Cukrzyca – co to jest i jakie są jej rodzaje?
Cukrzyca to termin opisujący grupę chorób, których istotą jest zaburzenie metabolizmu węglowodanów w organizmie. Stan ten dotyka około 5% populacji, a najwięcej odnotowuje się przypadków cukrzycy typu 2.
Cukrzyca typu 1, zwana insulinozależną lub typu dziecięcego, jest wywołana immunologicznym uszkodzeniem komórek trzustki. Najczęściej diagnozuje się ją u dzieci i młodych dorosłych, jednak zdarza się także u osób w wieku podeszłym. Stosowanym leczeniem jest podawanie insuliny.
Cukrzyca typu 2, nazywana również insulinoniezależną, występuje u około 80% cukrzyków. Ta postać choroby przejawia się zarówno nieprawidłowym działaniem trzustki, jak i zaburzoną aktywnością insuliny. U chorych obserwuje się insulinooporność, czyli niewrażliwość tkanek na działanie insuliny. W przypadku tej postaci cukrzycy stosuje się leczenie metforminą lub innymi preparatami farmakologicznymi. Po latach może pojawić się również konieczność leczenia insuliną.
Cukrzyca ciężarnych to z kolei stan, w którym ciężarna kobieta, wcześniej zdrowa, ma podwyższony poziom glukozy we krwi. Sytuacja taka jest zagrożeniem zarówno dla niej, jak i dla płodu, ponieważ grozi przedwczesnym porodem i koniecznością wykonania cesarskiego cięcia. Zazwyczaj po urodzeniu dziecka parametry krwi matki wracają do normy, jednak u części kobiet, u których wystąpiła cukrzyca ciężarnych, pojawi się w przyszłości cukrzyca typu 2. Cukrzycę u kobiet w ciąży leczy się najczęściej dietą, a jeśli to nie wystarczy, pacjentka jest leczona insuliną.
Dowiedz się więcej: Cukrzyca – typy i objawy cukrzycy, leki na cukrzycę. Co można jeść przy cukrzycy?
Objawy cukrzycy
Istnieje wiele objawów mogących świadczyć o ryzyku wystąpienia choroby metabolicznej. Początkowo cukrzyca nie daje jednak żadnych symptomów. Z czasem chorzy mogą zgłaszać:
- wzmożony głód,
- częste i silne pragnienie,
- suchość w ustach,
- częste oddawanie moczu,
- utratę masy ciała,
- osłabienie wydolności organizmu,
- zwiększoną męczliwość,
- pogorszenie zdolności koncentracji uwagi,
- drażliwość,
- choroby dziąseł,
- obrzęki,
- problemy z gojeniem się ran,
- osłabiony wzrok,
- nawracające infekcje skóry, dróg moczowych oraz dróg rodnych u kobiet,
- mrowienie dłoni i stóp.
Czytaj także: Czym popijać leki? Napoje, których należy unikać przy popijaniu lekarstw
Leki na cukrzycę – jak działa insulina?
Insulina podawana chorym z cukrzycą ma obniżyć stężenie glukozy we krwi. Hormon ten odpowiada za gromadzenie glikogenu w wątrobie, a także za przemiany tłuszczowe i białkowe. Fizjologicznym bodźcem do jego wydzielania jest podniesienie poziomu cukru we krwi. Wśród leków na cukrzycę będących preparatami insuliny występują analogi insuliny ludzkiej i insulina ludzka. Preparaty dzieli się również ze względu na ich czas działania.
- Insulina krótko działająca, zwana również doposiłkową – jest podawana do posiłków lub korekcyjnie, działa kilka godzin.
- Insulina długo działająca, inaczej bazowa – jest podawana raz lub dwa razy na dobę i działa od kilkunastu do kilkudziesięciu godzin.
- Mieszanki insulinowe, inaczej dwufazowe lub złożone – zazwyczaj stosuje się je dwa razy dziennie.
Czytaj też: Co to jest insulina?
Leki na cukrzycę typu 2 – co proponuje się pacjentom?
Leczenie cukrzycy jest wielotorowe i często wymaga zmiany dotychczasowego stylu życia. Ze względu na wiele towarzyszących zaburzeń metabolicznych pacjenci zawsze powinni dążyć do utrzymania prawidłowej masy ciała. Stosowna dieta oparta na produktach spożywczych z niskim indeksem glikemicznym oraz umiarkowana, regularna aktywność fizyczna skutecznie ograniczają ryzyko wystąpienia otyłości, a u pacjentów z już występującą cukrzycą są w stanie lepiej uregulować glikemie. Dla diabetyków bardzo istotna jest edukacja zdrowotna, która pomoże monitorować nie tylko glikemie, ale także ogólny stan zdrowia, w tym funkcjonowanie układu krążenia.
Czytaj także: Berberyna – co to jest i na co działa? Właściwości i skutki uboczne
Lek na cukrzycę – metformina
Metformina, dostępna w handlu pod różnymi nazwami, jest lekiem pierwszego rzutu w cukrzycy. Pobudza komórki trzustki do produkcji insuliny, zmniejszając zarazem insulinooporność, natomiast nie stwarza ryzyka wywołania hipoglikemii (zbyt niskiego stężenia glukozy we krwi obwodowej). Lek redukuje produkcję glukozy w wątrobie i wzmaga aktywność insuliny w tkance tłuszczowej oraz mięśniowej. Ponadto metformina korzystnie wpływa na gospodarkę tłuszczową.
Stosowanie metforminy niesie za sobą jednak pewne ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych. Są to przede wszystkim nieprzyjemne objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak biegunki, wzdęcia, wymioty czy nudności. Symptomy te najczęściej przebiegają łagodnie i mają charakter przemijający. Aby redukować ryzyko ich wystąpienia, leczenie metforminą zazwyczaj rozpoczyna się od niskich dawek preparatu, które powinny być przyjmowane wraz z posiłkiem lub bezpośrednio po nim. Po wieloletnim leczeniu tym lekiem warto oznaczyć poziom witaminy B12 we krwi – metformina ogranicza jej wchłanianie w jelitach, co może skutkować niedoborami przy dłuższym leczeniu.
Metformina znajduje zastosowanie nie tylko w leczeniu cukrzycy. Doniesienia naukowców badających ten lek wskazują na jego korzystne działanie na nerki oraz układ krwionośny. Opisano także pozytywny wpływ metforminy podawanej pacjentom z różnego rodzaju schorzeniami nowotworowymi. Co ciekawe, substancja pozytywnie wpływa na regularność cyklu menstruacyjnego oraz pozwala przywrócić owulację, więc zwiększa szansę na zajście w ciążę u kobiet zmagających się z zespołem policystycznych jajników. Badacze sugerują także, że metformina może wspomagać leczenie chorób neurodegeneracyjnych warunkowanych stanem zapalnym lub miażdżycą.
Sprawdź: Metformina – podstawa terapii cukrzycy typu 2. Jak działa metformina?
Nowy lek na cukrzycę odchudza – semaglutyd
Otyłość wpływa na jakość życia i samopoczucie, a ponadto zwiększa ryzyko wielu chorób i nasila objawy cukrzycy, sama w sobie będąc też czynnikiem ryzyka cukrzycy typu 2. Wykazano, że semaglutyd, jeden z najnowszych leków na cukrzycę, pomaga uporać się z problemem nadmiernej masy ciała. Substancja ta reguluje sekrecję insuliny, redukuje apetyt oraz współdziała z receptorami w mózgu, dzięki czemu zmniejsza poczucie głodu i daje wrażenie sytości. Brytyjscy badacze zgodnie stwierdzili, że semaglutyd jest skuteczniejszy niż wiele dostępnych na rynku leków wspomagających walkę z otyłością i daje rezultat podobny do radykalnych operacji bariatrycznych.
Leki na cukrzycę nowej generacji – flozyny
Najnowsze leki na cukrzycę wpływają korzystnie nie tylko na gospodarkę węglowodanową, ale też na układ krwionośny i regulację masy ciała. Wśród niedawno dopuszczonych preparatów warto wymienić flozyny – grupę substancji umożliwiających wydalanie nadmiaru glukozy wraz z moczem.
Te leki na cukrzycę nowej generacji są nazywane inteligentnymi i mogą być stosowane samodzielnie lub w skojarzeniu z innym produktem leczniczym. Wydalanie glukozy wraz z moczem stymulowane przez flozyny skutkuje obniżeniem hiperglikemii oraz utratą masy ciała. Dodatkowym atutem jest działanie kardioprotekcyjne – flozyny wspierają wydolność serca. Na rynku istnieje wiele rodzajów preparatów przeciwcukrzycowych. Leki na cukrzycę nowej generacji nie tylko wspierają obniżanie poziomu glukozy we krwi, ale też odchudzają i wspomagają funkcjonowanie innych układów. Należy pamiętać, że o wdrożeniu, zmianie i zaprzestaniu stosowania preparatów leczniczych zawsze powinien decydować lekarz specjalista.
Chcesz omówić leczenie cukrzycy z lekarzem? Skonsultuj się z diabetologiem Świata Zdrowia
