tydzień ciąży – płód mierzy około 14-15 cm i waży około 150-200 gramów, jest więc wielkości średniej papryki. Jego skóra wciąż jest cienka i półprzezroczysta, jednak zaczyna się pokrywać mazią płodową, która chroni ją przed wodami płodowymi. Meszek (lanugo) staje się bardziej wyraźny na całym ciele.  
• 19. tydzień ciąży – płód osiąga długość około 15-16 cm i waży do 240 gramów, przypominając wielkością mango. Na jego głowie zaczynają rosnąć coraz wyraźniejsze włoski, a na opuszkach palców są już widoczne linie papilarne. Skóra jest wciąż delikatna, a w niektórych miejscach pojawia się pigmentacja.  
• 20. tydzień ciąży – dziecko mierzy około 16-17 cm i waży między 250 a 300 gramów, osiągając wielkość małego kokosa. Jego skóra wciąż jest półprzezroczysta i prześwitują przez nią naczynia krwionośne. Na palcach rąk i stóp są już paznokcie, a ciało nadal pokryte jest meszkiem (lanugo).  
• 21. tydzień ciąży – długość ciała płodu to około 17–19 cm, a masa około 300–350 gramów, jest więc wielkości małego bakłażana. Skóra powoli przestaje być tak bardzo przejrzysta dzięki rozwijającej się tkance tłuszczowej pod jej powierzchnią, jednak wciąż pozostaje bardzo cienka i delikatna. 
• 22. tydzień ciąży – płód mierzy około 20–22 cm i waży około 400-450 gramów, osiągając wielkość cukinii. Jego skóra staje się coraz bardziej różowa i mniej przejrzysta. Włosy i meszek stają się gęstsze, zapewniając dodatkową ochronę. Kończyny są już dobrze uformowane, a palce dłoni i stóp są pełni rozwinięte, z widocznymi, małymi paznokciami. Na opuszkach palców wykształciły się linie papilarne, tworząc unikalne odciski palców, które dziecko będzie miało po narodzinach.  

5. miesiąc ciąży – objawy 

5. miesiąc, czyli środek II trymestru, to względnie najlepszy czas dla przyszłej mamy. Część kobiet jest teraz w doskonałej formie, odczuwa nadwyżkę energii i ma ochotę na przeróżne aktywności, wyjeżdżają więc na wakacje lub zapisują się na różnorakie kursy. Jeśli Twój organizm zdążył już zapomnieć o mdłościach i innych dolegliwościach I trymestru i czujesz się dobrze, wykorzystaj ten czas najlepiej jak to możliwe, bo III trymestr przyniesie zapewne kolejne niemiłe objawy.  

Czego natomiast możesz się spodziewać po swoim organizmie teraz, w 5. miesiącu ciąży?    

• powiększanie się brzucha – wraz ze wzrostem dziecka i powiększaniem się macicy, zwiększa się też obwód brzucha mamy. 5. miesiąc to czas, gdy ciąża staje się widoczna nie tylko dla Ciebie i Twoich najbliższych, ale też dla osób postronnych. Przygotuj się na liczne gratulacje! 
• ruchy dziecka – to właśnie teraz wiele przyszłych mam zaczyna odczuwać pierwsze ruchy dziecka. Zazwyczaj są one delikatne i przypominają „muśnięcia motyla” lub lekkie puknięcia, jednak już wkrótce staną się bardziej wyraźne. Te subtelne sygnały aktywności dziecka są źródłem radości i mogą pomóc w nawiązaniu więzi z maleństwem. 
• zwiększenie energii – w II trymestrze często obserwuje się wzrost energii i poprawę samopoczucia. Po trudnych początkach, wiele kobiet zauważa, że nudności ustępują, co pozwala im powrócić do codziennych aktywności. Utrzymanie zrównoważonej diety i regularna aktywność fizyczna wspomagają dobre samopoczucie w tym okresie. 
• bóle pleców i miednicy – w miarę jak brzuch rośnie, ciężar ciała przesuwa się, przez co może stanowić obciążenie kręgosłupa i mięśni miednicy. Brzuszek jest jeszcze niewielki, więc ból pleców daje o sobie znać najczęściej pod koniec dnia lub po dłuższym staniu. Ulgę mogą przynieść ćwiczenia wzmacniające mięśnie oraz dbanie o prawidłową postawę. Ból brzucha w 5. miesiącu ciąży lub uczucie „ciągnięcia” w dolnej części brzucha może wskazywać na rozciąganie się więzadeł podtrzymujących macicę.   
• skurcze Braxtona-Hicksa – niektóre kobiety zaczynają już teraz odczuwać łagodne skurcze, zwane skurczami Braxtona-Hicksa. Są to krótkie, bezbolesne skurcze przygotowujące macicę do porodu, zwykle niezbyt częste i ustępujące po zmianie pozycji. Ważne, by odróżniać je od skurczów wskazujących na przedwczesny poród.  
• zwiększony apetyt – intensywnie rosnące dziecko potrzebuje więcej energii, co naturalnie przekłada się na większy apetyt u mamy. Ważne, by ciężarna sięgała po wartościowe posiłki, bogate w białko, witaminy i minerały, by zapewnić zdrowy rozwój dziecka. Wybór zdrowych przekąsek pomoże zaspokoić zwiększone zapotrzebowanie kaloryczne bez ryzyka nadmiernego przybierania na wadze.  
• obrzęki kończyn – w wyniku zatrzymywania wody i zmian hormonalnych mogą pojawić się obrzęki, zwłaszcza w okolicach nóg, kostek i dłoni. Objawy te są szczególnie zauważalne pod koniec dnia lub w okresie upałów. Odpoczynek z uniesionymi nogami oraz unikanie długiego stania pomogą zmniejszyć dyskomfort.  
• powiększone i napięte piersi – piersi powoli przygotowują się do karmienia, dlatego mogą zwiększać swoją objętość i stawać się bardziej wrażliwe.   

Jak wygląda brzuch w piątym miesiącu ciąży? [zdjęcia]

W 5. miesiącu ciąży brzuch staje się coraz bardziej widoczny i zaokrąglony. Macica powiększa się i unosi coraz wyżej, a rosnące ciśnienie w jamie brzusznej może powodować uczucie napięcia skóry i delikatne rozciąganie. Wzrost brzucha jest jednak kwestią indywidualną i zależy od budowy ciała, przyrostu wagi oraz kondycji mięśni brzucha przed ciążą – u większości kobiet jest już widoczny, ale może się zdarzyć, że subtelne uwypuklenie wciąż dostrzegają tylko najbliższe osoby.  

5. miesiąc to zwykle czas na zmianę garderoby – wiele kobiet właśnie teraz zaczyna rozglądać się za ubraniami ciążowymi, w tym przede wszystkim za spodniami, które mają wbudowany miękki, elastyczny pas obejmujący rosnący brzuszek. Wszystkie mamy w 5. miesiącu ciąży powinny również pamiętać, że to już najwyższy czas, by zacząć dbać o pielęgnację skóry na brzuchu, biodrach, udach, piersiach i pośladkach – zwiększające się napięcie w ścianie brzucha oraz szybkie przybieranie na wadze mogą spowodować pojawienie się rozstępów, które niestety nie znikną zaraz po porodzie.   

Sprawdź: Krem i balsamy na rozstępy w ciąży

Rozwój płodu w 5. miesiącu ciąży 

W 5. miesiącu ciąży rozwój płodu postępuje bardzo intensywnie – narządy wewnętrzne nadal się powiększają i specjalizują, przyszedł też czas na rozwijanie kończyn, dzięki czemu dziecko ma już właściwe proporcje głowy do reszty ciała. Systematycznie przybiera też na wadze, coraz lepiej reaguje na bodźce zewnętrzne i intensywnie się porusza trenując mięśnie i koordynację ruchową: 

• dojrzewanie układu nerwowego – mózg i rdzeń kręgowy intensywnie się rozwijają, a liczba połączeń nerwowych gwałtownie rośnie. Dziecko reaguje na dźwięki i dotyk, co mama może odczuwać jako wzmożoną aktywność ruchową w brzuchu. Na obrazie USG można już zobaczyć, jak maluszek ssie kciuk lub dotyka swojej twarzy.   
• odkładanie się tkanki tłuszczowej – w 5. miesiącu zaczyna się proces odkładania tkanki tłuszczowej, niezbędnej do utrzymania temperatury ciała po porodzie. Tkanka tłuszczowa wpływa też na zaokrąglenie kształtów ciałka płodu i nadaje mu bardziej „niemowlęcy” kształt. Proces ten będzie kontynuowany aż do porodu. 
• rozwój mięśni i kości – kościec staje się coraz bardziej wytrzymały, a mięśnie silniejsze, co pozwala dziecku wykonywać coraz bardziej energiczne ruchy.  
• tworzenie się linii papilarnych – wzory na opuszkach palców ulegają dalszemu kształtowaniu, a pod koniec tego etapu dziecko ma już unikalne odcinki palców.   
• pojawienie się mazi płodowej – na skórze płodu zaczyna tworzyć się maź płodowa, która chroni ją przed działaniem wód płodowych i utratą wilgoci. Ta naturalna ochrona wspomaga utrzymanie integralności skóry, szczególnie że jest ona jeszcze bardzo delikatna. 
• rozwój narządów wewnętrznych – organy takie jak płuca, wątroba i układ pokarmowy są wciąż w fazie dojrzewania. Chociaż nie pełnią jeszcze swoich pełnych funkcji, ich struktury się doskonalą, aby przygotować organizm do życia poza ciałem matki. 
• rozwój genitaliów – genitalia są już wykształcone i w większości przypadków można określić płeć dziecka podczas badania ultrasonograficznego. U dziewczynek rozwijają się jajniki, a u chłopców dochodzi do obniżania się jąder z jamy brzusznej do moszny.   

Jakie badania w 5. miesiącu ciąży? 

Właśnie nadszedł czas na wyczekiwane przez większość rodziców „USG połówkowe”, czyli pierwsze badanie, podczas którego można wyraźnie zobaczyć swoje dziecko, przeanalizować z lekarzem jego budowę anatomiczną i poznać płeć.  Co jeszcze czeka Cię w piątym miesiącu w gabinecie lekarza lub punkcie diagnostycznym?  

• badanie ultrasonograficzne (USG połówkowe) – między 18. a 22. tygodniem ciąży (najczęściej w 20. tygodniu) przeprowadza się szczegółowe badanie USG, nazywane „USG połówkowym”. Jest to jedno z najważniejszych badań, które pozwala ocenić rozwój poszczególnych narządów dziecka, jego budowę anatomiczną oraz wskazać lub potwierdzić płeć. Badanie to pozwala również wykryć ewentualne wady rozwojowe i ocenić stan łożyska oraz ilość płynu owodniowego.  
• morfologia i poziomu glukozy – rutynowa morfologia sprawdza stan zdrowia matki, w tym poziom hemoglobiny, aby wykluczyć rozwijającą się anemię. Sprawdzanie poziomu glukozy we krwi ma na celu wykluczenie cukrzycy ciążowej.  
• badanie moczu – rutynowe badanie ogólne moczu pozwala wykryć obecność białka, glukozy i bakterii, które mogą świadczyć o infekcjach lub innych nieprawidłowościach.   
• pomiar ciśnienia krwi – kontrola ciśnienia krwi podczas każdej wizyty u ginekologa pozwala zapobiegać nadciśnieniu ciążowemu oraz związanym z nim powikłaniom, takim jak stan przedrzucawkowy.   
• pomiar wagi i obwodu brzucha – systematyczny pomiar wagi pomaga ocenić prawidłowość przyrostu masy ciała ciężarnej, a kontrola obwodu brzucha pozwala na monitorowanie wzrostu macicy i rozwoju dziecka. 
• badanie na obecność przeciwciał anty-Rh (u kobiet Rh-) – u kobiet z ujemnym czynnikiem Rh przeprowadza się badanie na obecność przeciwciał anty-Rh, aby wykryć konflikt serologiczny między matką a płodem. Zwykle konieczne jest jedno takie badanie w każdym trymestrze.  

Oprócz USG połówkowego, w 5. miesiącu ciąży można przeprowadzić również inne badania prenatalne, które pozwalają ocenić zdrowie płodu i wykluczyć wady genetyczne lub rozwojowe. To np.:  

• test potrójny (badanie krwi przeprowadzane zazwyczaj między 15. a 20. tygodniem ciąży), 
• amniopunkcja (inwazyjne badanie, które polega na pobraniu próbki płynu owodniowego w celu analizy chromosomów płodu, wykonywane zwykle między 15. a 20. tygodniem ciąży, jeśli wcześniejsze badania wskazały na podwyższone ryzyko chorób genetycznych)  
• test Harmony lub inne testy NIPT (Nieinwazyjne Testy Prenatalne).  

Są to badania opcjonalne, przeprowadzane głównie w sytuacji, gdy wcześniejsze testy wskazały na podwyższone ryzyko lub jeśli istnieją wskazania medyczne do ich wykonania.  

Sprawdź: Lekarz ginekolog w Świecie Zdrowia