Odsłonięte szyjki zębowe – czy zawsze trzeba je leczyć? 

Odsłonięte szyjki zębowe – przyczyny  

Cofanie się linii dziąseł i utrata sprężystości tkanki dziąsłowej nie jest zjawiskiem naturalnym w żadnym wieku, również u seniorów. 

Do głównych przyczyn tej patologii zalicza się: 

• choroby przyzębia – zapalenie dziąseł i rozwijająca się paradontoza to najczęstsze przyczyny cofania się dziąseł. Gromadzące się na płytce nazębnej beztlenowe bakterie Gram-ujemne, w tym przede wszystkim te tworzące tzw. „czerwony kompleks” (Porphyromonas gingivalis, Tannerella forsythia oraz Treponema denticola) powodują stan zapalny, który prowadzi do stopniowej utraty tkanki dziąsłowej. Podstawową przyczyną rozwoju paradontozy jest niedostateczna higiena jamy ustnej, ale też:
  • otyłość,
  • bulimia,
  • choroby ogólne (zwłaszcza cukrzyca), 
• złe nawyki higieniczne – zaniedbania w obszarze oczyszczania szkliwa zębów i nitkowania przestrzeni między nimi, ale też unikanie przeglądów dentystycznych i corocznego skalingu sprzyja odkładaniu się płytki nazębnej, która następnie ulega mineralizacji w poddziąsłowy kamień nazębny doprowadzający do cofania się dziąseł, 
• palenie papierosów – dym tytoniowy zawiera setki substancji sprzyjających nagromadzaniu się płytki nazębnej i namnażaniu szkodliwych bakterii, mogących prowadzić do obniżania się linii dziąseł oraz paradontozy, 
• niewłaściwa technika szczotkowania – używanie zbyt twardej szczoteczki do zębów i agresywne szczotkowanie mogą prowadzić do urazów na powierzchni zębów oraz mechanicznie uszkadzać dziąsła, co powoduje ich cofanie się. Uszkodzeniom dziąseł sprzyja też nawykowe wkładanie do ust twardych przedmiotów, np. skuwki od długopisu, 
• domowe wybielanie zębów – przyczyną mechanicznych uszkodzeń zębów i dziąseł bywa używanie nadmiernie abrazyjnych past wybielających i innych preparatów, w tym metod domowych (soda oczyszczona, kwasek cytrynowy, węgiel leczniczy), 
• bruksizm – nocne zgrzytanie zębami powoduje nacisk na zęby, co może prowadzić do uszkodzenia zarówno zębów, jak i dziąseł, 
• nieprawidłowe ustawienie zębów – wady zgryzu mogą powodować nierównomierny nacisk na dziąsła i stopniowo doprowadzać do ich cofania się, 
• niedobory pokarmowe żywieniowe – na zdrowie i regenerację tkanek zębów i dziąseł wpływ mają m.in. fosfor i wapń, a także witaminy z grup C i D,  

Jak wyglądają odsłonięte szyjki zębów? 

Objawy cofających się dziąseł nie zawsze są dla pacjenta od razu widoczne czy odczuwalne, a szyjki zębowe odsłaniają się stopniowo i nie zawsze równolegle czy symetrycznie w całej szczęce. Pacjent może zauważać u siebie poniższe objawy o różnym stopniu nasilenia:  

• zwiększona wrażliwość – zęby stają się coraz bardziej wrażliwe na gorące, zimne, słodkie i kwaśne pokarmy, 
• dolegliwości bólowe – może pojawić się ból podczas jedzenia lub picia, a także podczas intensywnego szczotkowania zębów,  
• zmiany estetyczne – zęby mogą wydawać się coraz dłuższe, a ich kolor może się zmieniać na bardziej żółty, 
• krwawienie dziąseł – cofaniu się dziąseł może towarzyszyć krwawienie, zauważalne najczęściej podczas szczotkowania lub nitkowania zębów, 
• ruchomość zębów – w zaawansowanych przypadkach paradontozy z odsłoniętymi szyjkami zęby mogą stać się rozchwiane, luźno osadzone w rozpulchnionych, cofniętych dziąsłach.   

Sprawdź: Środki do higieny jamy ustnej

Dlaczego odsłonięte szyjki reagują nadwrażliwością i bólem? 

Szyjka zębowa to miejsce łączenia korony zęba z jego korzeniem, a więc miejsce połączenia szkliwno-cementowego. Obydwie te struktury są twardymi tkankami osłaniającymi znajdującą się pod nimi zębinę oraz jeszcze głębiej – unerwioną miazgę.

U większości osób szkliwo nachodzi na zębinę, dzięki czemu nawet w sytuacji odsłonięcia szyjki jest ona chroniona i nie odbiera bodźców zewnętrznych.

U części pacjentów szkliwo i cement stykają się granicami i w przypadku odsłonięcia tego miejsca może dochodzić do sporadycznej nadwrażliwości.

U pozostałych osób odsłonięte szyjki mogą długo nie dawać żadnych dolegliwości, przez co w ukryciu może rozwijać się u nich groźna paradontoza i inne choroby przyzębia.   

Sprawdź: Nici dentystyczne i szczoteczki międzyzębowe

Odsłonięte szyjki zębowe – leczenie  

Pacjent z odsłoniętymi szyjkami zębów potrzebuje profesjonalnej pomocy lekarza stomatologa, gdyż brak leczenia może skutkować m.in. postępującą erozją zębów, próchnicą korzeni, koniecznością leczenia kanałowego, a nawet utratą zębów z powodu osłabienia struktur podtrzymujących.

W zależności od stopnia zaawansowania cofania się dziąseł i rozwoju paradontozy, możliwe postępowanie terapeutyczne to m.in.:  

• zmiana nawyków higienicznych – stosowanie miękkiej szczoteczki, delikatne szczotkowanie, stosowanie specjalnych past i płynów wzmacniających szkliwo, zaprzestanie wybielania zębów (zwłaszcza domowymi sposobami),  
• skaling– profesjonalne oczyszczanie zębów w gabinecie stomatologicznym usuwające biofilm i kamień nazębny,  
• kiretaż (root planing) – zabieg usunięcia kamienia podziąsłowego, z wykorzystaniem specjalnych narzędzi zwanych kiretami, z polerowaniem powierzchni korzenia oraz szyjki zębowej, zakończone nałożeniem specjalnego preparatu z fluorem, którego zadaniem jest zamknięcie kanalików zębiny, 
• graft dziąsłowy (FGG, Free Gingival Graft, czyli wolny przeszczep dziąsłowy) – przeszczepienie miękkiej tkanki pobranej z innego miejsca w jamie ustnej (najczęściej z podniebienia) w celu pokrycia „łatką” odsłoniętych szyjek zębów. Jest to zabieg chirurgiczny wymagający specjalnego przygotowania, zawsze powinien być też poprzedzony kiretażem,  
• wypełnienie kompozytowe (bonding) – założenie materiału kompozytowego imitujących szkliwo na odsłonięte szyjki zębowe w celu ich ochrony i poprawy estetyki.  Tak zwana „plomba na odsłonięte szyjki” to rozwiązanie zalecane u osób z mocno cofniętym dziąsłem, dużą nadwrażliwością i innymi problemami wynikającymi z odsłonięcia szyjki. Często wykonuje się bonding kilku zębów jednocześnie, co znacząco poprawiaj estetykę uśmiechu, 
• leczenie ortodontyczne – w przypadku problemów związanych z nieprawidłowym ustawieniem zębów, leczenie ortodontyczne może pomóc w równomiernym rozłożeniu nacisku na dziąsła. U osób z rozwiniętą paradontozą wdraża się zaawansowane leczenie ortodontyczno-periodontologiczne, które pomaga uratować uszkodzone zęby.  

To również może Cię zainteresować:

Najczęstsze choroby zębów i dziąseł – 4 najpowszechniejsze dolegliwości