Guzki Schmorla – czym są? Skąd się biorą i jak je leczyć?

Patologiczne zmiany opisał po raz pierwszy niemiecki patolog Christan Georg Schmorl w 1927 roku. Do dziś jednak wiedza o guzkach nazwanych guzkami Schmorla na cześć ich odkrywcy, niewiele się posunęła i nadal przyczyny ich powstawania są zagadką dla naukowców.

Istnieją jedynie hipotezy, skąd się biorą te patologie w obrębie kręgów. Guzki Schmorla nie występują tylko u osób dorosłych. Można je zaobserwować także u dzieci i młodzieży w przebiegu kifozy młodzieńczej.

Przyczyny powstawania guzków Schmorla

Prawdopodobnie guzki pojawiają się jako następstwo nadmiernych obciążeń kręgosłupa lub wraz z pierwszymi objawami jego zwyrodnienia. Mogą także powstawać na skutek osteoporozy, która w konsekwencji prowadzi do osłabienia trzonu kręgowego.

Guzki, określane także jako przepuklina śródkostna, powstają na skutek osłabienia płytek granicznych kręgów.

Klasyczna przepuklina kręgów polega na tym, że krążek międzykręgowy, czyli włóknisty kawałek chrząstki znajdujący się pomiędzy poszczególnymi elementami kostnymi kręgosłupa, wciska się w sąsiednie kręgi od wewnątrz i zaczyna zmieniać swój kształt.

O przepuklinie mówimy, kiedy zaczyna uwypuklać się na boki, natomiast w przypadku guzków Schmorla –  przepuklina zaczyna migrować w górę lub w dół do sąsiedniego kręgu.

Do przyczyn powstawania guzków Schmorla zaliczane są także: 

• nierównomierny wzrost kręgów, 
• choroby metaboliczne,
• choroby  o podłożu zwyrodnieniowym, 
• urazy, 
• złamania, 
• infekcje kręgosłupa.

Czy guzki Schmorla powiększają się?

Nie ma tutaj żadnej reguły – mogą powiększać się wraz z upływem czasu, albo pozostać bez zmian.

U kogo występują guzki Schmorla?

Pojawienie się guzków może być oznaką rozwijającej się kifozy młodzieńczej, czyli choroby Scheurmanna, która doprowadza m.in. do degeneracji kości i wygięcia się kręgosłupa do przodu. 

W przypadku kifozy guzki położone są centralnie.

Guzki mogą pojawić się także u sportowców, u których lokalizują się na ogół w przedniej części płytek końcowych.

Objawy guzków Schmorla

Pojawienie się guzków może nie dawać żadnych objawów lub wręcz przeciwnie – powodować silny ból kręgosłupa, nasilający się przy ruchu, zwłaszcza wymagającym podnoszenia ciężkich przedmiotów lub przy przebywaniu w tej samej pozycji przez dłuższy czas.

Ból pojawia się najczęściej w dolnej partii pleców. Obecność guzków może także potęgować ból, który pacjent odczuwał wcześniej z innych powodów.

Jak zdiagnozować guzki Schmorla?

Guzków Schmorla nie można wykryć podczas wizyty u ortopedy, niezbędne jest wykonanie dokładniejszych badań. Zmiany w strukturze kręgów będą widoczne jedynie na badaniu rezonansem magnetycznym lub tomografii komputerowej.

Na zdjęciach z rezonansu magnetycznego guzki widoczne są jako małe, kostne nieprawidłowości w płytkach granicznych kręgów.

Bardzo często guzki Schmorla wykrywane są przypadkowo podczas badania kręgosłupa z zupełnie innego powodu – lekarze ortopedzi zalecają wykonanie badań obrazowych kręgosłupa przy występowaniu dolegliwości z jego strony, aby mieć pełny ogląd sytuacji.

Guzki Schmorla – jaki lekarz?

W celu wykonania badań obrazowych kręgosłupa należy udać się do ortopedy, który w razie konieczności i występowania u pacjenta dolegliwości, zaleca wykonanie badań.

Leczenie guzków Schmorla

Jeśli obecność guzków Schmorla nie powoduje dolegliwości bólowych, to nie jest konieczne leczenie, a jedynie wdrożenie profilaktycznie odpowiedniej dawki aktywności fizycznej, aby zapobiec ich dalszemu rozwojowi i zwiększyć mobilność kręgosłupa.

Odpowiednio dobrane ćwiczenia wzmacniające kręgosłup i mięśnie go podtrzymujące zalecane są w każdej grupie wiekowej, bez względu na to, czy występują patologie w obrębie kręgosłupa czy dolegliwości bólowe – odpowiednie ćwiczenia pomagają utrzymać kręgosłup w dobrej kondycji i zapobiegać rozwojowi patologii.

Jeśli jednak guzki Schmorla są odpowiedzialne za dolegliwości bólowe to wymagają wdrożenia leczenia. Ortopeda zaleca najczęściej oszczędny tryb życia oraz środki o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym.

Objawy mogą ustąpić nawet w ciągu kilku miesięcy od rozpoczęcia terapii, a szacuje się, że poprawa jest widoczna po około 2 miesiącach terapii (w tym okresie w badaniu obrazowym rezonansu magnetycznego widoczna jest poprawa i zmniejszenie obrzęku kręgów).

Środki przeciwbólowe i przeciwzapalne mogą być stosowane nie tylko doustnie, ale także pod postacią maści lub specjalnych dużych plastrów przyklejanych w miejscach dolegliwości bólowych.

Leczenie operacyjne w postaci usunięcia uszkodzonego krążka międzykręgowego rozważane jest w rzadkich przypadkach, przy braku poprawy po zastosowaniu leczenia zachowawczego oraz rehabilitacji i w sytuacji występowania silnych dolegliwości bólowych.

Stosowaną techniką operacyjną jest lędźwiowe usztywnienie międzytrzonowe, które polega na zastąpieniu uszkodzonego dysku przeszczepem kostnym. Pozwala to na uzyskanie właściwej przestrzeni pomiędzy poszczególnymi kręgami, lepszej stabilizacji kręgosłupa i uniknięcia przeciążeń w przyszłości.

Należy jednak pamiętać, że operacje kręgosłupa obarczone są ryzykiem, wymagają także odpowiedniego okresu rekonwalescencji oraz rehabilitacji po zabiegu, aby powrócić do pełnej sprawności fizycznej.

Guzki Schmorla – rehabilitacja

Rehabilitacja, czyli ćwiczenia z fizjoterapeutą, zalecane są w przypadku większości problemów z kręgosłupem. Regularne ćwiczenia i stosowanie się do zaleceń fizjoterapeuty pozwalają wzmocnić mięśnie oraz zwiększyć ruchomość kręgosłupa przy zminimalizowaniu ucisku na nerwy. Typowa rehabilitacja przy zdiagnozowanych guzkach Schmorla obejmuje ćwiczenia wzmacniające i stabilizujące kręgosłup w odcinku lędźwiowym. 

Stosować można także: 

• odciążający kinesiotaping, 
• krioterapię, 
• ekspozycję na zmienne pole magnetyczne, 
• okłady z borowiny,
• stosowanie kąpieli siarkowych. 

Fizjoterapeuci stosują także techniki manualne, które działają rozluźniająco na mięśnie.

Z domowej aktywności fizycznej polecanej na dolegliwości związane z guzkami Schmorla jest np. nordic walking. Zawsze jednak należy skonsultować indywidualnie każdy przypadek z fizjoterapeutą, ponieważ dobrane zabiegi i ćwiczenia muszą uwzględniać kondycję całego organizmu, możliwości pacjenta oraz ewentualne inne zmiany (np. zwyrodnienia lub ucisk na nerwy) występujące w obrębie kręgosłupa.

To również może Cię zainteresować:

Szpik kostny – jego rola, choroby szpiku kostnego i sposoby ich leczenia