Poranne mdłości w ciąży
Nudności lub wymioty to dolegliwości, które występują nawet u 75% kobiet w ciąży. Najczęściej objawy te są ze sobą powiązane, ale zdarzają się również poranne mdłości bez wymiotów. Chociaż w kontekście ciąży powszechnie mówi się o porannych nudnościach, to w rzeczywistości nieprzyjemne uczucie potrzeby zwymiotowania nierzadko pojawia się w także w innych porach dnia lub utrzymuje się od rana do wieczora. Mogą je nasilać określone zapachy i sytuacje (np. jazda samochodem).
Nudności w ciąży przeważnie nie wymagają leczenia. Nasilenie dolegliwości może być różne – niektóre kobiety doświadczają jedynie łagodnych lub umiarkowanych mdłości, u innych (jest to stosunkowo nieliczna grupa) rozwijają się niepowściągliwe wymioty ciężarnych. Stan ten charakteryzuje się występowaniem ciężkich, uporczywych wymiotów i utraty 5% lub więcej masy ciała sprzed ciąży. Niepowściągliwe wymioty ciężarnych prowadzą do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych; stanowią jedno z najczęstszych wskazań do hospitalizacji w pierwszej połowie ciąży.
Czytaj także: Elektrolity w ciąży – kiedy warto je przyjmować i jak je dostarczać bezpiecznie?
Mdłości w I trymestrze ciąży
Nudności spowodowane ciążą zazwyczaj pojawiają się w I trymestrze i ustępują samoistnie wraz z jego końcem (w 12–14. tygodniu ciąży). Mdłości i wymioty nie wpływają negatywnie na rozwój płodu. Wręcz przeciwnie – udowodniono, że wiążą się ze zmniejszonym ryzykiem poronienia.
Przyczyna nudności i wymiotów w ciąży nie została dokładnie poznana. Badacze podejrzewają, że za te dolegliwości odpowiada gonadotropina kosmówkowa (hCG), która jest wytwarzana po zagnieżdżeniu się zarodka w macicy. Nudności na wczesnym etapie ciąży najprawdopodobniej są więc konsekwencją zmian hormonalnych zachodzących w tym czasie w organizmie kobiety. Pewną rolę w pojawianiu się mdłości mogą odgrywać choroby towarzyszące, takie jak niedoczynność tarczycy czy cukrzyca, a także czynniki psychologiczne.
Mdłości w II i III trymestrze ciąży
W przypadku części ciężarnych nudności nie mijają po I trymestrze, ale utrzymują się do 20. tygodnia ciąży lub – rzadziej – aż do jej końca. Czy mdłości w III trymestrze ciąży zawsze są oznaką, że dzieje się coś niepokojącego? Niekoniecznie – pod koniec ciąży powiększona macica często uciska żołądek, co powoduje pojawienie się objawów refluksu, w tym nudności i wymiotów. Inną możliwą przyczyną mdłości w III trymestrze ciąży jest niedobór witamin z grupy B. Objawy tego rodzaju zawsze należy zgłosić lekarzowi prowadzącemu ciążę.
A jeśli to nie ciąża? Inne przyczyny porannych mdłości
U mężczyzn oraz kobiet niebędących w ciąży poranne nudności i wymioty mogą wynikać ze stanów chorobowych: mocznicy, zatrucia alkoholowego, udaru, urazów głowy lub guzów OUN.
- Mocznica to schyłkowe stadium przewlekłej niewydolności nerek. Objawy dotyczą niemal wszystkich narządów i układów, w tym układu pokarmowego.
- Na poalkoholowe zapalenie błony śluzowej żołądka mogą wskazywać wymioty fusowate (tzn. przypominające fusy od kawy) oraz ból lub dyskomfort w nadbrzuszu.
- Objawy nowotworów OUN zależą od umiejscowienia guza. Mogą to być między innymi: ból głowy, zaburzenia pamięci, zaburzenia sprawności umysłowej, napady padaczkowe, zaburzenia czucia.
Poranne mdłości pojawiają się również w przebiegu choroby wrzodowej żołądka i zapalenia przełyku. W przypadku tych chorób uczucie potrzeby zwymiotowania może mijać po spożyciu posiłku.
Uwaga! Jeśli nudności mają charakter nawracający bądź przewlekły lub jeśli towarzyszą im inne niepokojące objawy, należy zgłosić się do lekarza.
Bibliografia:
1. Fijuth J., Dziadziuszko R. (red.), Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego [w:] Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych 2013, t. 1, s. 37.
2. Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika, Medycyna praktyczna, Kraków 2020, s. 921.
3. Mokrowiecka A., Małecka-panas E., Nudności i wymioty, „Pediatria i Medycyna Rodzinna” 2010, nr 6(4), s. 268–274.
4. Nayeri U.A., Niepowściągliwe wymioty ciężarnych – postępowanie krok po kroku, „Ginekologia po dyplomie” 2012, nr 5, s. 61–68.
5. Niebyl J.R., Nudności i wymioty w czasie ciąży, „The New England Journal of Medicine” 2010, nr 363, s. 1544–1550.
